Nabory uzupełniające prowadzone są w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027. O wsparcie mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne oraz spółki wodne z województw dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego i śląskiego.

Dotacje mogą pokryć do 95 proc. kosztów kwalifikowanych. Nabory obejmują projekty znajdujące się w Wykazie projektów zidentyfikowanych do programu FEnIKS, które nie zostały zgłoszone w pierwszym naborze lub zostały później wskazane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

Zakres finansowanych inwestycji

W ramach działania dotyczącego odbudowy gospodarki wodno-ściekowej dofinansowanie obejmuje odbudowę i przywrócenie funkcjonalności infrastruktury odbioru oraz oczyszczania ścieków komunalnych w aglomeracjach od 2 tys. RLM (Równoważnej Liczby Mieszkańców). Wsparcie można przeznaczyć również na odbudowę systemów zarządzania wodami opadowymi, przywrócenie funkcjonalności infrastruktury wodociągowej oraz działania zwiększające odporność infrastruktury.

Drugie działanie dotyczy odbudowy infrastruktury zaopatrzenia w wodę do spożycia. Obejmuje ono odbudowę systemów wodociągowych niezależnie od liczby mieszkańców gminy oraz przedsięwzięcia wzmacniające odporność tej infrastruktury na przyszłe zagrożenia.

Budżet FEnIKS wynosi 900 mln zł

Łączny budżet działań FEnIKS 9.01 i 10.01 przeznaczonych na odbudowę infrastruktury wodno-ściekowej i systemów zaopatrzenia w wodę po powodzi wynosi 900 mln zł.

W pierwszym naborze dotyczącym infrastruktury wodociągowej złożono 31 wniosków o dofinansowanie o wartości 127 mln zł, z czego dotychczas podpisano 15 umów na 97 mln zł. W przypadku odbudowy infrastruktury wodno-ściekowej wpłynęło 51 wniosków o wartości 312 mln zł, a podpisano 22 umowy o łącznej wartości 72 mln zł.

Dofinansowanie otrzymały już m.in. inwestycje w Głogowie, Ząbkowicach Śląskich, Bytomiu Odrzańskim, Jeleniej Górze, Bystrzycy Kłodzkiej, Oławie i Bolesławcu. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przygotowuje obecnie podpisanie kolejnych 37 umów dla pozytywnie ocenionych projektów.

Wodociągi Miasta Krakowa podpisały umowę o dofinansowanie projektu realizowanego w ramach konkursu grantowego „Cyberbezpieczne Wodociągi”, finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Przedsięwzięcie obejmuje wdrożenie rozwiązania wspierającego zarządzanie bezpieczeństwem systemów wykorzystywanych przez przedsiębiorstwo.

Całkowity koszt projektu wynosi ponad 298 tys. zł. Dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej sięga 276 045 zł, co stanowi większość wartości inwestycji. Po podpisaniu umowy rozpoczęły się działania związane z wdrażaniem systemu.

Wdrożenie systemu do końca 2026 roku

Nowe rozwiązanie ma zostać w pełni uruchomione do 31 grudnia 2026 r. Projekt dotyczy obszaru cyberbezpieczeństwa, obejmującego ochronę systemów informatycznych oraz narzędzi wykorzystywanych do zarządzania infrastrukturą wodociągową.

Program „Cyberbezpieczne Wodociągi”, realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy, wspiera inwestycje podnoszące poziom bezpieczeństwa cyfrowego przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. W przypadku Wodociągów Miasta Krakowa środki zostaną przeznaczone na wdrożenie nowoczesnego systemu wspomagającego zarządzanie bezpieczeństwem.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało o zmianie sposobu współpracy z przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi. Instytucja wskazuje, że od początku 2024 r. rozwija model oparty na dialogu z branżą oraz wsparciu samorządów i przedsiębiorstw w przygotowywaniu wniosków taryfowych. W ramach tych działań organizowane są szkolenia i warsztaty dotyczące procedur regulacyjnych oraz zasad sporządzania dokumentacji.

Według Wód Polskich efektem nowych działań jest wzrost odsetka zatwierdzanych taryf z około 40 do 80 proc. Instytucja ocenia, że poprawiła się jakość składanych wniosków oraz przewidywalność procesu ich rozpatrywania.

Wyzwania inwestycyjne sektora

Wody Polskie zwracają uwagę, że przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne nadal stoją przed dużymi wyzwaniami inwestycyjnymi. Dotyczą one modernizacji sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, rozbudowy stacji uzdatniania wody i oczyszczalni ścieków, rozwoju zaplecza laboratoryjnego oraz wdrażania nowych technologii związanych z wymaganiami dotyczącymi jakości wody.

Regulator prowadzi również bezpłatne szkolenia dla dostawców wody dotyczące wdrażania nowych przepisów. Wśród wyzwań wskazano także inwestycje związane z adaptacją do zmian klimatu, w tym rozwój retencji oraz zwiększanie odporności infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej na ekstremalne zjawiska pogodowe.

Przedmiotem kontraktu jest wdrożenie kompleksowego systemu zdalnego odczytu wodomierzy. T-Mobile Polska odpowiada za przygotowanie infrastruktury IT, systemów zbierania i wizualizacji danych, aplikacji dla pracowników terenowych, transmisję danych oraz utrzymanie rozwiązania. W zakres umowy wchodzi także dostawa i montaż urządzeń telemetrycznych oraz wymiana wodomierzy mechanicznych. Realizacja tych prac potrwa 36 miesięcy.

Nowe wodomierze zostaną wyposażone w moduły telemetryczne wykorzystujące technologię NB-IoT, umożliwiającą automatyczne przesyłanie danych o zużyciu wody do centralnego systemu. W pierwszym etapie rozwiązanie obejmie klientów instytucjonalnych w Warszawie i gminach, do których Wodociągi Warszawskie dostarczają wodę. W dalszej perspektywie spółka planuje rozszerzenie systemu również na odbiorców indywidualnych.

Monitoring sieci i integracja z systemami MPWiK

System będzie rejestrował nie tylko dane o zużyciu wody, ale również informacje o pracy wodomierzy i sieci. Moduły telemetryczne mają wykrywać m.in. przepływy wsteczne, próby ingerencji w urządzenia, zalania, nieautoryzowane otwarcie obudowy, anomalie w poborze wody oraz problemy z zasilaniem. Dane będą trafiały do centralnego systemu niemal w czasie rzeczywistym, co umożliwi automatyczne generowanie powiadomień.

Jak podkreśla prezes Wodociągów Warszawskich Renata Tomusiak, nowy system ma zapewnić dokładniejsze opomiarowanie, częstsze rozliczenia na podstawie rzeczywistych odczytów oraz wspierać realizację obowiązków wynikających z Ramowej Dyrektywy Wodnej, w tym działania ograniczające straty wody.

Obecnie Wodociągi Warszawskie zdalnie odczytują około 17 tys. wodomierzy głównych z wykorzystaniem technologii GSM/GPRS. Kolejne 4,5 tys. urządzeń pracuje już w standardzie NB-IoT. Nowy kontrakt stanowi kolejny etap rozwoju systemu zdalnych odczytów i ujednolicenia infrastruktury pomiarowej.

Naprawa nawierzchni potrwa do poniedziałku

Choć prace przy infrastrukturze wodociągowej zakończyły się sprawnie, odbudowa jezdni wymaga więcej czasu. Z tego powodu nie uda się przywrócić ruchu w czwartek, jak wcześniej zakładano.

Obecnie na miejscu pracują ekipy Zakładu Wodociągów i Kanalizacji. W piątek rozpoczną się roboty związane z układaniem nowej nawierzchni asfaltowej, które wykona firma Strabag. Zakres prac obejmuje odtworzenie uszkodzonego fragmentu jezdni po zakończeniu napraw sieci wodociągowej.

Wysokie temperatury wpływają na harmonogram

Na termin otwarcia ulicy wpływają również prognozowane upały. Wysokie temperatury wydłużają proces stygnięcia świeżo ułożonego asfaltu, który musi osiągnąć odpowiednią twardość i stabilność przed dopuszczeniem ruchu.

Z tego względu przewiduje się, że kierowcy będą mogli ponownie korzystać z ul. Starkiewicza w Szczecinie dopiero w poniedziałek rano. Do tego czasu obowiązywać będzie dotychczasowa organizacja ruchu związana z prowadzonymi pracami.

Jelenia Góra przeznaczy środki na odbudowę infrastruktury kanalizacyjnej uszkodzonej podczas powodzi w 2024 r. Projekt o wartości 64,8 mln zł obejmuje odbudowę 3,3 km sieci kanalizacyjnej oraz elementów oczyszczalni ścieków. Dofinansowanie wynosi 46,1 mln zł i pochodzi z działania 9.1 „Odbudowa infrastruktury wodno-ściekowej, wsparcie obszarów popowodziowych” programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.

Zakres inwestycji obejmuje odtworzenie i wzmocnienie infrastruktury odpowiedzialnej za odprowadzanie i oczyszczanie ścieków. Według informacji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedsięwzięcie ma zapewnić ciągłość funkcjonowania systemu komunalnego dla ponad 76 tys. mieszkańców oraz zwiększyć odporność infrastruktury na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Elbląg rozbuduje zielono-niebieską infrastrukturę

Drugim projektem objętym wsparciem jest inwestycja w Elblągu o wartości 25,9 mln zł. Miasto otrzymało 16,3 mln zł dofinansowania z działania 1.2 „Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian klimatu” programu FEnIKS.

Projekt obejmuje budowę zbiorników retencyjnych, ogrodów deszczowych oraz modernizację kanalizacji deszczowej. Planowane rozwiązania zwiększą możliwości retencjonowania wód opadowych o ponad 7,7 tys. m³. Inwestycja obejmie również rozwój terenów zielonych dostępnych dla mieszkańców i działania związane z gospodarowaniem wodami opadowymi na obszarach miejskich.

Projekt zakłada modernizację systemu oczyszczania ścieków na terenie aglomeracji Żywiec. Prace obejmą przede wszystkim rozwiązania związane z redukcją związków azotu oraz dostosowaniem infrastruktury do obowiązujących wymogów środowiskowych. Inwestycja ma również zwiększyć efektywność gospodarowania osadami ściekowymi oraz poprawić funkcjonowanie obiektów oczyszczalni.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przedsięwzięcie obejmie system obsługujący obecnie 92 490 mieszkańców. W dokumentacji wskazano także korzyści związane z ograniczeniem uciążliwości zapachowych, bezpiecznym zagospodarowaniem około 1800 ton osadów ściekowych rocznie oraz poprawą parametrów oczyszczania ścieków dla około 120 tys. mieszkańców.

Kontynuacja wieloletnich inwestycji

Planowana modernizacja jest kolejnym etapem działań prowadzonych w Żywcu przy wsparciu środków krajowych i unijnych. W poprzednich latach zrealizowano m.in. rozbudowę oczyszczalni ścieków, budowę instalacji do suszenia osadów oraz prace związane z renowacją sieci kanalizacyjnej i wodociągowej.

Gmina Żywiec, będąca jedynym właścicielem Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, od ponad dwóch dekad korzysta z programów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Wsparcie obejmowało wcześniej projekty realizowane w ramach Funduszu Spójności oraz Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Według danych NFOŚiGW na przedsięwzięcia związane z oczyszczaniem ścieków na Żywiecczyźnie, realizowane przez Związek Międzygminny ds. Ekologii, przekazano dotychczas ponad 663 mln zł dofinansowania oraz 49 mln zł preferencyjnych pożyczek.

Większa wydajność ujęcia i modernizacja infrastruktury

W 2025 r. Wodociągi Chrzanowskie uzyskały pozwolenie wodnoprawne na zwiększenie wydobycia wody z 310 m³/h do 560 m³/h. Równocześnie zmodernizowano wyposażenie studni oraz zamontowano nową pompę w studni Z-3. Dzięki temu wydajność tego ujęcia wzrosła do około 200 m³/h.

Według spółki podjęte działania pozwoliły zwiększyć udział wody pochodzącej z własnych źródeł. Obecnie niemal 90% wody dostarczanej do sieci wodociągowej pochodzi z ujęć eksploatowanych przez Wodociągi Chrzanowskie.

Prace modernizacyjne objęły także wymianę rurociągów technologicznych, ocieplenie odcinka instalacji między aeratorem a halą filtrów pospiesznych oraz remont samej hali. W jego ramach zamontowano nowe kraty nad kanałami technologicznymi, zastępując dotychczasowe elementy konstrukcyjne.

Biomonitoring jakości wody i energia z OZE

Modernizacja była prowadzona przy zachowaniu ciągłości pracy stacji. Jedynie część robót związanych z wymianą rurociągów wymagała czasowego wyłączenia wybranych urządzeń technologicznych. Znaczną część prac wykonali pracownicy Wodociągów Chrzanowskich.

Obiekt został również objęty systemem biomonitoringu jakości wody. W systemie wykorzystywane są małże reagujące na zmiany parametrów wody. Po wcześniejszej pracy na ujęciu w Czyżówce zostały skierowane do monitorowania wody wydobywanej w Żelatowej.

SUW Żelatowa korzysta także z energii pochodzącej z odnawialnych źródeł. Za pośrednictwem linii przesyłowej do stacji trafiają nadwyżki energii elektrycznej produkowanej na Grupowej Oczyszczalni Ścieków. Według Wodociągów Chrzanowskich połączenie modernizacji infrastruktury z wykorzystaniem energii z OZE przyczynia się do ograniczenia kosztów eksploatacji obiektu.

Projekt „Poprawa systemu zaopatrzenia miasta Torunia w wodę do spożycia” obejmie prace przy infrastrukturze wodociągowej obsługującej miasto. Inwestycja będzie realizowana przez Toruńskie Wodociągi Sp. z o.o. w latach 2026–2029.

Zakres przedsięwzięcia obejmuje modernizację ujęcia wody gruntowej Mała Nieszawka oraz ujęcia wody Drwęca-Jedwabno. Prace obejmą również modernizację Stacji Uzdatniania Wody Drwęca-Jedwabno.

W ramach projektu zaplanowano także rozbudowę i modernizację sieci wodociągowej na terenie Torunia. Elementem inwestycji będzie rozbudowa inteligentnego systemu zarządzania i monitorowania siecią wodociągową.

Fotowoltaika przy stacji uzdatniania wody

Toruńskie Wodociągi przewidują również budowę farmy fotowoltaicznej na terenie Stacji Uzdatniania Wody Drwęca-Jedwabno. Instalacja ma wspierać funkcjonowanie infrastruktury wodociągowej.

Zgodnie z założeniami projektu inwestycja ma zwiększyć bezpieczeństwo dostaw wody do spożycia, poprawić zarządzanie infrastrukturą wodociągową oraz ograniczyć straty wody w sieci. Przedsięwzięcie zakłada także poprawę jakości wody w sieci i racjonalizację zużycia zasobów.

Dofinansowanie pochodzi z programu Woda do spożycia, realizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko.

Umowy dotyczą inwestycji w infrastrukturę komunalną oraz rozwiązań związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Każda z trzech gmin otrzyma po 3 mln zł, a łączna wartość wsparcia wynosi 9 mln zł. Realizacja projektów została zaplanowana na 2026 r.

Środki przekazane przez spółkę realizującą program Port Polska mają zostać przeznaczone przede wszystkim na modernizację i rozbudowę sieci wodociągowej oraz kanalizacyjnej. Część zadań obejmie również prace na drogach gminnych, w tym elementy poprawiające warunki ruchu pieszych i innych użytkowników dróg.

Zakres prac w Baranowie, Teresinie i Wiskitkach

Gmina Baranów wykona dwa odcinki wodociągowe. Pierwszy połączy miejscowości Cegłów i Bronisławów, a drugi Cegłów, Regów i Żaby. Samorząd zaplanował także utwardzenie poboczy przy drogach gminnych, montaż oznakowania na terenie gminy oraz budowę przejścia dla pieszych w Bronisławowie.

W gminie Teresin zmodernizowane zostaną dwa odcinki drogowe oraz sieć wodno-kanalizacyjna. Prace obejmą miejscowości Granice, Maszna, Paprotnia, Teresin-Gaj i Zielonka.

Gmina Wiskitki zamierza zmodernizować i rozbudować sieć wodociągową na odcinku obejmującym miejscowości Stare Kozłowice, Działki i Sokule.

Podpisane umowy są kolejnym etapem Programu Społeczno-Gospodarczego. Program obejmuje wsparcie dla samorządów, mieszkańców oraz organizacji społecznych działających w otoczeniu planowanego nowego lotniska krajowego.