Według danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz Biura Informacji Kredytowej (BIK) na koniec sierpnia 2026 r. przeterminowane zobowiązania przedsiębiorstw budowlanych wyniosły 6,22 mld zł. Rok wcześniej ich wartość sięgała 5,81 mld zł. Oznacza to wzrost o ponad 409 mln zł, czyli średnio o około 34 mln zł miesięcznie w okresie ostatnich 12 miesięcy.

Zwiększyła się również liczba firm mających trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań. W ciągu roku przybyły 1093 takie podmioty, a ich udział w całej branży wzrósł z 4,61 do 4,71%. To pierwsze pogorszenie tego wskaźnika od 2021 r., kiedy wynosił on 5,4%.

Budownictwo pozostaje jednym z najbardziej rozdrobnionych sektorów polskiej gospodarki. Z danych GUS wynika, że około 70% spośród niemal 800 tys. zarejestrowanych przedsiębiorstw budowlanych zajmuje się specjalistycznymi robotami budowlanymi, w tym pracami instalacyjnymi, elektrycznymi i wykończeniowymi.

Na koniec sierpnia 2026 r. w tej grupie odnotowano blisko 150 tys. zawieszonych działalności. Jednocześnie w całym sektorze zarejestrowano w sierpniu 4596 nowych podmiotów, a wyrejestrowano 2760. Był to najwyższy przyrost liczby przedsiębiorstw spośród wszystkich sekcji gospodarki.

Największy odsetek firm z zaległościami w budownictwie kolejowym

Najwyższy udział przedsiębiorstw mających problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań odnotowano wśród firm zajmujących się budową dróg szynowych i kolei podziemnej (PKD 4212Z). Na koniec sierpnia 2026 r. wynosił on 11,44%, czyli ponad dwukrotnie więcej niż średnia dla całego budownictwa.

Wśród wykonawców robót związanych z budową dróg i autostrad (PKD 4211Z) odsetek ten osiągnął 7,75%.

W ujęciu wartościowym największy roczny wzrost przeterminowanych zobowiązań wśród analizowanych rodzajów działalności dotyczył przedsiębiorstw realizujących projekty budowlane związane ze wznoszeniem budynków (PKD 4110Z). Ich zaległości zwiększyły się o 132,6 mln zł, czyli o 11,2%, osiągając 1,32 mld zł.

W firmach zajmujących się przygotowaniem terenu pod budowę (PKD 4312Z) wartość zaległości wzrosła o 49,6%, czyli o 31,8 mln zł, do blisko 96 mln zł. Z kolei przedsiębiorstwa budujące drogi i autostrady odnotowały wzrost o niemal 52 mln zł (14,6%), do 409,2 mln zł.

Zdaniem dr. hab. Waldemara Rogowskiego, głównego analityka BIG InfoMonitor, na sytuację płatniczą wykonawców inwestycji infrastrukturalnych wpływają m.in. długie łańcuchy podwykonawcze, rosnące koszty realizacji kontraktów, presja na marże oraz opóźnienia w rozliczeniach kolejnych etapów prac. Analityk wskazuje, że podwykonawcy realizujący projekty publiczne coraz częściej oczekują na zapłatę dłużej niż przedsiębiorstwa obsługujące inwestorów prywatnych.

Roboty wykończeniowe z niewielkim spadkiem liczby dłużników

Odmienną tendencję odnotowano wśród przedsiębiorstw wykonujących roboty wykończeniowe (PKD 433). Udział firm z zaległościami zmniejszył się w tej grupie z 3,76 do 3,72%.

Liczba podmiotów mających problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań spadła o 152, do 13 766. Ich łączne przeterminowane zobowiązania wynosiły jednak nadal około 525 mln zł.

Dla porównania, w całej grupie przedsiębiorstw wykonujących specjalistyczne roboty budowlane (PKD 43) zaległości przekraczały 2,13 mld zł i dotyczyły 32 281 podmiotów. Oznacza to, że na firmy wykończeniowe przypadała około jedna czwarta wartości przeterminowanych zobowiązań tej grupy.

Ceny robót budowlanych wzrosły o 6,2% rok do roku

Dane dotyczące zadłużenia przedsiębiorstw zbiegają się ze wzrostem cen robót budowlanych. Według GUS w sierpniu 2026 r. ceny produkcji budowlano-montażowej były o 6,2% wyższe niż rok wcześniej. Było to najwyższe tempo wzrostu od maja 2024 r.

Jednocześnie produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się w sierpniu o 6,7% rok do roku, po spadku o 2,3% odnotowanym w lipcu.

Z badań Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej wynika, że w III kwartale 2026 r. poprawiła się koniunktura w budownictwie, choć wskaźniki dotyczące nakładów inwestycyjnych i ogólnej oceny sytuacji gospodarczej pozostawały wyraźnie ujemne.

W pierwszej połowie 2026 r. budownictwo zajmowało trzecie miejsce wśród sektorów gospodarki pod względem liczby upadłości przedsiębiorstw. Jednocześnie było branżą z największą liczbą postępowań restrukturyzacyjnych.

Opóźnienia płatnicze a płynność finansowa przedsiębiorstw

Wyniki badania „Skaner MŚP” za III kwartał 2026 r., przeprowadzonego przez Instytut Keralla Research na zlecenie BIG InfoMonitor i BIK, wskazują, że przedsiębiorstwa budowlane rzadziej niż firmy z innych branż deklarują opóźnienia w płatnościach ze strony klientów.

Jednocześnie, gdy takie sytuacje występują, częściej przekładają się na pogorszenie ich kondycji finansowej. Firmy budowlane częściej niż przedsiębiorstwa z pozostałych analizowanych sektorów przyznają również, że z powodu problemów z płynnością same opóźniają regulowanie należności wobec kontrahentów.

Według dr. hab. Waldemara Rogowskiego wzrost liczby restrukturyzacji w stosunku do upadłości może wskazywać na częstsze podejmowanie przez przedsiębiorców działań naprawczych przed utratą możliwości dalszego prowadzenia działalności.

IWA Project Innovation Awards są przyznawane co dwa lata przez International Water Association projektom z zakresu gospodarki wodnej, badań naukowych i technologii. W tegorocznej edycji oceniano 320 inicjatyw z 65 krajów w sześciu kategoriach.

Wśród nagrodzonych znalazło się MPWiK Wrocław. Jury wyróżniło realizowany przez spółkę projekt ograniczania strat wody, oparty m.in. na monitorowaniu sieci, analizie danych i wykorzystaniu narzędzi do lokalizowania wycieków.

– Nagroda IWA Project Innovation Award to wyjątkowe wyróżnienie dla całego zespołu MPWiK. Pokazuje, że konsekwentna praca, odwaga we wdrażaniu nowych rozwiązań i korzystanie z danych w codziennym zarządzaniu przynoszą efekty dostrzegane nie tylko we Wrocławiu, ale także na arenie międzynarodowej – mówił Witold Ziomek, prezes MPWiK S.A. we Wrocławiu, podczas odbierania nagrody w Glasgow.

Straty wody zmniejszone z ponad 22 do 4,04 proc.

MPWiK produkuje blisko 50 mln m³ wody rocznie i zarządza siecią wodociągową o długości ponad 2 tys. km. W 2009 r. straty wody przekraczały 22 proc. W kolejnych latach spółka rozwijała system monitorowania i diagnostyki sieci, którego zadaniem było ograniczenie liczby wycieków.

Obecnie wskaźnik strat wody wynosi 4,04 proc. Według MPWiK jest to rezultat porównywalny z wynikami osiąganymi przez przedsiębiorstwa wodociągowe w Singapurze i niższy od średnich notowanych w Europie.

Do monitorowania infrastruktury wykorzystywanych jest około 1500 loggerów szumów i czujników akustycznych. Spółka stosuje również geofony, korelatory umożliwiające dokładną lokalizację wycieków, przepływomierze oraz systemy kontrolujące jakość wody i parametry pracy sieci.

SmartFlow wspiera wykrywanie ukrytych wycieków

Jednym z elementów projektu jest system SmartFlow, zbudowany przez MPWiK we współpracy z firmą Future Processing. Rozwiązanie umożliwia bieżące monitorowanie parametrów sieci wodociągowej i analizowanie dużych zbiorów danych.

System wspiera również wykrywanie tzw. ukrytych wycieków, które mogą przez dłuższy czas pozostawać niewidoczne na powierzchni. Informacje pochodzące z monitoringu są wykorzystywane przy podejmowaniu decyzji dotyczących eksploatacji infrastruktury.

Projekt łączy rozwiązania cyfrowe z pracą inżynierów, diagnostów, planistów, dyspozytorów, brygad terenowych oraz specjalistów IT. Według spółki pozwoliło to zmienić sposób zarządzania siecią z reagowania na występujące awarie na wcześniejsze identyfikowanie potencjalnych problemów.

– Ta nagroda nie jest efektem jednego projektu czy jednej technologii. To rezultat kilkunastu lat konsekwentnej pracy nad zmianą sposobu myślenia o zarządzaniu siecią. Nauczyliśmy się mierzyć, analizować i przewidywać, a nie tylko reagować na awarie – podkreśla Grzegorz Karlik, menedżer Zakładu Eksploatacji Sieci MPWiK S.A. we Wrocławiu.

MPWiK dostarcza około 150 tys. m³ wody dziennie

Skala systemu wodociągowego wymaga stałego monitorowania dużej liczby parametrów. MPWiK podaje, że każdego dnia dostarcza mieszkańcom około 150 tys. m³ wody.

Łączna długość wrocławskiej sieci wodociągowej przekracza 2 tys. km. Jak wskazuje spółka, jest to dystans porównywalny z odległością między Wrocławiem a Glasgow, gdzie odbyła się ceremonia wręczenia nagród IWA.

320 projektów z 65 krajów

W IWA Project Innovation Awards 2026 uczestniczyło 320 projektów z 65 państw. Zgłoszone przedsięwzięcia oceniano w sześciu kategoriach. Kapituła brała pod uwagę zarówno uzyskane rezultaty, jak i zastosowane rozwiązania oraz możliwość ich wykorzystania w gospodarce wodnej.

Wśród tegorocznych laureatów, poza MPWiK Wrocław, znalazł się m.in. projekt Politechniki Pekińskiej realizowany we współpracy z chińskim przedsiębiorstwem odpowiedzialnym za gospodarkę wodno-ściekową w Shenzhen.

IWA Project Innovation Awards są organizowane przez International Water Association. Wyróżnienia przyznawane są projektom dotyczącym m.in. zarządzania wodą, technologii oraz badań naukowych w sektorze wodnym.

Mówiąc o rozwoju platformy WaterFolder, warto wspomnieć o partnerach, którzy przekonani o potrzebie stosowania nowoczesnych narzędzi, zapoczątkowali działanie platformy. W tym roku dołączyło kilku nowych partnerów, dzięki czemu na polskiej platformie jest już dostępnych ponad 20 kalkulatorów wspierających proces doboru urządzeń do inwestycji.

O tym, jak ważna jest woda w procesie inwestycji, mówiła Renata Woźniak-Vecchie w wykładzie inauguracyjnym Woda jako dobro wspólne w procesie inwestycyjnym. Zarządzanie wodami powinno być dziś jednym z kluczowych elementów planowania inwestycji. Odpowiednie traktowanie wód opadowych w mieście wymaga współpracy m.in. z urbanistami, drogowcami, architektami krajobrazu, organami zarządzania kryzysowego itd. Jak rozpocząć i kształtować taką współpracę, aby w miastach żyło się lepiej? Czy jest to w ogóle możliwe i zgodne z obowiązującym prawem? – na te pytania odpowiedziała prelegentka, otwierając piątą edycję konferencji.

Wobec problemów z suszą i powodziami miejscowe plany zagospodarowania terenu wydają się niewystarczającym narzędziem kreowania polityki adaptacji miast do zmian klimatu. Ich rolę coraz częściej, skutecznie, przejmują warunki odprowadzania wód opadowych. Co można limitować, a czego nie? W drugiej debacie dowiedzieliśmy się, jak radzi sobie Gdańsk, Poznań, Kraków i Wrocław. Jakie ograniczenia wprowadzają zarządcy, chroniąc sieć przed przeciążeniem oraz czy i jak stymuluje to rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury. Czy projektanci radzą sobie z nowymi warunkami i jak reagują deweloperzy, kto sprawdza dotrzymanie warunków i jak wygląda realizacja na budowach. A politycy i samorząd? Czy rozumieją wagę zmian, czy też ręcznie wpływają na decyzje? W tej debacie szukaliśmy dobrych, skutecznych narzędzi realizowania polityki adaptacji do zmian klimatu i skalowania działań na całe miasto.

Trzecia debata Dialog między branżami – bariery i dobre przykłady współpracy poświęcona była analizie tego, jak obecnie wygląda współpraca pomiędzy kluczowymi uczestnikami procesu inwestycyjnego i zarządzania wodą w mieście. Uczestnicy rozmawiali o najczęstszych trudnościach organizacyjnych, formalnych i komunikacyjnych, ale także o dobrych praktykach oraz przykładach skutecznego partnerstwa, które pozwoliły wdrożyć rozwiązania zwiększające retencję i bezpieczeństwo wodne. Debata była okazją do wymiany doświadczeń i spojrzenia na proces inwestycyjny z różnych perspektyw – od planowania i projektowania, przez uzgodnienia administracyjne, po realizację i utrzymanie infrastruktury. Dyskusja koncentrowała się również na tym, jak budować efektywny dialog między branżami oraz jakie działania są niezbędne, aby w polskich miastach powstawało więcej projektów retencyjnych i rozwiązań opartych na naturze, poprawiających bezpieczeństwo i jakość życia mieszkańców.

Następnie w czterech salach prowadzono warsztaty i debaty. Pierwsza debata była poświęcona roli administracji samorządowej w realizowaniu miejskiej polityki wodnej w odniesieniu do konkretnych decyzji planistycznych, inwestycyjnych i organizacyjnych – od standardów retencji i odwodnienia po współpracę z projektantami, zarządcami infrastruktury, spółkami wodociągowymi oraz inwestorami. Dowiedzieliśmy się, jak wygląda ten proces w Szczecinie, Krakowie, Warszawie, Wrocławiu. Agnieszka Hobot z Wodnych Spraw rozpoczęła od pytania, co jest potrzebne dla mądrej polityki wodnej w mieście. Debatujący wymienili wśród najważniejszych rzeczy środki na inwestycje, dokument planistyczny, czas na realizację oraz egzekucję powstałej polityki.

Debaty przedzielały wykłady dotyczące spraw formalnoprawnych. Rozmawialiśmy o pozwoleniach wodnoprawnych, PFU, odpowiedzialności prawnej. Swoimi doświadczeniami podzielili się Lucyna Osuch-Chacińska, Adam Stępkowski oraz Jędrzej Bujny.

W drugiej sali królowała zielono-niebieska infrastruktura, sesję tę rozpoczęła więc Monika Pec-Święcicka z Zarządu Zieleni we Wrocławiu, który był w tym roku współgospodarzem konferencji. Prelegentka pokazywała na przykładach z Wrocławia, jak zagospodarować wodę zanim (jeżeli w ogóle) trafi do kanalizacji deszczowej. Dużym zainteresowaniem cieszył się wykład Ewy Burszty-Adamik, która próbowała odpowiedzieć na pytanie, czy zielono-niebieska infrastruktura działa.

W trzeciej sali warsztatowej odbywały się szkolenia związane z infrastrukturą. Rozpoczęliśmy od pompowni i zbiorników retencyjnych, a skończyliśmy pierwszą część na odwodnieniach liniowych. W drugiej części dnia mogliśmy poznać doświadczenia projektantów z Portu Polska oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

W czwartej sali rozmawialiśmy o nowych technologiach, a wśród nich o potrzebie modelowania hydrodynamicznego. Zaprezentowano platformę WaterFolderConnect, rozwiązanie, które nie tylko usprawnia proces projektowy, ale również przyspiesza kluczowe obliczenia, umożliwia dobór konkretnych elementów sieci oraz symulowanie z użyciem różnych scenariuszy opadowych i generowanie optymalnych wariantów rozwiązań (https://waterfolder.com/pl/connect/). Wśród zaprezentowanych technologii był również program COOLCITY Design.

Drugiego dnia konferencji warsztaty odbywały się w terenie. Uczestnicy mieli możliwość wyboru pomiędzy Hydropolis – centrum wiedzy o wodzie, poznaniem rzeki oraz rozwiązań do badania jej przepływu, rozwiązań hydrotechnicznych czy zielono-niebieskiej infrastruktury w mieście i parkach.

Czytaj więcej na: https://retencja.pl

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu 5 (128) wrzesień – październik 2026

Szczególnego znaczenia nabierają odporność obiektów inżynieryjnych, ciągłość funkcjonowania sieci transportowej, możliwość wykorzystania infrastruktury w sytuacjach kryzysowych oraz zapewnienia bezpieczeństwa ludności cywilnej.

Jednocześnie rozwój infrastruktury nie może odbywać się kosztem środowiska naturalnego. Konieczne jest poszukiwanie rozwiązań pozwalających godzić bezpieczeństwo i trwałość infrastruktury z ochroną ekosystemów, zachowaniem ciągłości korytarzy ekologicznych oraz ograniczeniem ingerencji inwestycji transportowych w krajobraz i środowisko.

Główne obszary tematyczne

1. Odporna i bezpieczna infrastruktura komunikacyjna

• bezpieczeństwo mostów, tuneli, przepustów i przejść dla zwierząt,
• odporność infrastruktury krytycznej i strategicznej,
• identyfikacja słabych punktów sieci transportowych,
• monitoring stanu technicznego infrastruktury,
• utrzymanie ciągłości transportu w sytuacjach kryzysowych,
• infrastruktura transportowa jako element bezpieczeństwa państwa (tunele, przejścia podziemne, przejścia dla zwierząt),
• odporność mostów i obiektów inżynieryjnych na zagrożenia nadzwyczajne.

2. Mosty i przepusty w gospodarce wodnej oraz ochronie przeciwpowodziowej

• adaptacja infrastruktury do zmieniających się warunków klimatycznych,
• wpływ obiektów komunikacyjnych na przepływ wód,
• właściwe wymiarowanie światła mostów i przepustów,
• zagrożenia związane z niedrożnością przepustów,
• projektowanie infrastruktury na terenach zalewowych,
• wykorzystanie mostów i estakad jako alternatywy dla wysokich nasypów na terenach zalewowych.

3. Koleje dużych prędkości – wyzwania konstrukcyjne, środowiskowe i eksploatacyjne

• mosty, estakady i przepusty dla linii dużych prędkości,
• wymagania dotyczące niezawodności obiektów KDP,
• oddziaływania dynamiczne i zmęczeniowe,
• współpraca tor – obiekt inżynieryjny,
• rozwiązania integralne i półintegralne,
• estakady jako alternatywa dla wysokich nasypów,
• prowadzenie KDP przez obszary zalewowe i cenne środowiskowo.

4. Przejścia dla zwierząt jako integralny element infrastruktury komunikacyjnej

• projektowanie przejść dla zwierząt,
• dostosowanie rozwiązań do lokalnych warunków środowiskowych,
• skuteczność przejść dla dużych, średnich i małych zwierząt,
• przepusty pełniące funkcję przejść ekologicznych,
• przejścia dla płazów i małych zwierząt,
• zachowanie ciągłości szlaków migracyjnych,
• ogrodzenia naprowadzające i zabezpieczające,
• dostosowywanie istniejącej infrastruktury do potrzeb środowiskowych.

5. Projektowanie infrastruktury przyszłości

• projektowanie wielokryterialne,
• godzenie wymagań technicznych, środowiskowych i społecznych,
• nowe standardy projektowania infrastruktury strategicznej,
• infrastruktura podwójnego zastosowania – cywilnego i kryzysowego,
• kierunki zmian przepisów, norm i wytycznych technicznych,
• sztuczna inteligencja w diagnostyce infrastruktury,
• cyfrowe modele obiektów,
• monitoring hydrologiczny,
• nowoczesne materiały konstrukcyjne.

Konferencja skierowana jest do szerokiego grona uczestników zaangażowanych w rozwój, projektowanie, wykonawstwo i utrzymanie infrastruktury transportowej, w tym szczególnie obiektów mostowych, przepustów i przejść dla zwierząt.

Organizatorem konferencji są Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej, Infrastruktura Komunikacyjna Sp. z o.o. oraz wydawnictwo nbi med!a, a patronem medialnym „Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne” oraz portal inżynieryjny NBI.com.pl.

Uczestnictwo i partnerstwo: 12 292 70 70, e-mail: redakcja@nbi.com.pl
Program i merytoryka: 603 97 44 17, e-mail: infra-kom@infra-kom.eu

Czytaj więcej na www.przepusty.eu

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu 5 (128) wrzesień – październik 2026

W odpowiedzi na te wyzwania firma Sandvik Ground Support dostarczyła specjalistyczne systemy iniekcyjne przeznaczone do uszczelniania oraz wzmacniania masywu skalnego. Dzięki zdolności penetracji nawet bardzo drobnych szczelin produkty utworzyły trwałą i wodoszczelną barierę wokół obszaru prowadzenia robót.

Do stabilizacji gruntu przed czołem maszyny zastosowano spieniany system żywic krzemianowych Mineral Fill. Rozwiązanie to umożliwiło skuteczne związanie spękanego górotworu i ograniczenie napływu wody, a jednocześnie pozwoliło na późniejsze bezproblemowe przejście maszyny TBM przez wzmocniony odcinek tunelu.

Dodatkowym zabezpieczeniem było zastosowanie dwuskładnikowej żywicy poliuretanowej, której zadaniem było zatrzymanie przecieków wody pojawiających się wzdłuż obudowy segmentowej już wykonanych odcinków tunelu.

Oprócz dostaw materiałów firma Sandvik zapewniła kompleksowe wsparcie techniczne, obejmujące doradztwo projektowe, obecność specjalistów na budowie oraz elastyczną logistykę dostaw dostosowaną do dynamicznego harmonogramu prac TBM.

Projekt New Water Supply Oslo pozostaje jednym z najważniejszych przedsięwzięć infrastrukturalnych w Norwegii, a jego zakończenie planowane jest na drugi kwartał 2027 r.

Kluczowe informacje o projekcie

Inwestor: Oslo Vann og Avløpsetaten (VAV)
Wykonawca: Skanska Norge AS
Dostawca: Sandvik Ground Support
Zakres: dostawa chemicznych systemów iniekcyjnych, akcesoriów i sprzętu do iniekcji oraz wsparcie techniczne
Produkty: DSI Inject PUR W oraz Mineral Fill MF

Czytaj więcej na: www.mining.sandvik/pl/produkty/ground-support

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu 5 (128) wrzesień – październik 2026

Wejście Aarsleff na polski rynek przypadło na okres intensywnych przemian infrastrukturalnych. Kraj potrzebował nowoczesnych rozwiązań, szczególnie w obszarze transportu kolejowego. Odpowiedzią na te potrzeby było wprowadzenie technologii prefabrykowanych pali fundamentowych do posadowienia słupów sieci trakcyjnej.

Jak podkreślił prezes firmy Przemysław Nowak, to Polska znalazła Aarsleff i zaprosiła do współpracy w projektach
kolejowych. System prefabrykowanych pali do posadowienia słupów elektryfikacyjnych, opracowany przez zespół Aarsleff w Danii, okazał się przełomowy i idealnie dopasowany do potrzeb polskiego rynku. Polscy inżynierowie kolejnictwa i budownictwa chcieli wykorzystywać go podczas modernizacji linii kolejowych. Tak rozpoczęła się współpraca.

System posadowienia słupów trakcyjnych na palach prefabrykowanych pozwolił znacząco przyspieszyć modernizację linii kolejowych w Polsce i szybko stał się standardem stosowanym w całym kraju. Do dziś Aarsleff dostarcza znaczną część pali wykorzystywanych w polskich inwestycjach kolejowych.

Jak wspominał Przemysław Nowak, początek tej historii był również dla niego momentem przełomowym. „O tym, że Per Aarsleff rozpoczyna swoją przygodę z palami trakcyjnymi, dowiedziałem się przypadkowo z wewnętrznego biuletynu polskich kolei. Czytając go w podróży, poczułem, że moje doświadczenie może być dużym atutem dla firmy, która rozpoczyna tu budowanie swojej przyszłości” – relacjonował. Ta decyzja zapoczątkowała nie tylko jego osobistą drogę zawodową, lecz także nowy rozdział w rozwoju firmy w Polsce.

Budowanie fundamentów – zaufanie i odpowiedzialność

Pierwsze lata działalności były czasem intensywnej nauki i budowania pozycji na wymagającym rynku. Jak podkreślił prezes, „w 1997 r. byłem początkującym geotechnikiem i bardzo niedoświadczonym menedżerem. Moi przełożeni obdarzyli mnie ogromnym zaufaniem i dali dużą swobodę w podejmowaniu decyzji. To stało się moim motorem do pracy na wiele lat”.

Kultura organizacyjna oparta na partnerstwie, zaufaniu i odpowiedzialności stała się jednym z fundamentów sukcesu Aarsleff w Polsce.

Przełomowe realizacje – od kolei po inwestycje strategiczne

Skala projektów rosła wraz z ambicjami firmy i rozwojem rynku. Jednym z pierwszych symbolicznych momentów była realizacja fundamentów pod Stadion Narodowy w Warszawie – inwestycji o ogromnym znaczeniu dla kraju.

Kolejne lata przyniosły udział w budowie największych mostów, estakad i węzłów komunikacyjnych. Szczególne miejsce w dorobku firmy zajmują przeprawy nad Wisłą w Toruniu oraz projekty infrastrukturalne realizowane w całej Polsce.

Naturalnym kierunkiem rozwoju stała się również hydrotechnika. Aarsleff uczestniczył m.in. w budowie infrastruktury portowej przy terminalu LNG w Świnoujściu oraz w przekopie Mierzei Wiślanej – projektów o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa i gospodarki kraju.

Rozwój kompetencji – od specjalizacji do kompleksowości

Z biegiem lat firma przeszła transformację z wyspecjalizowanego wykonawcy pali prefabrykowanych w organizację multitechnologiczną. Jej ofertę rozszerzono o:

• zabezpieczanie wykopów w zwartej zabudowie miejskiej,
• technologie wzmacniania gruntu,
• technologie in situ,
• hydrotechnikę,
• inżynierię bezwykopową,
• projektowanie i doradztwo techniczne.

Kluczowym momentem była również integracja struktur w 2019 r., która pozwoliła połączyć różne obszary kompetencji w jedną spójną organizację.

Ludzie jako największa wartość

Choć projekty i technologie są imponujące, to – jak podkreślił prezes Nowak – największym sukcesem firmy są ludzie. „Obecność w naszym zespole ludzi, którzy z zaangażowaniem i uczciwie realizują swoje obowiązki zawodowe, jest naszym największym sukcesem. Dotyczy to także osób, które dziś realizują swoje ambicje poza Aarsleff” – stwierdził.

To właśnie zespół, jego doświadczenie oraz zdolność adaptacji pozwoliły firmie przetrwać okresy zmiennej koniunktury i dynamicznie reagować na wyzwania rynku.

Pozycja rynkowa – wśród najlepszych

Dziś, po 30 latach działalności, Aarsleff należy do ścisłej czołówki firm geotechnicznych w Polsce. Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek w branży, cenioną za jakość, odpowiedzialność i wysokie standardy realizacji. „Działamy na bardzo konkurencyjnym rynku, z bardzo mocną i inteligentną konkurencją. To stawia przed nami nowe wyzwania każdego dnia” – podkreślił Przemysław Nowak.

Wyzwania i przyszłość

Mimo ugruntowanej pozycji firma nie zwalnia tempa. Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje utrzymanie dominującej pozycji w obszarze pali prefabrykowanych, szczególnie w fundamentowaniu mostów i elektrowni wiatrowych.

Jednocześnie rozwijane są nowe obszary: technologie niskoemisyjne, cyfryzacja procesów oraz kompleksowe rozwiązania inżynieryjne. „Tylko będąc najlepszym, możemy generować wyniki na miarę naszych ambicji” – zaznaczył prezes.

30 lat, które stworzyły podwaliny pod dalszy rozwój

Świętując jubileusz 30-lecia, Aarsleff w Polsce może spojrzeć wstecz na drogę pełną wyzwań, sukcesów i przełomowych momentów. Od pierwszych pali trakcyjnych, przez największe inwestycje infrastrukturalne, aż po kompleksowe projekty geotechniczne i hydrotechniczne – każda realizacja była kolejnym krokiem w budowaniu silnej i wiarygodnej marki. To jednak nie tylko historia firmy, lecz przede wszystkim historia ludzi, którzy ją tworzyli i nadal tworzą. To właśnie oni będą fundamentem firmy w kolejnych dekadach.

Zapraszamy do wysłuchania inspirującej rozmowy Tomasza Kammela z prezesem Przemysławem Nowakiem. To pełna ciekawych wspomnień i nieznanych dotąd historii opowieść o początkach firmy, przełomowych decyzjach, wyjątkowych ludziach oraz największych inwestycjach zrealizowanych w ciągu 30 lat działalności. Kliknij i poznaj historię Aarsleff opowiedzianą z osobistej perspektywy.

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu 5 (128) wrzesień – październik 2026

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym w odniesieniu do infrastruktury wod.-kan.

Znowelizowana ustawa o zarządzaniu kryzysowym, obowiązująca od 4 lipca 2026 r., wprowadziła kompleksowe zmiany w systemie zarządzania ryzykiem i ochronie infrastruktury krytycznej oraz zaimplementowała unijne regulacje dotyczące odporności podmiotów krytycznych, w tym dyrektywę 2022/2557 w sprawie odporności podmiotów krytycznych.

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie jako sytuację kryzysową należy rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach, środowiska lub dziedzictwa kulturowego, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków lub zakłócenia w obsłudze tych organów. Brak zapewnienia ciągłości dostaw wody lub odbioru ścieków jest właśnie jedną z takich sytuacji.

Ustawa definiuje podmiot krytyczny jako operatora infrastruktury krytycznej wpisanego do wykazu podmiotów krytycznych. Organami, które mogą decydować o tym, czy dany podmiot powinien być uznany za obiekt infrastruktury krytycznej, są m.in. ministrowie kierujący działami administracji rządowej. Operatorem infrastruktury krytycznej jest natomiast właściciel lub posiadacz obiektu, urządzenia, instalacji, sieci, systemu lub usługi bądź połączonych ze sobą funkcjonalnie obiektów, urządzeń, instalacji, sieci, systemów i usług wpisanych do wykazu infrastruktury krytycznej. Wykaz obiektów IK prowadzi Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB). Dane zgromadzone w wykazie nie podlegają przepisom o dostępie do informacji publicznej.

Operator infrastruktury krytycznej przeprowadza analizę zagrożeń w ciągu sześciu miesięcy od dnia otrzymania informacji o dokonaniu wpisu do wykazu infrastruktury krytycznej. Następnie wdraża rozwiązania, o których mowa, w terminie kolejnych sześciu miesięcy od dnia przeprowadzenia analizy zagrożeń. Natomiast do 31 marca każdego roku sporządza raport o stanie ochrony infrastruktury krytycznej za rok ubiegły. Raport jest dokumentem niejawnym, okazywanym na żądanie Dyrektora RCB, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu.

Kolejnym obowiązkiem operatora infrastruktury krytycznej jest wyznaczenie koordynatora ochrony infrastruktury krytycznej oraz jego zastępcy. Powinno to nastąpić w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji o wpisie do wykazu infrastruktury krytycznej. Koordynator ochrony infrastruktury krytycznej podlega bezpośrednio organowi zarządzającemu operatora infrastruktury krytycznej.

Uwzględniając fakt, że praktycznie nie ma dzisiaj przedsiębiorstwa, które w zakresie swojej działalności jest samowystarczalne, ustawa definiuje również dostawcę krytycznego jako podmiot dostarczający produkty, usługi lub technologie, których zakłócenie może spowodować incydent istotny u podmiotu krytycznego. Podmiot krytyczny jest obowiązany do identyfikacji dostawców krytycznych, prowadzenia ich rejestru oraz przeprowadzania oceny ryzyka co najmniej raz w roku. Podmiot krytyczny zapewnia opracowanie planów awaryjnych, możliwość zastąpienia dostawcy krytycznego i minimalne wymagania bezpieczeństwa wobec dostawców krytycznych. Niezależnie od charakteru działalności ciągłość działania jest uzależniona od niezawodnej dostawy surowców i energii.

Szczegółowe obowiązki operatora infrastruktury krytycznej

Do obowiązków podmiotu krytycznego należy wdrożenie zintegrowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem świadczenia usługi kluczowej, obejmującego:

1) przeprowadzenie nie rzadziej niż raz na dwa lata oceny ryzyka z uwzględnieniem:
a) zagrożeń i związanych z tym ryzyk wymienionych w krajowej ocenie ryzyka (KOR) oraz innych zagrożeń charakterystycznych dla świadczonej usługi kluczowej, w tym zagrożeń antagonistycznych,
b) stopnia zależności innych sektorów lub podsektorów, o których mowa w załączniku do ustawy, od usługi kluczowej świadczonej przez podmiot krytyczny oraz stopnia zależności tego podmiotu krytycznego od usług kluczowych świadczonych przez inne podmioty w innych sektorach, 
c) identyfikacji alternatywnych łańcuchów dostaw w celu przywrócenia świadczenia usługi kluczowej,
d) ocen ryzyka prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów;
2) wdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych do wyników oceny ryzyka rozwiązań organizacyjno-technicznych, w zakresie:
a) polityk zarządzania ryzykiem,
b) bezpieczeństwa fizycznego w formie ochrony fizycznej budynków i terenów należących do podmiotu krytycznego lub ich zabezpieczeń technicznych uwzględniających systemy kontroli dostępu,
c) ochrony infrastruktury krytycznej niezbędnej do świadczenia usługi kluczowej,
d) bezpieczeństwa osobowego dotyczącego pracowników i dostawców zewnętrznych,
e) cyberbezpieczeństwa, zgodnie z wymogami dotyczącymi podmiotów kluczowych, o których mowa w przepisach ustawy z 5 lipca 2018 r. o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa,
f) bezpieczeństwa prawnego świadczenia usługi kluczowej,
g) ciągłości działania i odtwarzania, w tym utrzymywania własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie świadczenia usługi kluczowej do czasu jej pełnego odtworzenia,
h) zdolności do ochrony informacji niejawnych w niezbędnym zakresie do zapewnienia świadczenia usługi kluczowej,
i) szkoleń i ćwiczeń personelu w celu jego przygotowania na zagrożenia i incydenty,
j) realizacji okresowych audytów i certyfikacji;
3) bieżącą współpracę z właściwymi organami zarządzania kryzysowego oraz służbami, strażami i inspekcjami dotyczącą wymiany informacji o zagrożeniach i incydentach zakłócających lub mogących zakłócić funkcjonowanie usługi kluczowej oraz sposobu postępowania w przypadku takiego zdarzenia;
4) gromadzenie informacji o zagrożeniach i incydentach zakłócających lub mogących zakłócić świadczenie usługi kluczowej;
5) zarządzanie incydentami;
6) stosowanie środków zapobiegających i ograniczających wpływ incydentów na świadczenie usługi kluczowej.

Podmiot krytyczny przeprowadza ocenę ryzyka w terminie dziewięciu miesięcy od dnia otrzymania informacji o wpisie do wykazu podmiotów krytycznych.

Podmiot krytyczny wdraża rozwiązania organizacyjno-techniczne w terminie trzech miesięcy od dnia przeprowadzenia oceny ryzyka, a następnie stosownie do potrzeb, w zależności od wyników przeprowadzonej oceny ryzyka. Rozwiązania organizacyjno-techniczne uwzględniają wymagania określone w normach oraz wytycznych do ich stosowania.

Podmiot krytyczny opracowuje i aktualizuje dokumentację zintegrowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem świadczenia usługi kluczowej. Dokumentację zintegrowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem świadczenia usługi kluczowej stanowią:

a) dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji,
b) dokumentacja systemu zarządzania ciągłością działania usługi kluczowej,
c) dokumentacja ochrony fizycznej, zabezpieczeń technicznych, oraz bezpieczeństwa osobowego,
d) dokumentacja ochrony infrastruktury krytycznej,
e) dokumentacja cyberbezpieczeństwa, opracowywana zgodnie z wymogami dla podmiotów kluczowych, o których mowa w przepisach ustawy z 5 lipca 2018 r. o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa.

Dokumentacja jest prowadzona w postaci papierowej lub elektronicznej. Dokumentację należy sporządzić w terminie 15 miesięcy od dnia otrzymania informacji o wpisie do wykazu podmiotów krytycznych, a następnie stosownie do potrzeb dokonuje jej aktualizacji. Podmiot krytyczny jest zobowiązany do ustanowienia nadzoru nad dokumentacją, zapewniającego dostępność dokumentów wyłącznie dla osób upoważnionych, zgodnie z realizowanymi przez nie zadaniami, a także ochronę dokumentów przed uszkodzeniem, zniszczeniem, utratą, nieuprawnionym dostępem, niewłaściwym użyciem lub utratą integralności. Dokumentacja jest przechowywana przez co najmniej dwa lata, licząc od 1 stycznia roku następującego po roku jej wycofania z użytkowania lub zakończenia świadczenia usługi kluczowej.

Podmiot krytyczny przeprowadza co najmniej raz na trzy lata, na własny koszt, audyt zintegrowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem świadczenia usługi kluczowej, w zakresie:

1) zarządzania bezpieczeństwem informacji,
2) zarządzania ciągłością działania usługi kluczowej,
3) zapewnienia bezpieczeństwa fizycznego w formie ochrony fizycznej budynków i terenów należących do podmiotu krytycznego lub ich zabezpieczeń technicznych uwzględniających systemy kontroli dostępu.

Zmiany wynikające z nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw

Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków z 13 marca 2026 r., implementująca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, weszła w życie 21 maja 2026 r. Nowela wprowadziła w artykule 1 obowiązek tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i bezpieczeństwa wody oraz niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz wymagania dotyczące stosowania podejścia opartego na ryzyku w całym łańcuchu dostaw wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w tym wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Natomiast w artykule 5 nałożono na przedsiębiorstwa wod.-kan. obowiązek zapewnienia:

1) zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji odpowiednio dostaw wody, w tym wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, i odprowadzania ścieków;
2) dostawy wody, w tym wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem;
3) dostawy wody, w tym wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny;
4) należytej jakości dostarczanej wody, w tym wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, i odprowadzanych ścieków.

Zmiana ustawy wprowadziła również pojęcie działań naprawczych jako działań korygujących, podjętych w celu wyeliminowania przyczyny niezgodności z wartością parametryczną wykorzystywaną do oceny jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz w celu zapobiegania ponownemu wystąpieniu tej niezgodności. 

W ustawie wprowadzono takie pojęcia, jak monitoring operacyjny oraz monitoring zgodności. Pierwsze z nich oznacza monitoring zapewniający szybki wgląd w parametry eksploatacyjne i problemy z jakością wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz umożliwiający szybkie podjęcie zaplanowanych wcześniej działań naprawczych, ustalony przez dostawcę wody i dostosowany do danego systemu zaopatrzenia w wodę, z uwzględnieniem wyników identyfikacji zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych oraz oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę, którego celem jest potwierdzenie skuteczności środków kontroli w zakresie poboru, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody. Natomiast monitoring zgodności polega na monitorowaniu parametrów określonych w przepisach wydanych na podstawie artykułu 13 oraz ustalonych na podstawie oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę w punkcie zgodności, o którym mowa w artykule 4c ustęp 1, w celu sprawdzenia spełnienia wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, realizowany przez dostawców wody i nadzorowany odpowiednio przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Na podstawie zmienionej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Rozporządzenie określa przede wszystkim wymagania dotyczące jakości wody oraz zasady prowadzenia monitoringu i kontroli. Rozporządzenie nakłada na dostawców obowiązek stosowania podejścia opartego na ryzyku. Oznacza to ocenę zagrożeń i zarządzanie nimi na każdym etapie dostarczania wody – od ujęcia, przez system zaopatrzenia, aż po instalacje wewnętrzne w budynkach, określane jako wewnętrzne systemy wodociągowe. Wprowadza również zasady dotyczące materiałów mających kontakt z wodą. Dodatkowo określono wymagania dotyczące chemikaliów stosowanych do uzdatniania wody oraz materiałów filtracyjnych, które muszą posiadać odpowiednie atesty. Ponadto rozporządzenie wprowadza obowiązek przeprowadzania oceny ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych w obiektach priorytetowych, czyli niemieszkalnych obiektach, w których więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą, w tym budynkach użyteczności publicznej lub budynkach przeznaczonych do okresowego pobytu ludzi.

Wpływ zmian wprowadzonych ustawą z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw na systemy wod.-kan.

Artykuł 5 ustawy wprowadza dwie istotne definicje: podmiotu kluczowego i podmiotu ważnego. Podmiot kluczowy to osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wskazana w załączniku 1 do ustawy. Załącznik ten dotyczy m.in. zaopatrzenia w wodę do spożycia i jej dystrybucji oraz zbiorowego odprowadzania ścieków. Podmiotem ważnym jest osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wskazana w załączniku 1 do ustawy, która spełnia wymogi dla średniego przedsiębiorcy określone w artykule 2 ustęp 1 załącznika I do rozporządzenia 651/2014/UE oraz która nie jest podmiotem kluczowym. 

Podmiot kluczowy lub podmiot ważny składa wniosek o wpis do wykazu w terminie sześciu miesięcy od dnia spełnienia przesłanek uznania za podmiot kluczowy lub podmiot ważny.

Podmiot kluczowy lub podmiot ważny wdraża system zarządzania bezpieczeństwem informacji w systemie informacyjnym wykorzystywanym w procesach wpływających na świadczenie usługi przez ten podmiot, zapewniający: 

1) prowadzenie systematycznego szacowania ryzyka wystąpienia incydentu oraz zarządzanie tym ryzykiem, wdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych do oszacowanego ryzyka środków technicznych i organizacyjnych, uwzględniających najnowszy stan wiedzy, koszty wdrożenia, wielkość podmiotu, prawdopodobieństwo wystąpienia incydentów, narażenie podmiotu na ryzyka, skutki społeczne i gospodarcze, w szczególności: 
a) polityki szacowania ryzyka oraz bezpieczeństwa systemu informacyjnego, w tym polityki tematyczne,
b) bezpieczeństwo w procesie nabywania, rozwoju, utrzymania i eksploatacji systemu informacyjnego, w tym testowanie systemu informacyjnego,
c) bezpieczeństwo fizyczne i środowiskowe uwzględniające kontrolę dostępu, 
d) bezpieczeństwo zasobów ludzkich, 
e) bezpieczeństwo i ciągłość łańcucha dostaw produktów ICT (information and communication technology), usług i procesów ICT, od których zależy świadczenie usługi, z uwzględnieniem związków pomiędzy bezpośrednim dostawcą sprzętu lub oprogramowania a podmiotem kluczowym lub podmiotem ważnym,
f) wdrażanie, dokumentowanie, testowanie i utrzymywanie planów ciągłości działania umożliwiających ciągłe i niezakłócone świadczenie usługi oraz zapewniających poufność, integralność, dostępność i autentyczność informacji, planów awaryjnych oraz planów odtworzenia działalności umożliwiających odtworzenie systemu informacyjnego po zdarzeniu, które spowodowało straty przekraczające zdolności podmiotu do odbudowy za pomocą własnych środków,
g) objęcie systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi systemem monitorowania w trybie ciągłym, 
h) polityki i procedury oceny skuteczności środków technicznych i organizacyjnych,
i) edukację z zakresu cyberbezpieczeństwa dla personelu podmiotu,
j) podstawowe zasady cyberhigieny, 
k) polityki i procedury stosowania kryptografii, w tym w stosownych przypadkach szyfrowania,
l) stosowanie bezpiecznych środków komunikacji elektronicznej w ramach Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa oraz wewnątrz podmiotu, uwzględniających uwierzytelnianie wieloskładnikowe w stosownych przypadkach, 
m) zarządzanie aktywami, 
n) polityki kontroli dostępu; 
2) zbieranie informacji o cyberzagrożeniach i podatnościach na incydenty systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi, zarządzanie incydentami, stosowanie środków zapobiegających i ograniczających wpływ incydentów na bezpieczeństwo systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi, w tym: 
a) stosowanie mechanizmów zapewniających poufność, integralność, dostępność i autentyczność danych przetwarzanych w systemie informacyjnym, 
b) regularne przeprowadzanie aktualizacji oprogramowania, stosownie do zaleceń producenta, z uwzględnieniem analizy wpływu aktualizacji na bezpieczeństwo świadczonej usługi oraz poziomu krytyczności poszczególnych aktualizacji, 
c) ochronę przed nieuprawnioną modyfikacją w systemie informacyjnym, 
d) niezwłoczne podejmowanie działań po dostrzeżeniu podatności lub cyberzagrożeń, w tym również czasowe ograniczenie ruchu sieciowego przychodzącego do infrastruktury podmiotu kluczowego lub podmiotu ważnego, które może skutkować zakłóceniem usług świadczonych przez ten podmiot, z uwzględnieniem konieczności minimalizacji skutków ograniczenia dostępności tych usług z uwagi na podjęte działania.

Podmiot kluczowy lub podmiot ważny wyznacza co najmniej dwie osoby odpowiedzialne za utrzymywanie kontaktów z podmiotami Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa, zapewnia użytkownikowi usługi dostęp do wiedzy pozwalającej na zrozumienie cyberzagrożeń i stosowanie skutecznych sposobów zabezpieczania się przed tymi zagrożeniami w zakresie związanym ze świadczonymi usługami, w szczególności przez udostępnianie informacji na ten temat na swojej stronie internetowej, zapewnia użytkownikowi usługi możliwość zgłoszenia cyberzagrożenia, incydentu lub podatności związanych ze świadczoną usługą, a po uzyskaniu wpisu podmiotu do wykazu rozpoczyna korzystanie z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w artykule 46 ustęp 1.

Podmiot kluczowy przeprowadza na własny koszt co najmniej raz na trzy lata audyt bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi.

Organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa może nakazać podmiotowi kluczowemu w każdym czasie lub podmiotowi ważnemu w przypadku wystąpienia incydentu poważnego lub innego naruszenia przepisów ustawy przez ten podmiot, w drodze decyzji, przeprowadzenie zewnętrznego audytu bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi wraz z określeniem terminu przekazania kopii raportu z przeprowadzonego audytu i wskazaniem rodzaju podmiotów uprawnionych do przeprowadzenia audytu. Organ może również określić zakres takiego audytu. Decyzja, o której mowa, podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Ochrona powłokowa infrastruktury krytycznej

Zapewnienie bezpieczeństwa obiektów infrastruktury krytycznej nie jest zależne tylko od uregulowań prawnych. Przede wszystkim niezbędny jest zespół działań organizacyjnych i technicznych minimalizujący ryzyko zakłócenia funkcjonowania obiektów, instalacji, urządzeń technicznych lub wodnych oraz usług na rzecz zapewnienia ciągłości ich działania.

Dobrą praktyką jest podział terenu, na którym zlokalizowana jest infrastruktura krytyczna, na strefy ochrony i zaprojektowanie ich zgodnie z zasadą ochrony w głąb (ochrona powłokowa). Niekiedy wyróżnia się także strefę zewnętrzną poza obiektem. 

Każda ze stref musi być zaprojektowana z myślą o maksymalnym spowolnieniu działań potencjalnego napastnika, a natężenie sił i środków ochrony powinno rosnąć w miarę zbliżania się potencjalnego napastnika do strefy chroniącej kluczowe elementy infrastruktury organizacji. 

W celu zapewnienia bezpieczeństwa technicznego należy stosować zasady sprawdzonych praktyk bezpieczeństwa technicznego, pożarowego, chemicznego, technologiczno-procesowego, transportu, środowiskowego i pracy.

Strategia bezpieczeństwa obiektów infrastruktury krytycznej powinna opierać się na integracji działań wynikających z systemów zarządzania jakością, środowiskiem, bezpieczeństwem, ciągłością działania oraz ryzykiem. System odporny na zakłócenia oznacza ciągłą dostępność usługi lub usług, niezawodność, zdolność serwisową, bezpieczeństwo.

Aby uznać system za odpowiednio zabezpieczony, informacja w nim przetwarzana powinna być poufna, zgodna z przyznanymi prawami dostępu, zachowująca swoją integralność, aby można było uznać ją za wiarygodną, i nie powinny występować problemy z dostępem do tej informacji dla osób mających odpowiednie uprawnienia.

Podsumowanie

Niezależnie od wymienionych działań zapewniających ciągłość świadczenia usług przez przedsiębiorstwa wodociągowe warunkiem koniecznym jest zapewnienie ciągłości dostawy energii elektrycznej. I w tym wypadku nie jest wystarczające zabezpieczenie kluczowych obiektów i instalacji w rezerwowe źródła zasilania, jakimi są agregaty prądotwórcze. W przypadku długotrwałego braku zasilania energetycznego kluczowe znaczenie mieć będą dostawy odpowiedniej ilości paliw dla agregatów. A są to ilości niemożliwe do zmagazynowania przez przedsiębiorstwa wodociągowe. Istotnym elementem jest również posiadanie środków transportu umożliwiających dostawę wody dla mieszkańców na wypadek braku możliwości jej dostarczania za pośrednictwem systemu dystrybucji, co może być skutkiem awarii lub braku zasilania energetycznego.

Należy podkreślić, że w całej Polsce nadal obowiązują podwyższone środki bezpieczeństwa. Rząd zdecydował o przedłużeniu drugiego stopnia alarmowego BRAVO i jego odpowiednika w cyberprzestrzeni – BRAVO-CRP, a na wybranych obszarach także trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE. Zarządzenia będą obowiązywać co najmniej do 30 listopada 2026 r. 

Z chwilą ogłoszenia stopni alarmowych przedsiębiorstwa na podstawie oceny sytuacji wprowadziły własne procedury bezpieczeństwa, co niejednokrotnie spowodowało utrudnienia w bieżącej działalności, a dodatkowo wpłynęło również na ponoszone koszty. Pojawiające się zupełnie nowe zagrożenia spowodowały konieczność rozbudowy systemów bezpieczeństwa zarówno w zakresie ochrony obiektów przesyłu danych, sterowania, jak i bezpieczeństwa posiadanego oprogramowania. Niezależnie od tych kwestii doszła jeszcze troska o bezpieczeństwo fizyczne obiektów. Jest ono zapewniane zarówno przez ochronę fizyczną, jak i elektroniczną. Rozwój elektronicznych systemów nadzoru powoduje konieczność tworzenia centrów monitoringu, które na bieżąco analizują otrzymane dane i podejmują stosowne decyzje.

Czytaj więcej na https://wodociagi.krakow.pl

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu 5 (128) wrzesień – październik 2026

Zakończyła się inwestycja obejmująca budowę magistrali wodociągowej w ulicach Warszawskiej i Mickiewicza, przebudowę sieci w ul. 1 Praskiego Pułku oraz modernizację hydroforni „Warszawska”.

Nowa infrastruktura umożliwi dostarczanie wody z Zakładu Centralnego do osiedli Wesoła Centrum i Wola Grzybowska. Mieszkańcy tych części dzielnicy korzystają obecnie z lokalnych ujęć wód głębinowych.

Przed rozpoczęciem regularnych dostaw konieczne jest uruchomienie pompowni podnoszącej ciśnienie oraz włączenie nowej magistrali do eksploatacji. Prace rozruchowe rozpoczną się 18 sierpnia i potrwają do 22 sierpnia 2026 r.

Prawie 3 km nowej i przebudowanej sieci

Realizacja przedsięwzięcia rozpoczęła się w listopadzie 2024 r. Zakres prac podzielono na trzy zadania.

Największym z nich była budowa magistrali o długości 2260 m w ulicach Warszawskiej i Adama Mickiewicza, na odcinku od ul. Brata Alberta do ul. 1 Praskiego Pułku. Przewód wykonano częściowo metodą bezwykopową, a częściowo w wykopie otwartym.

Kolejne zadanie objęło budowę i przebudowę 558,2 m sieci wodociągowej w ul. 1 Praskiego Pułku. Roboty na tym odcinku prowadzono metodą wykopową.

Przebudowano również budynek hydroforni „Warszawska”, wykonano 177,3 m sieci wodociągowej oraz zbiornik solanki. Obiekt wyposażono ponadto w system sygnalizacji włamania i napadu.

Łącznie inwestycja objęła budowę lub przebudowę niemal 3 km przewodów wodociągowych. Jej koszt wyniósł blisko 8,9 mln zł netto.

Woda z SUW „Praga” popłynie do Wesołej

Po uruchomieniu nowego układu mieszkańcy Wesołej Centrum i Woli Grzybowskiej będą korzystać z wody uzdatnianej w SUW „Praga”. Zakład produkuje warszawską wodę wodociągową z wody infiltracyjnej pochodzącej z Wisły.

Proces uzdatniania obejmuje m.in. ozonowanie pośrednie oraz filtrację na złożach węgla aktywnego. Dezynfekcja zapewniająca bezpieczeństwo bakteriologiczne w sieci jest prowadzona przy użyciu dwutlenku chloru.

Wisła jest podstawowym źródłem zaopatrzenia Warszawy w wodę i odpowiada za około 70 proc. dostaw. Kolejne około 30 proc. pochodzi z Jeziora Zegrzyńskiego. Lokalne ujęcia wód głębinowych zapewniają około 1 proc. wody dostarczanej przez Wodociągi Warszawskie.

Studnie głębinowe pozostaną źródłem rezerwowym

Uruchomienie magistrali wodociągowej w Wesołej nie oznacza likwidacji istniejących studni głębinowych. Zostaną one zachowane jako rezerwowe źródło zaopatrzenia.

Podczas normalnej pracy hydroforni lokalne ujęcia będą wyłączone. W przypadku awarii będzie można uruchomić je ręcznie.

Takie rozwiązanie ma zwiększyć niezawodność systemu i zabezpieczyć ciągłość dostaw wody w sytuacjach nadzwyczajnych.

Stabilniejsze ciśnienie w okresach większego poboru

Nowa infrastruktura ma zapewnić mieszkańcom niezakłócone dostawy wody o stabilnym ciśnieniu. Ma to szczególne znaczenie w okresach wysokich temperatur, gdy wzrasta zapotrzebowanie i obciążenie sieci.

Pompownia będzie podnosić ciśnienie wody w przewodach zasilających Wesołą Centrum i Wolę Grzybowską. Połączenie dzielnicy z centralnym systemem wodociągowym ma również ustabilizować parametry jakościowe dostarczanej wody.

Możliwe przejściowe zmiany barwy i mętności wody

W czasie uruchamiania nowej magistrali może dojść do przejściowej zmiany barwy lub mętności wody. Zjawisko może występować do chwili ustabilizowania się warunków hydraulicznych w sieci.

Wodociągi Warszawskie zapowiedziały bieżący monitoring parametrów sieci i podejmowanie działań ograniczających ewentualne zakłócenia. Nieprawidłowości w dostawach można zgłaszać całodobowo pod bezpłatnym numerem Pogotowia Wodociągowego 994 lub za pomocą formularza internetowego przedsiębiorstwa.

Systemy rurowe są niezbędne do funkcjonowania miast, przemysłu oraz transportu. Trudno wskazać obszar budownictwa i inżynierii, w którym nie znalazłyby zastosowania. Znaczenie rur wynika przede wszystkim z ich uniwersalności. Wykorzystywane są do transportu mediów, ochrony infrastruktury technicznej oraz realizacji zadań związanych z gospodarką wodną. W zależności od przeznaczenia, warunków pracy i wymagań projektowych mogą być wykonywane z różnych materiałów oraz przyjmować odmienne rozwiązania konstrukcyjne.

Rosnące wymagania stawiane współczesnej infrastrukturze sprawiają, że rozwój systemów rurowych od wielu lat pozostaje jednym z ważniejszych obszarów działalności producentów, projektantów i wykonawców. Dotyczy to zarówno materiałów wykorzystywanych do produkcji rur, jak i technologii ich budowy, eksploatacji oraz modernizacji.

Jak zmieniały się systemy rurowe

Historia systemów rurowych jest niemal tak długa, jak historia zorganizowanych osad ludzkich. Już najstarsze cywilizacje poszukiwały sposobów budowy trwałych przewodów umożliwiających transport mediów na większe odległości. Pierwsze rurociągi wykonywano z materiałów naturalnych, dostępnych lokalnie. W różnych częściach świata wykorzystywano m.in. drewno, kamień oraz elementy ceramiczne. Wraz z rozwojem technik obróbki materiałów i wzrostem wymagań dotyczących trwałości infrastruktury zaczęto stosować kolejne rozwiązania, w tym kamionkę, żeliwo, stal oraz beton.

Rozwój infrastruktury komunalnej w XIX i XX w. przyczynił się do upowszechnienia sieci wodociągowych i kanalizacyjnych na niespotykaną wcześniej skalę. W tym okresie szczególnego znaczenia nabrały materiały umożliwiające budowę coraz większych i bardziej rozbudowanych systemów. Równocześnie rozwijały się technologie produkcji rur, metody ich łączenia oraz rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo eksploatacji.

Przełomowym momentem było pojawienie się tworzyw sztucznych, które stopniowo znalazły zastosowanie w wielu obszarach infrastruktury. Kolejne dekady przyniosły rozwój rur strukturalnych, wielowarstwowych oraz kompozytowych, a także specjalistycznych systemów projektowanych z myślą o konkretnych warunkach eksploatacyjnych.

Współczesny rozwój branży koncentruje się nie tylko na poszukiwaniu nowych materiałów, ale również na doskonaleniu konstrukcji rur, zwiększaniu ich trwałości oraz dostosowywaniu do coraz bardziej wymagających technologii budowy i modernizacji sieci. Dzięki temu współczesne systemy rurowe obejmują szeroką gamę rozwiązań, które mogą być dobierane do konkretnych potrzeb inwestycji, warunków gruntowych oraz wymagań eksploatacyjnych.

Materiały stosowane do produkcji rur

W produkcji rur wykorzystywanych w budownictwie i obiektach infrastrukturalnych stosowane są różnorodne materiały. Wybór konkretnego rozwiązania zależy od wielu czynników, m.in. rodzaju transportowanego medium, warunków gruntowo-wodnych, przewidywanych obciążeń, technologii budowy oraz wymagań projektowych. Poszczególne materiały charakteryzują się odmiennymi właściwościami, dzięki czemu mogą być dostosowywane do specyfiki danej inwestycji i warunków eksploatacji.

Beton i żelbet

Rury betonowe wykonywane są z mieszanki cementu, kruszywa i wody, natomiast w przypadku rur żelbetowych stosowane jest dodatkowo zbrojenie stalowe. Należą do grupy rur sztywnych, których zdolność do przenoszenia obciążeń związana jest przede wszystkim z właściwościami samej konstrukcji. Technologia produkcji umożliwia wykonywanie elementów o różnych przekrojach i wymiarach. W zależności od wymagań eksploatacyjnych stosowane mieszanki mogą charakteryzować się odpowiednią wodoszczelnością, mrozoodpornością oraz odpornością na oddziaływanie środowiska.

Kamionka

Kamionka jest materiałem ceramicznym, powstającym z odpowiednio przygotowanych glin poddawanych procesowi wypalania. Rury kamionkowe należą do grupy rur sztywnych i są jednym z najdłużej stosowanych rozwiązań wykorzystywanych w infrastrukturze podziemnej. Charakteryzują się niewielką chropowatością powierzchni wewnętrznej, odpornością na ścieranie oraz na oddziaływanie wielu substancji chemicznych. Współczesne rury kamionkowe produkowane są z wykorzystaniem technologii rozwijanych i udoskonalanych od wielu dziesięcioleci.

Tworzywa sztuczne

Do najczęściej stosowanych tworzyw wykorzystywanych w produkcji rur należą polietylen (PE), polipropylen (PP) oraz polichlorek winylu (PVC). W zależności od konstrukcji mogą być klasyfikowane jako przewody elastyczne lub półsztywne. Materiały te wyróżniają się niewielką masą, odpornością na korozję oraz gładkością powierzchni wewnętrznej. Rozwój technologii produkcji umożliwił powstanie wielu odmian konstrukcyjnych dostosowanych do różnych warunków eksploatacji.

Żeliwo sferoidalne

Żeliwo sferoidalne jest stopem żelaza o strukturze różniącej się od tradycyjnego żeliwa. Materiał ten charakteryzuje się odpornością na pękanie oraz dobrymi parametrami mechanicznymi. Rury z żeliwa sferoidalnego zaliczane są do grupy przewodów sztywnych. Dla zapewnienia trwałości eksploatacyjnej stosowane są odpowiednie zabezpieczenia antykorozyjne powierzchni zewnętrznych i wewnętrznych.

Stal

Rury stalowe produkowane są z różnych gatunków stali i mogą występować jako rury ze szwem lub bez szwu. Zaliczane są do grupy przewodów sztywnych i charakteryzują się wysokimi parametrami wytrzymałościowymi. W celu ograniczenia oddziaływania czynników środowiskowych stosuje się różnego rodzaju powłoki ochronne, dostosowane do warunków eksploatacji przewodu. Właściwości rur stalowych zależą m.in. od zastosowanego gatunku stali oraz technologii wykonania.

Polimerobeton

Polimerobeton jest materiałem, w którym funkcję spoiwa pełni żywica łącząca kruszywa mineralne. Pod względem sposobu pracy w gruncie rury polimerobetonowe zaliczane są do grupy rur sztywnych. Materiał ten charakteryzuje się szczelną strukturą, niewielką chropowatością powierzchni oraz odpornością na oddziaływanie wielu substancji chemicznych. Właściwości polimerobetonu wynikają z połączenia składników mineralnych i żywic syntetycznych.

Kompozyt

Do materiałów kompozytowych wykorzystywanych do produkcji rur należą m.in. żywice wzmacniane włóknem szklanym, określane jako GRP lub GFK. Właściwości takich rur zależą od zastosowanych materiałów oraz technologii produkcji. Rury kompozytowe charakteryzują się niewielką masą, odpornością na korozję oraz na oddziaływanie wielu związków chemicznych. W zależności od konstrukcji mogą być projektowane do różnych warunków eksploatacyjnych.

Bazalt

Bazalt jest skałą magmową wykorzystywaną do produkcji rur stosowanych w budownictwie i infrastrukturze. Rury bazaltowe zaliczane są do grupy przewodów sztywnych. Materiał ten charakteryzuje się niewielką nasiąkliwością, odpornością na ścieranie oraz wysoką wytrzymałością na ściskanie. Właściwości bazaltu wynikają z naturalnych cech tej skały oraz technologii jej przetwarzania.

Klasyfikacja rur według zastosowania

Te same materiały mogą być stosowane w różnych obszarach infrastruktury. O doborze konkretnego systemu rurowego decydują zarówno właściwości materiałowe, jak i funkcja, jaką ma on pełnić w danym obiekcie lub sieci. W dalszej części artykułu przedstawiono systemy rurowe w podziale według głównych obszarów zastosowań.

Systemy wodociągowe, kanalizacyjne i retencyjne

Jednymi z najważniejszych obszarów wykorzystania rur są dystrybucja wody oraz odprowadzanie ścieków i wód opadowych. W przypadku systemów wodociągowych szczególne znaczenie mają szczelność, trwałość oraz bezpieczeństwo transportowanego medium. Z kolei sieci kanalizacyjne muszą być dostosowane do pracy w środowisku narażonym na oddziaływanie ścieków, substancji chemicznych, ścieranie oraz zmienne obciążenia pochodzące od gruntu i ruchu powierzchniowego.

Coraz większą rolę odgrywają również systemy związane z zagospodarowaniem wód opadowych. Współczesna infrastruktura obejmuje nie tylko odprowadzanie deszczówki, ale także jej retencjonowanie, magazynowanie i rozsączanie. Rozwiązania te są wykorzystywane zarówno w miastach, jak i w obiektach przemysłowych, handlowych czy komunikacyjnych, stanowiąc jeden z elementów nowoczesnej gospodarki wodnej.

Energetyka, gazownictwo i przemysł

Systemy rurowe odgrywają kluczową rolę w przesyle gazów, ciepła oraz różnego rodzaju mediów technologicznych wykorzystywanych w procesach przemysłowych. W tego typu instalacjach szczególnego znaczenia nabierają parametry związane z ciśnieniem pracy, temperaturą transportowanego medium oraz szczelnością całego układu.

Rurociągi stosowane w energetyce, gazownictwie i przemyśle odpowiadają za ciągłość procesów technologicznych oraz niezawodne funkcjonowanie infrastruktury przesyłowej. W zależności od przeznaczenia mogą transportować gaz ziemny, wodę technologiczną, parę, ciepło lub substancje wykorzystywane w procesach produkcyjnych. Z tego względu projektowanie i wykonawstwo takich systemów podlega szczególnym wymaganiom technicznym i procedurom kontroli jakości.

Drogownictwo, kolejnictwo, tunele i hydrotechnika

Rury są również istotnym elementem infrastruktury transportowej oraz hydrotechnicznej. W drogownictwie i kolejnictwie wykorzystywane są m.in. do budowy przepustów, systemów odwodnienia oraz zabezpieczania infrastruktury technicznej przebiegającej w obrębie pasa drogowego lub kolejowego. Stanowią także element wyposażenia tuneli, gdzie odpowiadają za odprowadzanie wód, obsługę instalacji technicznych oraz prawidłowe funkcjonowanie obiektu.

W budowlach hydrotechnicznych systemy rurowe wykorzystywane są m.in. do transportu i odprowadzania wody, regulacji przepływów oraz obsługi urządzeń związanych z gospodarką wodną. W tego rodzaju zastosowaniach szczególne znaczenie mają trwałość, szczelność oraz odporność na długotrwałe oddziaływanie środowiska wodnego.

Konstrukcje inżynieryjne i obiekty budowlane

Rury znajdują zastosowanie również jako komponenty konstrukcyjne. Wykorzystuje się je m.in. w obiektach budowlanych, konstrukcjach przemysłowych, obiektach mostowych oraz różnego rodzaju instalacjach technicznych.

Elementy rurowe mogą pełnić funkcję słupów, podpór, pali fundamentowych, masztów czy elementów nośnych konstrukcji. Zastosowanie tego typu rozwiązań wynika z ich właściwości konstrukcyjnych oraz szerokiej dostępności średnic, przekrojów i grubości ścianek. Dzięki temu elementy rurowe są obecne w stosunkowo prostych konstrukcjach, jak i w złożonych realizacjach inżynieryjnych.

Rury w technologiach bezwykopowych

Rozwój technologii bezwykopowych wpłynął nie tylko na sposób realizacji inwestycji, ale również na wymagania stawiane systemom rurowym. W przeciwieństwie do metod wykopowych rura nie pełni wyłącznie funkcji przewodu transportującego medium, lecz aktywnie uczestniczy w procesie budowy lub modernizacji sieci. Z tego względu wymagania stawiane rurom stosowanym w technologiach bezwykopowych są często bardziej rygorystyczne niż w przypadku tradycyjnych metod układania przewodów.

Jednym z najważniejszych parametrów jest zdolność do przenoszenia obciążeń występujących podczas instalacji. W zależności od zastosowanej technologii rury mogą być poddawane znacznym siłom ściskającym, rozciągającym lub zginającym. W metodach wykorzystujących wciskanie przewodów w grunt kluczowe znaczenie ma wytrzymałość na ściskanie osiowe, natomiast w technologiach opartych na przeciąganiu przewodu istotna staje się odporność na rozciąganie. Właściwy dobór parametrów mechanicznych ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo realizacji inwestycji oraz trwałość całego systemu.

Proces instalacji bezwykopowej może wiązać się z oddziaływaniem gruntu, kruszywa, elementów istniejącej infrastruktury lub innych przeszkód znajdujących się w podłożu. Z tego względu rury powinny charakteryzować się odpowiednią odpornością na uszkodzenia powierzchniowe, obciążenia punktowe oraz ścieranie. Parametry te mają szczególne znaczenie podczas modernizacji istniejących sieci, gdzie nowy przewód często instalowany jest w bezpośrednim kontakcie z elementami starej infrastruktury.

W technologiach bezwykopowych bardzo istotną rolę odgrywa również jakość połączeń pomiędzy poszczególnymi elementami systemu. Po zakończeniu prac dostęp do przewodu jest zazwyczaj ograniczony, dlatego od połączeń oczekuje się zachowania szczelności zarówno podczas montażu, jak i przez cały okres eksploatacji. Dotyczy to w szczególności sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych oraz przemysłowych, gdzie niezawodność systemu ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo użytkowania i koszty utrzymania infrastruktury.

W przypadku budowy i renowacji przewodów istotne znaczenie mają również parametry hydrauliczne rur. Szczególną uwagę zwraca się na chropowatość powierzchni wewnętrznej, która wpływa na opory przepływu transportowanego medium. W wielu technologiach odnowy nowy przewód instalowany jest wewnątrz istniejącego rurociągu, co wiąże się z częściowym zmniejszeniem średnicy. Odpowiednie parametry hydrauliczne pozwalają ograniczyć straty przepływu i zachować wymaganą przepustowość systemu.

O skuteczności zastosowania konkretnego systemu rurowego decydują również czynniki związane z samym procesem wykonawczym. Znaczenie mają m.in. dokładność wymiarowa elementów, możliwość wykonywania połączeń na placu budowy, długość instalowanych odcinków oraz warunki gruntowo-wodne występujące na trasie inwestycji. W praktyce dobór rur do technologii bezwykopowej stanowi kompromis pomiędzy wymaganiami technicznymi, warunkami realizacji oraz oczekiwaną trwałością budowanej lub modernizowanej infrastruktury.

Normy, certyfikacja i wymagania formalne

Projektowanie oraz budowa systemów rurowych podlegają licznym wymaganiom wynikającym z przepisów prawa, norm technicznych oraz dokumentów dopuszczających wyroby do stosowania w budownictwie. Ich celem jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania, trwałości infrastruktury oraz odpowiedniej jakości i powtarzalności parametrów technicznych stosowanych rozwiązań.

Normy i oznakowanie wyrobów

Systemy rurowe przeznaczone do stosowania w budownictwie powinny spełniać wymagania określone w odpowiednich normach krajowych i europejskich. W zależności od rodzaju wyrobu oraz obowiązujących przepisów są one wprowadzane do obrotu z oznakowaniem CE lub krajowym znakiem budowlanym B, a producent zobowiązany jest do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych potwierdzającej zgodność wyrobu z odpowiednią specyfikacją techniczną.
Normy określają m.in. wymagania dotyczące wymiarów, wytrzymałości, szczelności, odporności na oddziaływania mechaniczne

Normy określają m.in. wymagania dotyczące wymiarów, wytrzymałości, szczelności, odporności na oddziaływania mechaniczne i środowiskowe oraz metod badań, zapewniając porównywalność parametrów oferowanych rozwiązań.

Dopuszczenia i wymagania dla wybranych zastosowań

Niektóre systemy rurowe podlegają dodatkowym wymaganiom, wynikającym z ich przeznaczenia. Wyroby mające kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi powinny posiadać odpowiednie atesty higieniczne potwierdzające brak negatywnego wpływu na jakość wody i bezpieczeństwo zdrowotne użytkowników.

W przypadku wyrobów, dla których nie opracowano zharmonizowanych norm lub które stanowią rozwiązania innowacyjne, podstawą ich stosowania mogą być krajowe lub europejskie oceny techniczne. Dodatkowe wymagania obowiązują również w odniesieniu do niektórych sieci infrastrukturalnych, takich jak gazociągi czy instalacje przesyłające media o podwyższonych wymaganiach bezpieczeństwa, dla których przepisy określają m.in. dopuszczalne materiały, zakres stosowania oraz zasady projektowania i wykonawstwa.

Znajomość obowiązujących przepisów, norm i dokumentów odniesienia ma istotne znaczenie na każdym etapie procesu inwestycyjnego – od projektowania i doboru materiałów, przez wykonawstwo, aż po odbiór i późniejszą eksploatację infrastruktury.

Wyzwania i kierunki rozwoju systemów rurowych

Współczesne systemy rurowe muszą odpowiadać na coraz bardziej złożone wymagania techniczne, środowiskowe i eksploatacyjne. Rosnąca intensywność zabudowy, rozwój infrastruktury, zmieniające się warunki klimatyczne oraz potrzeba racjonalnego gospodarowania zasobami sprawiają, że od projektowanych i budowanych sieci oczekuje się dziś znacznie więcej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Rozwój branży obejmuje doskonalenie materiałów i konstrukcji rur oraz prowadzących do zwiększenia trwałości infrastruktury, ograniczających koszty jej utrzymania oraz lepiej dostosowanych do zmieniających się potrzeb użytkowników.

Zmiany klimatu a rozwój systemów rurowych

Coraz częstsze występowanie zjawisk ekstremalnych, takich jak intensywne opady deszczu, lokalne podtopienia czy długotrwałe okresy suszy, wpływa na sposób projektowania i eksploatacji infrastruktury. Odpowiedzią na te wyzwania są rozwiązania umożliwiające nie tylko odprowadzanie wód opadowych, ale również ich czasowe magazynowanie, retencjonowanie i kontrolowane rozsączanie.

W wielu miastach sieci kanalizacyjne projektowano kilkadziesiąt lat temu dla innych warunków hydrologicznych oraz znacznie mniejszego stopnia uszczelnienia powierzchni. Współczesna urbanizacja, rozbudowa dróg, parkingów i terenów przemysłowych zwiększają ilość wód opadowych kierowanych do systemów kanalizacyjnych. Zjawiska te sprawiają, że projektanci i inwestorzy coraz większą uwagę poświęcają rozwiązaniom wspierającym lokalną retencję, opóźnianie odpływu oraz bardziej efektywne gospodarowanie wodą opadową.

Systemy rurowe coraz częściej stanowią element szerszych rozwiązań związanych z zarządzaniem wodami opadowymi. Oprócz funkcji transportowej uczestniczą w magazynowaniu, rozsączaniu i czasowym retencjonowaniu wody, wspierając działania mające na celu ograniczanie skutków zarówno intensywnych opadów, jak i okresowych niedoborów wody.

Trwałość i koszty w cyklu życia

Jednym z najważniejszych kryteriów oceny współczesnej infrastruktury staje się trwałość eksploatacyjna oraz całkowity koszt użytkowania w całym okresie funkcjonowania obiektu. Analizie podlegają nie tylko koszty zakupu materiałów i budowy sieci, ale również wydatki związane z utrzymaniem, konserwacją, naprawami i modernizacją infrastruktury.

Awaria przewodu generuje koszty znacznie wykraczające poza samą naprawę uszkodzonego odcinka. W zależności od lokalizacji może powodować utrudnienia komunikacyjne, czasowe wyłączenie usług, konieczność prowadzenia prac odtworzeniowych oraz dodatkowe koszty organizacyjne i społeczne. Nie dziwi więc, że jednym z najważniejszych kryteriów oceny infrastruktury staje się dziś jej niezawodność.

Coraz większą rolę odgrywa planowanie infrastruktury w perspektywie wieloletniej. Ocenie podlega nie tylko trwałość materiałów, ale również jakość wykonania połączeń, możliwość prowadzenia diagnostyki, łatwość modernizacji oraz zdolność infrastruktury do zachowania wymaganych parametrów technicznych przez cały zakładany okres eksploatacji. Analiza kosztów cyklu życia inwestycji staje się dzięki temu jednym z kluczowych elementów podejmowania decyzji projektowych i inwestycyjnych.

Cyfryzacja i monitoring infrastruktury

Rozwój narzędzi cyfrowych stopniowo zmienia sposób projektowania, eksploatacji i utrzymania infrastruktury. Coraz większe znaczenie mają systemy umożliwiające bieżące gromadzenie danych o pracy sieci, ocenę jej stanu technicznego oraz planowanie działań utrzymaniowych na podstawie rzeczywistych informacji eksploatacyjnych.

W przedsiębiorstwach wodociągowych, ciepłowniczych, gazowych czy przemysłowych powszechnie wykorzystywane są rozwiązania oparte na telemetrii i zdalnym monitoringu. Pozwalają one szybciej identyfikować nieprawidłowości, ograniczać skutki awarii oraz efektywniej zarządzać majątkiem infrastrukturalnym. Rozwojowi tych narzędzi towarzyszy coraz szersze wykorzystanie inspekcji telewizyjnych, systemów diagnostycznych oraz technologii wspierających ocenę stanu technicznego przewodów bez konieczności prowadzenia robót ziemnych.

Rosnąca ilość dostępnych danych sprawia również, że zarządzanie infrastrukturą coraz częściej opiera się na analizie informacji pozyskiwanych w czasie rzeczywistym. Ułatwia to planowanie remontów, modernizacji i działań eksploatacyjnych, a także pozwala lepiej przewidywać potencjalne problemy związane z funkcjonowaniem sieci.

Ograniczanie ingerencji w otoczenie

Rosnąca gęstość zabudowy, rozbudowana infrastruktura podziemna oraz wysokie koszty społeczne związane z prowadzeniem robót budowlanych powodują, że coraz większą rolę odgrywają rozwiązania pozwalające ograniczać ingerencję w otoczenie. Dotyczy to nowych inwestycji oraz modernizacji istniejących sieci.

Szczególnego znaczenia nabierają technologie umożliwiające budowę, wymianę lub renowację przewodów przy minimalnym wpływie na ruch drogowy, funkcjonowanie miast czy działalność przedsiębiorstw. Trend ten wpływa nie tylko na rozwój metod wykonawczych, ale również na wymagania stawiane systemom rurowym, które muszą być dostosowane do specyficznych warunków montażu i eksploatacji.

Optymalizacja materiałowa i środowiskowa

Ważnym kierunkiem rozwoju pozostaje także doskonalenie procesów produkcyjnych oraz racjonalne gospodarowanie surowcami. Producenci dążą do uzyskiwania wymaganych parametrów technicznych przy jednoczesnym ograniczaniu ilości wykorzystywanego materiału, poprawie efektywności transportu oraz uproszczeniu procesu montażu.

Coraz większą uwagę zwraca się również na trwałość infrastruktury i możliwość jej długotrwałego użytkowania. Oznacza to rozwój rozwiązań pozwalających wydłużać okres eksploatacji sieci, ograniczać częstotliwość napraw i modernizacji oraz zmniejszać zużycie zasobów w całym cyklu życia inwestycji. Takie podejście wpisuje się w oczekiwania inwestorów, a także szersze działania związane z odpowiedzialnym gospodarowaniem zasobami oraz ograniczaniem wpływu inwestycji na środowisko.

Podsumowanie

Różnorodność materiałów, konstrukcji i technologii stosowanych obecnie w systemach rurowych powoduje, że mogą być one dostosowywane do bardzo zróżnicowanych warunków pracy oraz wymagań inwestycyjnych. Wybór konkretnego rozwiązania jest zawsze wynikiem analizy wielu czynników, obejmujących m.in. funkcję przewodu, warunki gruntowo-wodne, obciążenia eksploatacyjne, wymagania dotyczące trwałości oraz przyjętą technologię wykonania.

Oprócz parametrów technicznych coraz większego znaczenia nabierają kwestie związane z efektywnością eksploatacji, ograniczaniem kosztów utrzymania infrastruktury, gospodarowaniem wodami opadowymi oraz wykorzystaniem narzędzi wspierających projektowanie i zarządzanie sieciami. Wszystko wskazuje na to, że systemy rurowe będą nadal ewoluować wraz z rozwojem infrastruktury i zmieniającymi się potrzebami użytkowników, pozostając jednym z kluczowych elementów współczesnego budownictwa i inżynierii.

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu NBI 4 (127) lipiec – sierpień

W Szczecinie rozpoczyna się końcowy etap prac związanych z modernizacją sieci wodociągowej na ulicy Kruczej. W nocy z 13 na 14 lipca wykonawca rozpocznie odtwarzanie nawierzchni asfaltowej w obrębie skrzyżowań na odcinku od ul. Kormoranów do ul. Bogumińskiej. Roboty będą prowadzone głównie w godzinach nocnych, aby ograniczyć utrudnienia dla mieszkańców oraz zapewnić przejazd autobusów komunikacji miejskiej.

Zastosowana zostanie metoda połówkowa, dzięki której ruch pojazdów będzie utrzymany przez cały okres robót. W miejscach prowadzenia prac mogą jednak występować lokalne zwężenia i czasowe utrudnienia. Zakończenie asfaltowania planowane jest w ciągu około dwóch tygodni, choć termin będzie uzależniony od warunków atmosferycznych.

Wymieniono wodociąg i przyłącza

Najważniejszym elementem inwestycji była budowa nowego wodociągu o średnicy DN150 z żeliwa sferoidalnego. Nowy przewód powstał na odcinku około 340 metrów – od skrzyżowania z ul. Kruczą do skrzyżowania z ul. Piaskową. W ramach tego etapu wykonano również wymianę przyłączy wodociągowych prowadzących do okolicznych posesji.

Na dalszym odcinku, od ul. Piaskowej do ul. Bogumińskiej, roboty objęły kompleksową wymianę przyłączy wodociągowych. Odtworzenie nawierzchni asfaltowej stanowi ostatni etap realizacji całego zadania.

Większość robót wykonano metodą bezwykopową

Modernizacja sieci wodociągowej została przeprowadzona bez konieczności całkowitego zamykania ulicy Kruczej dla ruchu. Wykonawca realizował większość prac z wykorzystaniem technologii bezwykopowej, ograniczając wykopy otwarte do komór technologicznych oraz fragmentów prowadzonych w obrębie chodników.

Prace od marca prowadziła firma Mazur – Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Henryk Mazur. Wartość robót wynosi 2 498 756,87 zł netto.