Polskie ośrodki badawcze rozwijają kompetencje w zakresie budowy satelitów, rakiet oraz systemów umożliwiających wynoszenie ładunków na niską orbitę okołoziemską. Technologie te mają zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe, wspierając rozwój gospodarki, administracji publicznej i infrastruktury bezpieczeństwa.

Satelity wykorzystywane są m.in. do obserwacji Ziemi, nawigacji i łączności. Dostarczają informacji o stanie lasów, upraw, infrastruktury oraz jakości wód. Umożliwiają również monitorowanie skutków katastrof naturalnych, w tym powodzi, a także wspierają działania ratownicze i operacje wojskowe.

Znaczenie sektora kosmicznego znajduje odzwierciedlenie w prognozach rynkowych. Według raportu „EU Space Market Report 2026” Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego (EUSPA) globalne przychody rynku systemów nawigacji satelitarnej GNSS mają wzrosnąć z 300 mld euro w 2024 r. do 580 mld euro w 2034 r.

W przypadku systemów obserwacji Ziemi prognozowany jest wzrost przychodów z 3,5 do 7,9 mld euro, przy czym największy udział w tym rynku ma przypadać na rolnictwo. Do 2034 r. liczba urządzeń wykorzystujących GNSS na świecie może osiągnąć niemal 10 mld.

Program Badań Kosmicznych Łukasiewicza za 2,4 mld zł

W marcu 2026 r. Sieć Badawcza Łukasiewicz ogłosiła Program Badań Kosmicznych, którego celem jest zwiększenie niezależności Polski w dostępie do technologii kosmicznych.

Program obejmuje kilkadziesiąt projektów zaplanowanych do 2035 r., dotyczących rozwoju platform satelitarnych, technologii wynoszenia satelitów na orbitę oraz ładunków użytecznych. Łączne nakłady oszacowano na 2,4 mld zł w ciągu 10 lat.

Finansowanie przedsięwzięcia ma pochodzić ze środków własnych Sieci Badawczej Łukasiewicz, funduszy przeznaczonych na obronność i rozwój technologii kosmicznych oraz współpracy z sektorem prywatnym.

W realizację programu zaangażowane są 22 instytuty sieci, a jego koordynatorem jest Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa. Instytuty prowadzą obecnie ponad 50 projektów we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA).

Jednym z założeń programu jest rozwój technologii umożliwiających wynoszenie satelitów na niskie orbity z wykorzystaniem mobilnych wyrzutni i samolotów. Przewidziano także prace nad wyspecjalizowanymi zastosowaniami sztucznej inteligencji i zaawansowanymi materiałami.

W ciągu pierwszych dwóch lat realizacji programu na orbitę ma trafić satelita SPARK, opracowywany wspólnie przez grupę instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz.

Polskie rakiety do wynoszenia satelitów

Rozwój krajowych technologii rakietowych ma umożliwić wynoszenie niewielkich satelitów o masie do 200 kg na niską orbitę okołoziemską.

Jak wskazuje dr hab. inż. Cezary Szczepański, prof. ILOT, dyrektor Łukasiewicza – Instytutu Lotnictwa, możliwość samodzielnego wynoszenia satelitów ma znaczenie nie tylko gospodarcze, lecz także strategiczne. Pozwala ograniczyć zależność od zagranicznych operatorów i skrócić czas oczekiwania na umieszczenie nowych urządzeń na orbicie.

Obecnie zastąpienie uszkodzonego satelity może wymagać oczekiwania od roku do półtora. Konieczne jest również przekazanie operatorowi szczegółowych informacji technicznych dotyczących wynoszonego ładunku.

Zgodnie z założeniami Programu Badań Kosmicznych pierwsze rakiety po zakończeniu procesu weryfikacji mogłyby być dostępne w perspektywie około ośmiu lat. Mają to być konstrukcje wykraczające poza etap lotów demonstracyjnych, przygotowane do seryjnego wynoszenia satelitów na orbitę.

Rakieta ILR-33 Bursztyn 2K i projekt SUBCOM

Jednym z projektów rozwijanych przez Łukasiewicza – Instytut Lotnictwa jest rakieta suborbitalna ILR-33 Bursztyn 2K.

W lipcu 2024 r. rakieta osiągnęła wysokość 101 km podczas lotu przeprowadzonego z norweskiego centrum Andøya.

W lipcu 2026 r. zakończono testy kwalifikacyjne przedziału awioniki rakiety przygotowywanej do misji w ramach projektu SUBCOM. Badania potwierdziły odporność zastosowanych rozwiązań na obciążenia mechaniczne występujące podczas startu. Kolejne etapy obejmują dalsze przygotowania oraz próby poligonowe.

Projekt SUBCOM faza II zakłada rozwój zaawansowanych systemów łączności i nawigacji przeznaczonych do zastosowań kosmicznych i rakietowych. Jest realizowany w ramach środków przewidzianych na dofinansowanie projektów w konkursie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, a jego liderem jest Thorium Space.

Opracowywane technologie mają znaleźć zastosowanie w satelitach, rakietach suborbitalnych oraz rakietach wojskowych.

Współpraca przemysłu i ośrodków badawczych

Program Badań Kosmicznych zakłada współpracę instytutów naukowych, uczelni i przedsiębiorstw, również spoza sektora lotniczego i kosmicznego.

Przykładem takiego podejścia jest projekt rakiety Bursztyn, w którego realizację zaangażowano około 500 dostawców. Większość z nich reprezentowała branże niezwiązane bezpośrednio z lotnictwem i technologiami kosmicznymi.

Rozwijane rozwiązania mają mieć charakter podwójnego zastosowania (dual-use), umożliwiając wykorzystanie technologii cywilnych również na potrzeby obronności.

Istotnym wyzwaniem pozostaje dostęp do komponentów elektronicznych, których znaczna część produkowana jest poza Europą.

– Wąskim gardłem są elementy elektroniczne, które niestety są w znacznej części produkowane poza Europą – wskazuje prof. Cezary Szczepański.

Założenia programu przewidują wykorzystywanie rozwiązań opracowywanych przez partnerów polskich i europejskich. Rozwój krajowych kompetencji ma zwiększyć możliwości samodzielnego projektowania, budowy i wynoszenia satelitów oraz ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców technologii.

PORR S.A. został wybrany na generalnego wykonawcę pierwszego etapu budowy bazy przeładunkowo-załadunkowej Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych na lotnisku Wrocław-Strachowice. Umowę o wartości ok. 539 mln zł brutto zawarto z Rejonowym Zarządem Infrastruktury we Wrocławiu.

Inwestycja jest jedną z czterech baz logistycznych powstających w Polsce na potrzeby amerykańskich sił zbrojnych. Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach Umowy o wzmocnionej współpracy obronnej (EDCA), zawartej pomiędzy rządami Polski i Stanów Zjednoczonych.

Nowa infrastruktura ma wspierać zdolności logistyczne i operacyjne wojsk sojuszniczych stacjonujących w Polsce, a także rozwój zaplecza lotniskowego przeznaczonego do obsługi wojskowych statków powietrznych.

Zakres prac PORR na lotnisku Wrocław-Strachowice

Pierwszy etap budowy APOD Wrocław-Strachowice obejmuje pięć głównych zadań infrastrukturalnych:

• budowę płyty postojowej z czterema stanowiskami dla samolotów transportowych C-5 Galaxy,
• budowę płyty postojowej z trzema stanowiskami dla samolotów C-130 Hercules,
• budowę dróg kołowania prowadzących do płyty APOD Ramp,
• budowę budynku wojskowej straży pożarnej,
• budowę budynku dyżurnego technika lotniska.

Realizacja tych obiektów umożliwi przygotowanie infrastruktury do obsługi wojskowych samolotów transportowych oraz zapewni niezbędne zaplecze techniczne i operacyjne.

Zakończenie pierwszego etapu inwestycji w 2029 roku

Zgodnie z umową termin realizacji pierwszego etapu inwestycji wynosi 33 miesiące. Zakończenie prac zaplanowano na 2029 r.

Zakres przedsięwzięcia obejmuje również certyfikację infrastruktury lotniskowej oraz osiągnięcie pełnej gotowości do przyjmowania wojskowych statków powietrznych.

Budowa APOD Wrocław-Strachowice stanowi element rozwoju infrastruktury obronnej w Polsce, realizowany w ramach współpracy wojskowej ze Stanami Zjednoczonymi.

Fakty i liczby w pigułce

Rodzaj projektu: Pierwszy etap budowy bazy przeładunkowo-załadunkowej Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych na lotnisku Wrocław-Strachowice (APOD Wrocław-Strachowice)
Zakres prac: Buduj
Zamawiający: Rejonowy Zarząd Infrastruktury we Wrocławiu
Wykonawca: PORR S.A.
Wartość zadania: 539 mln PLN brutto
Termin realizacji: 33 miesiące

Z badania „Sustainable Industry in Europe 2026: Guidelines for a Just Transformation”, przeprowadzonego przez Wittenberg Center for Global Ethics (WCGE) w czerwcu 2026 r., wynika, że w Polsce 40% respondentów pozytywnie ocenia obecne tempo transformacji przemysłu. W polskiej części badania uczestniczyły 2082 osoby pracujące w różnych sektorach gospodarki, nie tylko w przemyśle. Neutralną ocenę tempa zmian deklaruje 41% badanych, a negatywną 18%.

W Niemczech pozytywnie ocenia tempo zmian 53% respondentów, a we Francji 54%. W obu krajach odsetek ten jest wyższy niż w Polsce. W porównaniu z 2025 r. w Niemczech wzrósł o 4 punkty procentowe, natomiast we Francji o 3 punkty procentowe.

W Polsce pozytywna ocena tempa transformacji zmniejszyła się z 43% w 2025 r. do 40% w 2026 r. Jednocześnie udział odpowiedzi neutralnych wzrósł z 40 do 41%, a negatywnych z 17 do 18%.

Ceny energii i miejsca pracy wśród najważniejszych priorytetów

Wśród zagadnień społecznych wskazywanych przez respondentów w Polsce zmiany klimatu znalazły się na piątym miejscu, uzyskując 31% wskazań. Wyżej uplasowały się bezpieczeństwo (46%), ubóstwo (43%), migracja (35%) oraz stan demokracji (33%).

Badani wskazali również działania, które ich zdaniem powinny być priorytetem rządu w procesie dochodzenia przemysłu do neutralności klimatycznej.

W Polsce najczęściej wymieniano obniżenie cen energii dla przemysłu (47%), ochronę miejsc pracy (45%) oraz ograniczenie biurokracji (44%). Kolejne miejsca zajęły obniżenie kosztów energii dla obywateli (42%) i rozbudowa infrastruktury przyjaznej klimatowi (41%).

Odmiennie rozkładają się priorytety w pozostałych krajach objętych badaniem. W Niemczech najczęściej wskazywano ograniczenie biurokracji (60%), a we Francji obniżenie kosztów energii dla obywateli (55%).

Wpływ transformacji na gospodarkę i zatrudnienie

Pozytywnego wpływu transformacji energetycznej przemysłu na polską gospodarkę spodziewa się 38% badanych. Negatywne konsekwencje przewiduje 22% respondentów.

W odniesieniu do własnej sytuacji zawodowej 41% ankietowanych oczekuje pozytywnych skutków transformacji, wobec 45% w 2025 r. Udział odpowiedzi neutralnych wzrósł w tym okresie z 40 do 45%, natomiast odsetek osób przewidujących negatywne konsekwencje zmniejszył się z 15 do 14%.

Wyniki wskazują na zróżnicowane oczekiwania pracowników dotyczące zmian w gospodarce i na rynku pracy. Znacząca część respondentów nie przewiduje jednoznacznie pozytywnego ani negatywnego wpływu transformacji na własne zatrudnienie.

Spada gotowość do osobistego zaangażowania

W Polsce odsetek respondentów deklarujących wysoką gotowość do osobistego udziału w transformacji przemysłu zmniejszył się z 42% w 2025 r. do 37% w 2026 r.

Jednocześnie udział osób deklarujących niską gotowość wzrósł z 20 do 22%, a odpowiedzi neutralnych – z 38 do 41%.

Inaczej przedstawia się sytuacja we Francji, gdzie wysoka gotowość do zaangażowania wzrosła z 48 do 50%. W Niemczech odnotowano niewielki wzrost tego wskaźnika – z 44 do 45%.

W Polsce wzrósł natomiast odsetek pracowników deklarujących gotowość do zdobywania nowych kwalifikacji lub przekwalifikowania się – z 39% w 2025 r. do 44% w 2026 r.

Badanie pokazuje również granice akceptacji zmian związanych z transformacją. Obniżenia wynagrodzenia nie zaakceptowałoby 66% respondentów, a 48% nie byłoby skłonnych do zmiany miejsca zamieszkania z powodów zawodowych.

Ponadto odsetek osób sceptycznie oceniających gotowość innych do zaangażowania się w transformację wzrósł w Polsce z 36 do 42%.

Koszty transformacji energetycznej – różnice między krajami

W badaniu sprawdzono także gotowość respondentów do ponoszenia dodatkowych kosztów transformacji. Ankietowanych zapytano o hipotetyczną opłatę odpowiadającą 0,5–1% miesięcznego dochodu netto gospodarstwa domowego.

W Polsce gotowość do jej ponoszenia zadeklarowało 44% badanych, natomiast 37% nie zaakceptowałoby takiego rozwiązania.

W Niemczech dodatkową opłatę zaakceptowałoby 34% respondentów, a 49% było jej przeciwnych. We Francji odsetki te wyniosły odpowiednio 29 i 52%.

Polska była jedynym spośród trzech analizowanych krajów, w którym udział osób deklarujących gotowość do ponoszenia dodatkowych kosztów przewyższał odsetek przeciwników takiego rozwiązania.

Istotna pozostaje również ocena sprawiedliwości podziału kosztów transformacji. W Polsce 47% respondentów uznało obecny podział za częściowo sprawiedliwy, 30% za niesprawiedliwy, a 23% za sprawiedliwy.

Grupa OPEC Grudziądz od ponad 15 lat wykorzystuje biomasę pochodzenia rolniczego w miejskim systemie ciepłowniczym. Jednym z podstawowych surowców jest słoma, pozyskiwana od dostawców działających w promieniu około 120 km od miasta.

Model funkcjonowania przedsiębiorstwa opiera się na współpracy trzech wyspecjalizowanych spółek odpowiedzialnych za wytwarzanie energii, realizację inwestycji oraz logistykę biomasy. Tak zorganizowany system obejmuje pozyskiwanie i dostarczanie paliwa do instalacji ciepłowniczych.

OPEC zaopatruje w ciepło odbiorców podłączonych do miejskiej sieci, a także dostarcza energię wytwarzaną w wysokosprawnej kogeneracji do lokalnej fabryki celulozy.

Biomasa rolnicza jako paliwo dla ciepłownictwa

Według danych przedstawionych przez Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie (IGCP) w Polsce powstaje rocznie niemal 30 mln ton słomy, z czego około 10 mln ton może być przeznaczane na cele energetyczne. Organizacja szacuje, że odpowiada to potencjałowi energetycznemu około 7 mln ton węgla.

Wartość opałowa słomy wynosi około 14–16 MJ/kg, czyli 60–70% wartości opałowej węgla. Wykorzystanie tego surowca w ciepłownictwie wymaga instalacji przystosowanych do spalania biomasy rolniczej oraz odpowiedniego zaplecza logistycznego.

Technologia ta jest stosowana również w innych krajach europejskich, m.in. w Danii, gdzie słoma stanowi jedno z paliw wykorzystywanych w systemach ciepłowniczych.

Ograniczenie emisji CO₂ i kosztów EU ETS

Jak informuje IGCP, wykorzystanie słomy w instalacjach OPEC Grudziądz pozwoliło ograniczyć emisje CO₂ uwzględniane w rozliczeniach przedsiębiorstwa o około 43 tys. ton rocznie.

Według danych przedstawionych przez organizację przekłada się to na oszczędności związane z zakupem uprawnień do emisji w ramach systemu EU ETS, szacowane na około 14 mln zł rocznie.

– Rezygnacja z węgla na rzecz biomasy agro przynosi natychmiastowe efekty ekonomiczne – wskazuje Marek Dec, prezes OPEC Grudziądz.

Wykorzystanie słomy jest jednym z elementów zmiany struktury paliwowej grudziądzkiego systemu ciepłowniczego. Przedsiębiorstwo rozwija jednocześnie inne technologie wytwarzania i magazynowania ciepła.

Nowe inwestycje OPEC Grudziądz w odnawialne źródła energii

Obecnie paliwa odnawialne stanowią ponad 40% miksu energetycznego OPEC Grudziądz. W ramach dalszej modernizacji systemu przedsiębiorstwo przewiduje budowę farmy solarnej o mocy 14 MW, akumulatora ciepła, kotła elektrodowego oraz kolejnych instalacji wykorzystujących słomę.

Planowane przedsięwzięcia mają umożliwić większe zróżnicowanie źródeł wytwarzania ciepła. Farma solarna będzie wykorzystywać energię promieniowania słonecznego, natomiast akumulator ciepła pozwoli na magazynowanie energii cieplnej i jej późniejsze wykorzystanie w systemie.

Kocioł elektrodowy umożliwi produkcję ciepła z wykorzystaniem energii elektrycznej. Rozbudowa instalacji biomasowych ma z kolei zwiększyć możliwości wykorzystania słomy w procesach wytwarzania.

Zgodnie z założeniami przedstawionymi przez IGCP udział odnawialnych źródeł energii w grudziądzkim systemie ciepłowniczym ma przekroczyć 60% do 2030 r.

Według danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz Biura Informacji Kredytowej (BIK) na koniec sierpnia 2026 r. przeterminowane zobowiązania przedsiębiorstw budowlanych wyniosły 6,22 mld zł. Rok wcześniej ich wartość sięgała 5,81 mld zł. Oznacza to wzrost o ponad 409 mln zł, czyli średnio o około 34 mln zł miesięcznie w okresie ostatnich 12 miesięcy.

Zwiększyła się również liczba firm mających trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań. W ciągu roku przybyły 1093 takie podmioty, a ich udział w całej branży wzrósł z 4,61 do 4,71%. To pierwsze pogorszenie tego wskaźnika od 2021 r., kiedy wynosił on 5,4%.

Budownictwo pozostaje jednym z najbardziej rozdrobnionych sektorów polskiej gospodarki. Z danych GUS wynika, że około 70% spośród niemal 800 tys. zarejestrowanych przedsiębiorstw budowlanych zajmuje się specjalistycznymi robotami budowlanymi, w tym pracami instalacyjnymi, elektrycznymi i wykończeniowymi.

Na koniec sierpnia 2026 r. w tej grupie odnotowano blisko 150 tys. zawieszonych działalności. Jednocześnie w całym sektorze zarejestrowano w sierpniu 4596 nowych podmiotów, a wyrejestrowano 2760. Był to najwyższy przyrost liczby przedsiębiorstw spośród wszystkich sekcji gospodarki.

Największy odsetek firm z zaległościami w budownictwie kolejowym

Najwyższy udział przedsiębiorstw mających problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań odnotowano wśród firm zajmujących się budową dróg szynowych i kolei podziemnej (PKD 4212Z). Na koniec sierpnia 2026 r. wynosił on 11,44%, czyli ponad dwukrotnie więcej niż średnia dla całego budownictwa.

Wśród wykonawców robót związanych z budową dróg i autostrad (PKD 4211Z) odsetek ten osiągnął 7,75%.

W ujęciu wartościowym największy roczny wzrost przeterminowanych zobowiązań wśród analizowanych rodzajów działalności dotyczył przedsiębiorstw realizujących projekty budowlane związane ze wznoszeniem budynków (PKD 4110Z). Ich zaległości zwiększyły się o 132,6 mln zł, czyli o 11,2%, osiągając 1,32 mld zł.

W firmach zajmujących się przygotowaniem terenu pod budowę (PKD 4312Z) wartość zaległości wzrosła o 49,6%, czyli o 31,8 mln zł, do blisko 96 mln zł. Z kolei przedsiębiorstwa budujące drogi i autostrady odnotowały wzrost o niemal 52 mln zł (14,6%), do 409,2 mln zł.

Zdaniem dr. hab. Waldemara Rogowskiego, głównego analityka BIG InfoMonitor, na sytuację płatniczą wykonawców inwestycji infrastrukturalnych wpływają m.in. długie łańcuchy podwykonawcze, rosnące koszty realizacji kontraktów, presja na marże oraz opóźnienia w rozliczeniach kolejnych etapów prac. Analityk wskazuje, że podwykonawcy realizujący projekty publiczne coraz częściej oczekują na zapłatę dłużej niż przedsiębiorstwa obsługujące inwestorów prywatnych.

Roboty wykończeniowe z niewielkim spadkiem liczby dłużników

Odmienną tendencję odnotowano wśród przedsiębiorstw wykonujących roboty wykończeniowe (PKD 433). Udział firm z zaległościami zmniejszył się w tej grupie z 3,76 do 3,72%.

Liczba podmiotów mających problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań spadła o 152, do 13 766. Ich łączne przeterminowane zobowiązania wynosiły jednak nadal około 525 mln zł.

Dla porównania, w całej grupie przedsiębiorstw wykonujących specjalistyczne roboty budowlane (PKD 43) zaległości przekraczały 2,13 mld zł i dotyczyły 32 281 podmiotów. Oznacza to, że na firmy wykończeniowe przypadała około jedna czwarta wartości przeterminowanych zobowiązań tej grupy.

Ceny robót budowlanych wzrosły o 6,2% rok do roku

Dane dotyczące zadłużenia przedsiębiorstw zbiegają się ze wzrostem cen robót budowlanych. Według GUS w sierpniu 2026 r. ceny produkcji budowlano-montażowej były o 6,2% wyższe niż rok wcześniej. Było to najwyższe tempo wzrostu od maja 2024 r.

Jednocześnie produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się w sierpniu o 6,7% rok do roku, po spadku o 2,3% odnotowanym w lipcu.

Z badań Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej wynika, że w III kwartale 2026 r. poprawiła się koniunktura w budownictwie, choć wskaźniki dotyczące nakładów inwestycyjnych i ogólnej oceny sytuacji gospodarczej pozostawały wyraźnie ujemne.

W pierwszej połowie 2026 r. budownictwo zajmowało trzecie miejsce wśród sektorów gospodarki pod względem liczby upadłości przedsiębiorstw. Jednocześnie było branżą z największą liczbą postępowań restrukturyzacyjnych.

Opóźnienia płatnicze a płynność finansowa przedsiębiorstw

Wyniki badania „Skaner MŚP” za III kwartał 2026 r., przeprowadzonego przez Instytut Keralla Research na zlecenie BIG InfoMonitor i BIK, wskazują, że przedsiębiorstwa budowlane rzadziej niż firmy z innych branż deklarują opóźnienia w płatnościach ze strony klientów.

Jednocześnie, gdy takie sytuacje występują, częściej przekładają się na pogorszenie ich kondycji finansowej. Firmy budowlane częściej niż przedsiębiorstwa z pozostałych analizowanych sektorów przyznają również, że z powodu problemów z płynnością same opóźniają regulowanie należności wobec kontrahentów.

Według dr. hab. Waldemara Rogowskiego wzrost liczby restrukturyzacji w stosunku do upadłości może wskazywać na częstsze podejmowanie przez przedsiębiorców działań naprawczych przed utratą możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Na placu budowy elektrowni gazowo-parowej w Gdańsku zakończono wykonywanie fundamentów pod najważniejsze urządzenia technologiczne. Powstały płyty fundamentowe pod turbozespół, składający się z turbiny gazowej, turbiny parowej i generatora, oraz pod kocioł odzysknicowy HRSG (Heat Recovery Steam Generator).

Łączna masa urządzeń, które zostaną posadowione na przygotowanych konstrukcjach, przekroczy 6 tys. ton. Do wykonania płyt fundamentowych zużyto ponad 5 tys. m³ mieszanki betonowej oraz przeszło 900 ton stali zbrojeniowej.

Wcześniej wykonano około 660 pali o średnicy do 60 cm, wzmacniających podłoże pod obie konstrukcje. Najdłuższe z nich sięgają ponad 20 m w głąb gruntu.

Równolegle z robotami fundamentowymi wybudowano pylon komunikacyjny o wysokości 51 m, który będzie służył do przemieszczania się w obrębie budynku kotła HRSG.

Budowa elektrowni gazowo-parowej wchodzi w kolejny etap

Zakończenie prac fundamentowych umożliwiło rozpoczęcie montażu konstrukcji nadziemnych elektrowni. Na plac budowy dotarły już pierwsze elementy stalowe, a realizacja inwestycji przechodzi do etapu wznoszenia zasadniczych obiektów bloku.

– Realizacja projektu elektrowni gazowo-parowej w Gdańsku przebiega zgodnie z harmonogramem. Potwierdzeniem tego jest realizacja kolejnych etapów prac budowlanych, w tym tak kluczowych, jak wykonanie fundamentów pod najważniejsze urządzenia technologiczne – podkreśla Magdalena Kamińska, prezes Zarządu Energi SA.

Równocześnie trwa produkcja elementów turbozespołu i kotła odzysknicowego, które zostaną zamontowane na przygotowanych fundamentach. Prowadzona jest także prefabrykacja rurociągów technologicznych.

Transport wielkogabarytowych elementów kotła HRSG

Jednym z kolejnych etapów inwestycji będzie dostawa wielkogabarytowych modułów kotła odzysknicowego. W tym celu trwa budowa głównej drogi dojazdowej na teren elektrowni.

Do końca 2026 r. na plac budowy ma trafić 18 modułów kotła HRSG, z których każdy waży około 300 ton. Dostawy pozostałych kluczowych urządzeń technologicznych, w tym turbin i generatora, zaplanowano na 2027 r.

Powstaje infrastruktura towarzysząca elektrowni

Oprócz robót związanych z budową głównego bloku prowadzone są prace przy infrastrukturze niezbędnej do jego funkcjonowania. Obejmują one budowę magistrali wodno-ściekowej, przyłącza gazowego oraz układu wyprowadzenia mocy o napięciu 400 kV.

Realizowana jest również infrastruktura zasilania potrzeb własnych elektrowni na poziomie 110 kV. Zakończono już główny etap wykonania linii kablowej łączącej obiekt z Głównym Punktem Zasilającym Pleniewo.

Elektrownia w Gdańsku częścią programu budowy bloków CCGT

Elektrownia gazowo-parowa w Gdańsku będzie pierwszym wielkoskalowym źródłem wytwórczym tego typu w regionie Trójmiasta. Inwestycja jest jednym z czterech projektów bloków CCGT (Combined Cycle Gas Turbine) realizowanych przez Grupę Energa. Pozostałe jednostki powstają w Grudziądzu, gdzie budowane są dwa bloki, oraz w Ostrołęce.

Łączna moc zainstalowana czterech jednostek ma wynieść około 2,4 GW. Według szacunków inwestora umożliwi to produkcję energii elektrycznej odpowiadającej rocznemu zapotrzebowaniu niemal 5,5 mln gospodarstw domowych.

Bloki gazowo-parowe będą stanowić elastyczne źródła wytwórcze, zdolne do szybkiego uruchamiania, odstawiania oraz dostosowywania mocy do aktualnego zapotrzebowania systemu elektroenergetycznego. W porównaniu z elektrowniami węglowymi charakteryzują się również niższymi wskaźnikami emisyjności.

Integralną częścią obiektu będzie przestronne, otwarte dla zwiedzających foyer z przeszklonymi ścianami, umożliwiającymi podgląd wnętrza sali również poza godzinami koncertów.

W ramach inwestycji powstanie także sala kameralna na blisko 400 miejsc dla słuchaczy i orkiestry, nowoczesne zaplecze dla artystów obejmujące garderoby, sale prób, bibliotekę muzyczną, studia nagraniowe i pomieszczenia techniczne, a także przestrzenie umożliwiające realizację transmisji koncertów na żywo.

Projekt zakłada również renowację dwóch zabytkowych oficyn, które zostaną połączone z głównym budynkiem kompleksu. Całość uzupełni ogólnodostępny ogród połączony z pobliskim parkiem oraz charakterystyczna 400-metrowa podwieszona promenada, okalająca teren nowej siedziby.

– Moment podpisania umowy na realizację drugiego etapu budowy nowej siedziby Sinfonii Varsovii jest dla nas wszystkich szczególny. Powstanie tutaj największa sala koncertowa w Polsce – miejsce stworzone z myślą o najwyższej jakości doznaniach muzycznych, ale również o kolejnych pokoleniach artystów i odbiorców kultury. WARBUD z dumą dołącza do tego projektu. Doświadczenie zdobyte przy realizacji najważniejszych obiektów kultury w Polsce pozwala nam z pełną odpowiedzialnością podjąć się tego ambitnego zadania i dostarczyć projekt odpowiadający najwyższym światowym standardom – powiedział Nicolas Dépret, Prezes Zarządu WARBUD SA.

– Od lat marzyłem o tym, by Sinfonia Varsovia przestała być orkiestrą bez swojego miejsca – to marzenie właśnie staje się rzeczywistością. Dwa tygodnie temu z wielkim sukcesem zakończyliśmy festiwal Sinfonia Varsovia – Nowe Otwarcie, na którym świętowaliśmy otwarcie trzech pierwszych zrewitalizowanych budynków, co nie byłoby możliwe bez finansowania m.st. Warszawy oraz wsparcia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dziś, symbolicznie poprzez podpisanie umowy z firmą WARBUD rozpoczynamy drugi etap tworzenia nowej przestrzeni dla muzyki, dla instytucji odpowiedzialnej społecznie, która działa i chce działać na rzecz mieszkańców – mówił Janusz Marynowski, Dyrektor Sinfonii Varsovii.

Nowa siedziba Sinfonii Varsovii powstaje na terenie dawnego Instytutu Weterynaryjnego przy ul. Grochowskiej 272, przekazanego orkiestrze przez m.st. Warszawę w 2010 roku. Po zakończeniu budowy kompleks ma szansę stać się jednym z najważniejszych obiektów muzycznych w Europie oraz nowym symbolem współczesnej Warszawy, łączącym światowej klasy architekturę, najwyższej jakości akustykę i otwartą przestrzeń dla mieszkańców oraz gości z kraju i zagranicy.

Inwestycja jest finansowana ze środków m.st. Warszawy oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wartości tej nie należy jednak utożsamiać ani z łącznym budżetem programu, ani z wartością wszczętych postępowań. Są to trzy różne kategorie danych: dotychczasowe wykonanie finansowe, wartość postępowań inwestycyjnych oraz nakłady przewidziane w całym programie do 2032 r.

Lotnisko: badania pali i przygotowanie zaplecza

Na terenie przyszłego lotniska zakończono próbne palowanie pod terminal pasażerski. Wykonane elementy są obecnie poddawane badaniom i próbom obciążeniowym, które poprzedzają rozpoczęcie zasadniczych prac fundamentowych.

Równolegle powstaje zaplecze niezbędne do prowadzenia robót. Obejmuje ono m.in. tymczasowe zasilanie, dostęp do wody, drogi dojazdowe oraz place manewrowe.

Największe zamówienia związane z częścią lotniskową dotyczą:

• systemu obsługi bagażu – 840 mln zł netto,
• projektu architektonicznego terminala – 788 mln zł netto,
• infrastruktury transportowej – 376 mln zł netto,
• robót przygotowawczych i rozbiórkowych – 225 mln zł netto,
• projektowania obiektów po ogólnodostępnej stronie lotniska – 176 mln zł netto,
• projektowania i wykonania palowania terminala – 111 mln zł netto,
• projektowania infrastruktury lotniskowej – 109 mln zł netto.

Prowadzone są również przedsięwzięcia związane z badaniami archeologicznymi, wieżą kontroli ruchu lotniczego, obiektami cargo, centrum przetwarzania danych, budynkami służb oraz pozostałą zabudową w strefie operacyjnej lotniska.

Podawane przez spółkę kwoty odnoszą się do podstawowego zakresu poszczególnych zamówień. Umowy mogą obejmować opcje odpowiadające około 10–30 proc. ich wartości, a w części przypadków również możliwość zlecenia podobnych zadań o wartości sięgającej 50 proc. zakresu podstawowego.

W Łodzi powstaje tunel Kolei Dużych Prędkości

Drugim obszarem programu są inwestycje kolejowe. W Łodzi trwają przygotowania do drążenia tunelu Kolei Dużych Prędkości. Powstały już komory potrzebne do realizacji inwestycji, a na plac budowy dostarczono wszystkie części maszyny drążącej. Obecnie trwa jej montaż.

Planowana wartość zamówienia obejmującego roboty przy tunelu, wyposażenie komór i pozostałe prace wynosi 2,44 mld zł. Odrębnie realizowane są przedsięwzięcia związane z budową komór Retkinia i Fabryczna oraz wzmocnieniem fundamentów Łódzkiego Domu Kultury.

Tunel ma być częścią linii kolejowej łączącej Warszawę, przyszłe lotnisko i Łódź, a w kolejnych etapach również Poznań i Wrocław.

Dla trasy Warszawa–lotnisko–Łódź uzyskano ostateczne decyzje środowiskowe i złożono wnioski o decyzje lokalizacyjne. Przygotowywane są także projekt węzła kolejowego przy lotnisku oraz bocznica przeznaczona m.in. do transportowania materiałów budowlanych. Planowana wartość zamówienia na zaprojektowanie i budowę bocznicy wynosi 214,56 mln zł.

Dokumentacja kolejnych linii

Program obejmuje również przygotowanie dokumentacji dla następnych odcinków planowanej sieci kolejowej. Zakończone postępowania dotyczą tras:

• Katowice–granica państwa – 359 mln zł,
• Pleszew–Poznań – 354,23 mln zł,
• Warszawa–Łódź – 350,65 mln zł,
• Sieradz–Pleszew – 337,03 mln zł,
• Kępno–Czernica Wrocławska – 246,53 mln zł,
• Sieradz Północny–Kępno – 169,75 mln zł,
• Łódź–Sieradz Północny – 147,75 mln zł.

Są to planowane wartości zamówień, a nie koszty wykonanych już robót. Podobny charakter ma kwota 74,70 mln zł dotycząca przyłączenia do sieci przesyłowej podstacji trakcyjnych zasilających przyszłą linię Łódź–Wrocław.

Około 90 km dróg wokół lotniska

Trzeci obszar programu stanowi infrastruktura drogowa. Spółka przygotowała koncepcję układu, który ma połączyć lotnisko z autostradą A2, drogą krajową nr 50 oraz siecią lokalną.

Prowadzone postępowanie obejmuje budowę i przebudowę około 90 km dróg krajowych, powiatowych i gminnych. Inwestycja ma zostać zrealizowana w formule „projektuj i buduj”. Spółka zapowiada podpisanie umów z wykonawcami w najbliższym czasie.

Przed rozpoczęciem robót drogowych prowadzone są również badania archeologiczne. Wartość dotyczącej ich umowy wynosi 3,41 mln zł brutto.

Realizacja poszczególnych części programu znajduje się na różnych etapach: od projektowania i postępowań przetargowych, przez prace przygotowawcze, po roboty prowadzone na placach budowy. Dlatego przy ocenie zaawansowania Portu Polska istotne jest rozróżnienie wartości planowanych zamówień, podpisanych umów i faktycznie poniesionych wydatków.

Nowa część dworca została udostępniona pod koniec września 2026 r. Obsługę podróżnych przeniesiono do pawilonu wschodniego, położonego od strony ul. Piłsudskiego.

W otwartej części obiektu znajdują się poczekalnia, kasy biletowe i toalety. Pasażerowie mogą dostać się na perony oraz przejść na zachodnią stronę stacji tunelem zlokalizowanym przy peronie nr 4. Trasa została oznakowana na czas trwających robót.

Projekt o wartości 145,6 mln zł

Łączna wartość projektu przebudowy dworca Częstochowa Główna wynosi 145 594 416,44 zł. Kwota przyznanego dofinansowania to 115,5 mln zł, z czego 98,2 mln zł stanowią środki Unii Europejskiej, a pozostała część pochodzi ze współfinansowania krajowego.

Inwestycja jest realizowana w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Umowę o dofinansowanie PKP S.A. i Centrum Unijnych Projektów Transportowych zawarły 2 marca 2026 r.

Kwoty dofinansowania nie należy utożsamiać z wartością samego kontraktu budowlanego. Oferta firmy Texom, wybranej na wykonawcę robót, opiewała na około 119 mln zł brutto.

Dwa pawilony połączy pasaż nad torami

Docelowy kompleks będzie składał się z dwóch przeszklonych pawilonów położonych po wschodniej i zachodniej stronie stacji. Obiekty połączy centralny pasaż poprowadzony nad torami.

W pawilonie zachodnim powstanie centrum przesiadkowe dla autobusów podmiejskich i dalekobieżnych. Projekt obejmuje również lokale handlowe i usługowe oraz przestrzenie przeznaczone m.in. na sklepy i kawiarnie.

Elementem założenia architektonicznego będzie wolnostojąca wieża zegarowa z elewacją pokrytą mlecznym szkłem. Forma obiektu ma nawiązywać do historycznego dworca Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

Projekt przygotowało konsorcjum pracowni TOPROJEKT Marek Wawrzyniak z Rybnika, AND STUDIO oraz Studio Antonini z Paryża. Roboty budowlane prowadzi krakowska firma Texom.

Dworzec zostanie dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami

W docelowym układzie komunikacyjnym przewidziano windy, schody ruchome i ścieżki naprowadzające dla osób niewidomych oraz niedowidzących. Projekt ma umożliwić korzystanie z dworca osobom o ograniczonej mobilności.

Inwestycję podzielono na trzy główne etapy. Pierwszy obejmuje budowę pawilonu wschodniego i przebudowę przejścia nad torami. W drugim powstanie zachodnia część dworca wraz z centrum przesiadkowym. Ostatni etap zakłada wykonanie centralnego pasażu i przebudowę ronda Konstytucji.

Zakończenie inwestycji w 2027 r.

Udostępnienie pawilonu wschodniego nie oznacza zakończenia całej przebudowy. Roboty będą kontynuowane w pozostałych częściach kompleksu. Oddanie pełnego obiektu do użytkowania zaplanowano na IV kwartał 2027 r.

Równolegle władze Częstochowy prowadzą modernizację sąsiadującego z dworcem placu Rady Europy. Jest to odrębne zadanie miejskie, realizowane w otoczeniu inwestycji PKP.

Środki na finansowanie technologii obronnych i podwójnego zastosowania mają pochodzić z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oczekuje obecnie na zatwierdzenie przez Komisję Europejską zmian w programie.

Jednym z głównych założeń jest rozszerzenie Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych (STEP) o projekty związane z obronnością. Nabory w ramach STEP zaplanowano na listopad 2026 r.

Technologie obronne jako czwarty obszar STEP

W sierpniu 2026 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę dotyczącą włączenia technologii obronnych do obszarów finansowanych z funduszu STEP.

Po wprowadzeniu zmian projekty obronne staną się czwartym obszarem wsparcia, obok technologii cyfrowych i innowacji deep tech, technologii czystych i zasobooszczędnych oraz biotechnologii.

Nowe finansowanie będzie przeznaczone dla przedsiębiorstw rozwijających rozwiązania dla sektora obronnego i bezpieczeństwa. Uruchomienie naborów jest uzależnione od ostatecznej akceptacji zmienionego programu FENG przez Komisję Europejską.

Dotacje mogą pokryć do 80 proc. kosztów

Planowane wsparcie ma być udzielane w formie dotacji. W zależności od rodzaju projektu i spełnionych warunków poziom dofinansowania może wynosić od 50 do 80 proc. kosztów.

– Czekamy jeszcze na oficjalne potwierdzenie z Komisji. Ale już dziś informujemy rynek, przedsiębiorców, że nabory planujemy ogłosić w listopadzie. Chcemy, aby potencjalne wsparcie w formie dotacji – co jest bardzo ważne, ponieważ jest ich coraz mniej – było z dofinansowaniem rzędu od 50 proc. do nawet 80 proc. w pewnych warunkach – podkreśla Grzegorz Orawiec, dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

O wysokości i warunkach wsparcia ma decydować m.in. charakter przedsięwzięcia. Finansowanie będzie mogło obejmować zarówno zwiększenie zdolności produkcyjnych, jak i opracowywanie nowych technologii oraz prowadzenie prac badawczo-rozwojowych.

Jakie projekty będą mogły otrzymać wsparcie?

Resort planuje jeszcze w 2026 r. ogłoszenie konkursów dotyczących technologii obronnych i dual-use m.in. w ramach Ścieżki SMART, programu First Team, Kredytu technologicznego 2.0, Kredytu na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania oraz Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych.

Wsparcie ma obejmować badania i rozwój, inwestycje służące zwiększeniu produkcji, rozwój start-upów, projekty naukowe oraz wdrażanie nowych technologii.

Wśród możliwych obszarów zastosowania wymieniono rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję w dronach, technologie długoterminowego przechowywania żywności do zastosowań cywilnych i wojskowych oraz nowoczesne materiały wykorzystywane w produkcji odzieży.

Instrumenty programu FENG mają uzupełniać inne mechanizmy finansowania obronności, w tym program SAFE oraz Fundusz Bezpieczeństwa i Obrony.

Dodatkowe finansowanie dla naukowców i przedsiębiorstw

Zmiany w programie FENG mają również umożliwić wsparcie polskich naukowców i przedsiębiorców, których projekty zostały wysoko ocenione w unijnym programie Horyzont Europa, ale nie otrzymały finansowania ze względu na ograniczony budżet.

Planowane jest ponadto zwiększenie wartości instrumentu gwarancyjnego Biznesmax. Zgodnie z założeniami ma to zwiększyć możliwości przedsiębiorstw w zakresie dostępu do finansowania.

Lokalne łańcuchy dostaw w kryteriach oceny

Jednym z elementów oceny projektów ma być trwałość łańcucha dostaw. Wnioskodawcy będą musieli wykazać udział lokalnych poddostawców i kooperantów. MFiPR zapowiada również uwzględnienie w kryteriach tzw. local content.

– Jednym z kluczowych elementów oceny tych projektów będzie tak zwana trwałość łańcucha dostaw, a więc to, żeby przedsiębiorcy mieli lokalnych poddostawców, kooperantów – wyjaśnia Grzegorz Orawiec.

Według przedstawiciela MFiPR w projektach nie będą dopuszczani partnerzy spoza Unii Europejskiej. Resort wskazuje tym samym na znaczenie europejskich i lokalnych poddostawców przy realizacji przedsięwzięć ubiegających się o wsparcie.