Dzięki połączeniu zasobów i doświadczenia obu przedsiębiorstw, Trzuskawica S.A. oferuje obecnie kompleksową gamę kruszyw obejmującą surowce wapienne, bazaltowe oraz dolomitowe. Firma zarządza trzema kopalniami: Trzuskawica, Targowica oraz Nowa Wioska.

Połączenie spółek znacząco wzmacnia obecność Trzuskawica S.A. na południu Polski. Włączenie kopalni dolomitu Nowa Wioska w gminie Siewierz na Śląsku zwiększa możliwości operacyjne i handlowe firmy oraz umożliwia efektywniejszą obsługę klientów w centralnej i południowej części kraju. Dla odbiorców oznacza to większą dostępność produktów, krótsze trasy transportowe oraz możliwość optymalizacji kosztów dostaw.

– Kruszywa o wysokiej wytrzymałości produkowane w kopalni Nowa Wioska w gm. Siewierz doskonale uzupełniają naszą dotychczasową ofertę wapienia i bazaltu, zwiększając asortyment, aby lepiej sprostać różnorodnym potrzebom naszych klientów – podsumował Mariusz Ferenc, Prezes Zarządu Trzuskawica S.A.

Integracja Trzuskawica S.A. i Tribag S.A. stanowi kolejny krok w realizacji strategii rozwoju firmy, ukierunkowanej na zwiększanie dostępności wysokiej jakości kruszyw, wzmacnianie efektywności operacyjnej oraz budowanie długoterminowej współpracy z klientami i partnerami biznesowymi.

Połączone kompetencje i zasoby produkcyjne obejmują obecnie kopalnię wapienia Trzuskawica, kopalnię bazaltu Targowica oraz kopalnię dolomitu Nowa Wioska. Wspólnie tworzą one silne i zróżnicowane zaplecze surowcowe, umożliwiające realizację inwestycji infrastrukturalnych, drogowych i budowlanych w różnych regionach Polski.

NIK sprawdziła działania prowadzone od 1 stycznia 2020 r. do 26 sierpnia 2025 r. w powiatach puckim, kościerskim i chojnickim. Kontrolą objęto starostwa powiatowe, powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego oraz urzędy gmin Władysławowo, Krokowa, Kościerzyna, Karsin, Chojnice i Brusy.

Według Izby żadna z grup kontrolowanych jednostek nie prowadziła wystarczających działań systemowych służących identyfikowaniu nielegalnej zabudowy. Gminy rozpoznawały pojedyncze przypadki możliwej samowoli i przekazywały informacje organom nadzoru budowlanego, jednak skala tych działań była niewspółmierna do rozmiaru problemu. Starostwa prowadziły kontrole sporadycznie, a inspektoraty podejmowały czynności głównie po otrzymaniu zgłoszeń o nieprawidłowościach.

Skalę zjawiska pokazała inwentaryzacja przeprowadzona na terenach gmin Władysławowo i Krokowa. Wskazała ona 1044 potencjalne samowole. W 2025 r. do nadzoru budowlanego skierowano w związku z tym 567 zgłoszeń. Dla porównania od początku 2020 r. do końca 2024 r. takich zawiadomień było łącznie 47.

Informacje w urzędach nie były wykorzystywane

Kontrola wykazała, że dane posiadane przez poszczególne wydziały urzędów nie były wykorzystywane do weryfikowania legalności zabudowy. Gminy prowadziły kontrole związane m.in. z odbiorem odpadów, odprowadzaniem ścieków i podatkiem od nieruchomości, ale nie zawsze sprawdzały, czy obiekty powstały zgodnie z prawem.

W niektórych przypadkach samorządy pobierały podatek od obiektów nieuwidocznionych w ewidencji gruntów i budynków, nie zawiadamiając o nich nadzoru budowlanego. Zdarzało się również, że urzędnicy kontrolowali zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie, nie sprawdzając legalności zabudowy. W innych przypadkach wiedzieli o samowolach, lecz nie weryfikowali sposobu gromadzenia i odbioru nieczystości.

NIK wskazała też nieprawidłowości dotyczące nieruchomości należących do gmin. We Władysławowie na wydzierżawionej działce gminnej znajdowały się cztery tymczasowe obiekty budowlane, mimo zakazu wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W gminie Chojnice zawarto z kolei umowy dzierżawy przewidujące sposób użytkowania niezgodny z planem miejscowym.

Kontrole były doraźne i opóźnione

Starostwa nie przygotowywały planów kontroli ukierunkowanych na tereny poddane szczególnej presji inwestycyjnej. Prowadzone czynności miały najczęściej charakter doraźny i dotyczyły sprawdzania wykonania nakazów rozbiórki lub przeniesienia obiektów tymczasowych.

W Starostwie Powiatowym w Kościerzynie pięć takich kontroli przeprowadzono od 92 do 1351 dni po wyznaczonym terminie. Izba zwróciła również uwagę na ograniczony nadzór nad wykorzystaniem gruntów rolnych. W powiecie kościerskim dziewięć z 11 skontrolowanych działek rolnych użytkowano niezgodnie z ich przeznaczeniem.

Nieprawidłowości dotyczyły także postępowań prowadzonych przez powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego. W latach objętych kontrolą organy z trzech powiatów wydały łącznie:

• 708 postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych, niekiedy ze zwłoką od 12 do 613 dni,
• 743 decyzje dotyczące legalizacji po wniesieniu opłaty,
• 650 decyzji w postępowaniach uproszczonych dotyczących obiektów mających co najmniej 20 lat.

Część spraw związanych z tymczasowymi domkami i przyczepami kempingowymi prowadzono nawet przez 55 miesięcy. Inspektorzy wskazywali, że intensywniejsze działania utrudniały braki kadrowe. W Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Pucku brakowało trzech pracowników z uprawnieniami budowlanymi.

NIK proponuje zmiany w przepisach

Izba skierowała do Ministra Finansów i Gospodarki wniosek o wprowadzenie obowiązku przekazywania gminom informacji o zgłoszeniach budowy obiektów podlegających podatkowi od nieruchomości. Zdaniem NIK ułatwiłoby to identyfikowanie potencjalnych samowoli i ograniczanie przypadków unikania opodatkowania.

Wójtom i burmistrzom zalecono stworzenie mechanizmów pozwalających łączyć informacje gromadzone przy poborze podatków, przyłączaniu nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, odbiorze odpadów, kontroli zbiorników bezodpływowych oraz wydawaniu zezwoleń na sprzedaż alkoholu.

Według NIK skuteczniejsze wykorzystanie danych posiadanych przez urzędy oraz lepsza współpraca gmin, starostw i nadzoru budowlanego mogłyby umożliwić wcześniejsze wykrywanie nielegalnej zabudowy na terenach atrakcyjnych turystycznie.

Największe przedsięwzięcia Wód Polskich realizowane są w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS). Łączna wartość ośmiu projektów wynosi blisko 1,5 mld zł, z czego około 1,26 mld złstanowi dofinansowanie z Unii Europejskiej.

Program obejmuje budowę nowych obiektów hydrotechnicznych, modernizację wałów przeciwpowodziowych oraz odbudowę cieków zniszczonych podczas powodzi. Wśród realizowanych przedsięwzięć znajdują się m.in. przygotowania do budowy zbiornika przeciwpowodziowego Rzymówka, rozbudowa polderu Żelazna, modernizacja wałów na Wiśle, Sanie, Gostynce i Mlecznej oraz odbudowa cieków Miedzianka i Witka.

W pierwszej połowie roku podpisano również umowę o wartości 130 mln zł na ochronę przeciwpowodziową doliny Bystrzycy Dusznickiej i Kamiennego Potoku. Kolejny kontrakt, dotyczący modernizacji wałów przeciwpowodziowych Sanu, opiewa na 67,3 mln zł, natomiast na wzmocnienie systemu ochrony przeciwpowodziowej Żuław Wiślanych przeznaczono dodatkowe 30 mln zł.

Dokumentacja nowych zbiorników i modernizacja infrastruktury

Wody Polskie kontynuują przygotowania do odbudowy zbiornika Stronie Śląskie, zniszczonego podczas powodzi, oraz prowadzą prace projektowe związane z budową suchego zbiornika przeciwpowodziowego Rzymówka. Według Wód Polskich nowy obiekt ma w przyszłości zapewnić ochronę ponad 32 tys. mieszkańców Dolnego Śląska.

Rozpoczął się również drugi etap przebudowy polderu Żelazna w Opolu. Po zakończeniu inwestycji jego pojemność ma wzrosnąć do 9,7 mln m³.

Jednym z największych przedsięwzięć finansowanych ze środków unijnych jest modernizacja infrastruktury hydrotechnicznej na stopniu wodnym Ujście Nysy. Projekt uzyskał 424,6 mln zł dofinansowania i ma poprawić bezpieczeństwo obiektu, warunki żeglugowe oraz funkcjonowanie Odrzańskiej Drogi Wodnej.

Ponad 300 porozumień z samorządami

W 2026 r. Wody Polskie podpisały 110 nowych porozumień z jednostkami samorządu terytorialnego. Łącznie liczba obowiązujących porozumień przekroczyła już 300.

Model współpracy zakłada, że Wody Polskie prowadzą działania w skali całych zlewni, natomiast samorządy odpowiadają za zadania lokalne. Porozumienia dotyczą przede wszystkim utrzymania rzek, wałów przeciwpowodziowych i pozostałej infrastruktury hydrotechnicznej.

W pierwszym półroczu zawarto także porozumienia dotyczące ochrony przeciwpowodziowej Żuław Wiślanych, rozwoju energetyki wodnej i społeczności energetycznych oraz podpisano list intencyjny związany z planowaną budową zbiornika Ścinawa.

Renaturyzacja rzek i odbudowa ekosystemów

W czerwcu podpisano trzy umowy o łącznej wartości ponad 76 mln zł na realizację projektów związanych z renaturyzacją rzek i odbudową ekosystemów wodnych.

Projekty środowiskowe realizowane są równolegle z inwestycjami hydrotechnicznymi i obejmują m.in. przywracanie ciągłości ekologicznej cieków, odtwarzanie siedlisk oraz poprawę stanu środowiska wodnego.

Współpraca z uczelniami

Wody Polskie współpracują z blisko 20 uczelniami wyższymi, realizując projekty badawcze i edukacyjne związane z gospodarką wodną.

Wspólne działania obejmują m.in. renaturyzację rzek, monitoring jakości wód, wykorzystanie sztucznej inteligencji do prognozowania zagrożeń powodziowych oraz rozwój systemów wspierających zarządzanie zasobami wodnymi. Partnerem instytucji jest również Polska Akademia Nauk.

Potencjał małych elektrowni wodnych

W pierwszym półroczu rozpoczęto cykl spotkań poświęconych rozwojowi małych elektrowni wodnych. Wody Polskie udostępniły informacje o blisko 4 tys. lokalizacji o szacowanym potencjale wynoszącym 655 MW.

Spotkania skierowane są do samorządów, przedsiębiorców i ekspertów zainteresowanych wykorzystaniem istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej do produkcji energii z odnawialnych źródeł.

Program „Aktywni Błękitni”

W roku szkolnym 2025/2026 do programu edukacyjnego „Aktywni Błękitni – szkoła przyjazna wodzie” przystąpiło 428 szkół podstawowych.

W ramach programu przeprowadzono ponad 1000 lekcji, zrealizowano ponad 400 inicjatyw lokalnych oraz 126 pokazów ratownictwa wodnego. Uczniowie uczestniczyli także w 150 akcjach sprzątania terenów nadwodnych, 65 akcjach wysiewu łąk kwietnych i 47 projektach „Błękitnej Ścieżki Zmiany”.

Wydarzenia branżowe

W pierwszym półroczu 2026 r. Wody Polskie były organizatorem lub partnerem wielu wydarzeń poświęconych gospodarce wodnej i adaptacji do zmian klimatu.

Do najważniejszych należały III Kongres Wodny w Bydgoszczy, konferencja „Stop Suszy! Start Retencji! – czas na działanie!”, a także Polski Kongres Klimatyczny, Europejski Kongres Samorządów, Kongres Porty Polskie 2030, Europejskie Forum Rolnicze oraz Forum4Water.

Podsumowanie

Pierwsza połowa 2026 r. upłynęła pod znakiem realizacji dużych inwestycji przeciwpowodziowych, rozwoju współpracy z samorządami oraz działań związanych z ochroną zasobów wodnych. Równolegle Wody Polskie prowadziły projekty renaturyzacyjne, rozwijały współpracę z uczelniami i promowały wykorzystanie istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej na potrzeby odnawialnych źródeł energii.

Lodołamacz liniowy „Świstak” został zbudowany w 1969 r. w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni. Rok później powstał lodołamacz czołowy „Ogar”. Obie jednostki uczestniczyły w akcjach lodołamania na Odrze, Warcie i jeziorze Dąbie, przepracowując około 12–14 tys. motogodzin.

Jak podają Wody Polskie, oba lodołamacze pozostawały czynne w ruchu jeszcze do 2025 r.

Ich miejsce zajęły nowe jednostki

Miejsce „Ogara” i „Świstaka” zajęły lodołamacze nowej generacji „Ocelot” i „Tarpan”. W bazie w Podjuchach stacjonują również lodołamacze liniowe „Borsuk”, „Lis” i „Żbik” oraz lodołamacze czołowe „Dzik”, „Odyniec” i „Wilk”.

Ostatni rejs do szczecińskiej stocni

Po zawarciu umowy sprzedaży obie jednostki zostały odholowane do szczecińskiej stoczni specjalizującej się w złomowaniu statków. Ostatni rejs prowadził z bazy w Podjuchach Regalicą i Kanałem Parnickim przy wsparciu lodołamacza „Dzik”.

Według Wód Polskich przez pokłady „Ogara” i „Świstaka” przewinęło się wielu pracowników zdobywających doświadczenie w służbie na śródlądowych lodołamaczach.

Organizatorem wydarzenia była Państwowa Agencja Zasobów Wodnych Ukrainy we współpracy z Ministerstwem Gospodarki, Środowiska i Rolnictwa Ukrainy oraz Iwano-Frankiwską Obwodową Administracją Wojskową.

Podczas forum zaprezentowano postępy we wdrażaniu pierwszego cyklu Planów Gospodarowania Wodami na lata 2025–2030. Omawiano również realizację celów Ramowej Dyrektywy Wodnej, modernizację infrastruktury wodno-ściekowej, monitoring jakości wód oraz działania zwiększające odporność gospodarki wodnej na skutki zmian klimatu.

Przedstawiono także przedsięwzięcia realizowane przy wsparciu programów międzynarodowych i funduszy Unii Europejskiej.

Wody Polskie przedstawiły doświadczenia

Jedna z sesji została poświęcona współpracy międzynarodowej. Przedstawiciele Wód Polskich zaprezentowali doświadczenia związane z wdrażaniem planów gospodarowania wodami zgodnie z wymaganiami Ramowej Dyrektywy Wodnej.

Jak poinformowały Wody Polskie, przedstawiono również dotychczasowe efekty współpracy polsko-ukraińskiej, obejmujące wymianę doświadczeń eksperckich, działania szkoleniowe oraz wsparcie procesu wdrażania zlewniowego modelu zarządzania wodami w Ukrainie.

W trakcie dyskusji poruszono również zagadnienia dotyczące monitoringu wód, planowania działań naprawczych, wykorzystania narzędzi geoinformatycznych oraz przygotowania wspólnych projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej.

Spotkanie zorganizował Związek Gmin Pomorskich. Przewodniczył mu Andrzej Polak, przewodniczący Związku Gmin Pomorskich.

W wydarzeniu uczestniczyli także marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk, członek zarządu województwa Adam Gawrylik oraz posłanki Magdalena Kołodziejczak i Magdalena Sroka. Obecni byli również przedstawiciele Wód Polskich oraz administracji samorządowej.

Spotkanie było następstwem stanowiska przekazanego 30 czerwca 2026 r. przez Związek Gmin Pomorskich prezesowi Wód Polskich. Samorządowcy zwrócili w nim uwagę na problemy we współpracy z instytucją.

Około 30 tys. wniosków rocznie

Podczas spotkania przedstawiciele Wód Polskich zaprezentowali informacje dotyczące liczby wpływających wniosków o pozwolenia wodnoprawne oraz działań podejmowanych w celu usprawnienia ich rozpatrywania.

Według Wód Polskich do kancelarii instytucji wpływa rocznie około 50 tys. spraw, w tym około 30 tys. wniosków o pozwolenia wodnoprawne.

Jak poinformował prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz, trwają prace nad systemem informatycznym, który ma umożliwić elektroniczne składanie wniosków oraz automatyzację części procesów związanych z ich weryfikacją.

Działania Wód Polskich

Magdalena Żmuda, zastępca prezesa Wód Polskich ds. usług wodnych, przedstawiła działania edukacyjne i informacyjne prowadzone przez instytucję, w tym szkolenia dla osób składających wnioski oraz kampanie informacyjne w mediach społecznościowych.

Przedstawiciele Wód Polskich wskazali również trzy główne kierunki działań mających usprawnić obsługę spraw:

• optymalizację procesów organizacyjnych,
• rozwój narzędzi informatycznych,
• inicjowanie zmian legislacyjnych we współpracy z Ministerstwem Infrastruktury.

W spotkaniu uczestniczyli także przedstawiciele Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej: dyrektor Andrzej Ryński oraz zastępca dyrektora ds. usług wodnych i zarządzania środowiskiem wodnym Aleksandra Bodnar.

Spotkanie odbyło się w Komendzie Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie. Uczestniczyli w nim komendant gen. bryg. SG Jacek Szcząchor oraz jego zastępca płk SG Wojciech Potapo. Wody Polskie reprezentowali m.in. Krzysztof Chęć, dyrektor Departamentu Ochrony przed Powodzią i Suszą Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, oraz Marcin Troć, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Współpraca na rzece Bug

Jak poinformowały Wody Polskie, rozmowy dotyczyły dotychczasowej współpracy obu instytucji, działań związanych z zabezpieczeniem granicy państwowej na Bugu oraz planów dotyczących zarządzania wodami granicznymi.

Spotkanie zakończyła wizyta terenowa, podczas której przedstawiciele Wód Polskich zapoznali się z metodami stosowanymi przez Straż Graniczną podczas służby na granicy.

Szkolenie przeprowadzono w budynkach znajdujących się na terenach przejętych pod budowę odcinków S12 Piaski – Dorohucza oraz S12 Chełm – Dorohusk. Obiekty różniły się układem pomieszczeń, ciągów komunikacyjnych i elementów konstrukcyjnych, co pozwoliło prowadzić ćwiczenia w realistycznych warunkach.

Jak podkreślają funkcjonariusze, wykorzystanie budynków przeznaczonych do rozbiórki umożliwiło prowadzenie szkolenia bez obaw o uszkodzenie użytkowanych obiektów.

Funkcjonariusze doskonalili techniki operacyjne

Podczas ćwiczeń funkcjonariusze doskonalili techniki operacyjne, współpracę zespołową, komunikację oraz podejmowanie decyzji pod presją czasu. Szkolenie obejmowało również reagowanie na zmieniającą się sytuację podczas działań prowadzonych w budynkach.

Obiekty przejęto pod budowę S12

Budynki, w których odbyły się ćwiczenia, znajdują się na nieruchomościach przejętych pod budowę drogi ekspresowej S12 na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID).

Dotychczasowym właścicielom przysługuje odszkodowanie, którego wysokość ustala Wojewoda Lubelski w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Partnerstwo nad wydarzeniem objęło miasto Kraków.

Patronatem merytorycznym konferencję objęli: Barbara Dzieciuchowicz, prezes Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa, Jan Styliński, prezes Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa, Zbigniew Kotlarek, prezes Polskiego Kongresu Drogowego, Ewelina Karp-Kręglicka, prezes Polskiego Stowarzyszenia Wykonawców Nawierzchni Asfaltowych, Łukasz Smółka, przewodniczący Małopolskiej Wojewódzkiej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Sekcja Inżynierii Komunikacyjnej Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN oraz Związek Ogólnopolski Projektantów i Inżynierów.
Partnerem merytorycznym był Zarząd Infrastruktury Wodnej

Partnerem merytorycznym był Zarząd Infrastruktury Wodnej w Krakowie oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa.

Konferencja została objęta protektoratem przez Komitet Nauki Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP.

W pracach Komitetu Naukowo-Programowego konferencji uczestniczyli: prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata (Politechnika Krakowska) – przewodniczący, prof. dr hab. inż. Marek Cała (Akademia Górniczo-Hutnicza), prof. dr hab. inż. Piotr Olszewski (Politechnika Warszawska), prof. dr hab. inż. Elżbieta Pilecka (Politechnika Krakowska), prof. dr hab. inż. Tomasz Siwowski (Politechnika Rzeszowska), prof. dr hab. inż. Wiesław Starowicz (Politechnika Krakowska), prof. dr hab. inż. Antoni Szydło (Politechnika Wrocławska), dr hab. inż. Janusz Bohatkiewicz, prof. IBDiM (Instytut Badawczy Dróg i Mostów, Politechnika Krakowska), dr hab. inż. Jadwiga Królikowska, prof. PK (Politechnika Krakowska), dr hab. inż. Maciej Kruszyna, prof. PWr (Politechnika Wrocławska), dr hab. inż. Michał Strach, prof. AGH (Akademia Górniczo-Hutnicza), dr inż. Piotr Zieliński (Politechnika Krakowska).

Patronatem medialnym konferencję objęli: „Drogownictwo”, „Magazyn Autostrady, Mosty, Drogi Publiczne”, „Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne”, „Magazyn BTA”, portal Magiczny Kraków, „Przegląd Komunikacyjny” oraz „Transport Miejski i Regionalny”.

Komitet Organizacyjny pracował w składzie: Beata Toporska (przewodnicząca), Anna Reszczyk (zastępca przewodniczącej), Janina Mrowińska (sekretarz), Piotr Buczek, Robert Jakubiak, Anna Karpierz, Halina Rogowska, Robert Szota, Monika Turek i Janusz Urbaniak.

Sześć sesji, 29 referatów

Konferencja zgromadziła 124 osoby, w tym przedstawicieli środowiska nauki, jednostek budżetowych, firm projektowych i wykonawczych oraz zajmujących się organizacją i zarządzaniem infrastrukturą drogową.
Gośćmi konferencji

Gośćmi konferencji i aktywnymi dyskutantami byli: Paweł Obrzut, zastępca dyrektora Departamentu Infrastruktury Drogowej i Transportu Urzędu
Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Piotr Krupa, zastępca burmistrza miasta i gminy Niepołomice ds. rozwoju, Mirosław Boryczko, przewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Krakowie, Maciej Ostrowski, dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie, prof. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej, Wawrzyniec Wychowański, sekretarz generalny Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP, Józefa Majerczak, prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP Oddział w Krakowie.

Uroczystego otwarcia konferencji i powitania gości dokonali Beata Toporska, przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego konferencji i wiceprezes ds. drogownictwa Oddziału SITK RP w Krakowie, oraz Robert Jakubiak, członek Komitetu Organizacyjnego konferencji i zastępca dyrektora GDDKiA Oddział w Krakowie.

Artykuły i prezentacje przygotowane na konferencję zostały opublikowane w wydawnictwie Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP Oddział w Krakowie (149 stron), zawierającym dwa artykuły recenzowane oraz sześć prezentacji wygłoszonych na konferencji.
Obrady konferencji toczyły się

Obrady konferencji toczyły się w sześciu sesjach merytorycznych, wygłoszono 29 referatów. Po sesji II odbyła się debata Dlaczego drogi, dlaczego kolej – jak kształtować system transportowy w XXI wieku?, moderowana przez prof. Andrzeja Szaratę, która wywołała ożywioną dyskusję.

Tematyka konferencji

Tematyka konferencji obejmowała następujące zagadnienia:

Aktualna sytuacja w budownictwie

• Aktualna sytuacja rynku budowlanego – gdzie jesteśmy i dokąd zmierzamy.
• Zarządy dróg i inne samorządowe jednostki organizacyjne jako podmioty ochrony ludności (obrony cywilnej).
• Aktualne wyzwania dla branży drogowej.
• Plany inwestycyjne branży drogowej.

Projektowanie a praktyka

• Wyzwania w projektowaniu infrastruktury drogowej w terenie gęsto zabudowanym.
• Zmiany w zakresie przepisów dotyczących organizacji ruchu (czerwona książka) oraz całej nowej grupy nowych wytycznych (WRZ) w zakresie oznakowania i organizacji ruchu.
• Aktualizacja wytycznych WR-D i WRM jako dokumentów promujących dobrą praktykę.

Technologie w drogownictwie

• Ciekawe rozwiązania techniczne stosowane obecnie w realizacji inwestycji na terenie kraju.
• Innowacyjne technologie w drogownictwie.
• Innowacyjne materiały w drogownictwie.

Sztuczna inteligencja w drogownictwie i mostownictwie

Geodezja jako fundament precyzyjnej i zrównoważonej infrastruktury drogowej

• Nowoczesne techniki pomiarowe w projektowaniu dróg.
• Geodezja w procesie BIM/GIS dla infrastruktury liniowej.
• Precyzyjne wytyczanie i kontrola geometrii podczas budowy.
• Monitoring deformacji i bezpieczeństwa obiektów drogowych.
• Cyfrowy bliźniak drogi – od danych geodezyjnych do eksploatacji.
• Wyzwania prawne i standardy jakości danych geodezyjnych w inwestycjach drogowych.

Debata Dlaczego drogi, dlaczego kolej – jak kształtować system transportowy w XXI wieku?

Konferencja była prezentacją szerokiego spektrum doświadczeń, poglądów, a przede wszystkim wiedzy w zakresie infrastruktury drogowej. Omawiano tematy dotyczące m.in. aktualnej sytuacji na rynku budowlanym, planów inwestycyjnych branży drogowej oraz zmian w przepisach o organizacji ruchu. Omówiono również aktualizację wytycznych WR-D i WRM, zastosowanie sztucznej inteligencji w zawodzie inżyniera, innowacje materiałowe i technologiczne, a także znaczenie geodezji jako fundamentu zrównoważonej infrastruktury drogowej.

Wycieczka techniczna na budowę S7 Widoma – Mistrzejowice

Jako ostatni element programu konferencji 24 kwietnia zorganizowano wycieczkę techniczną na budowę drogi ekspresowej S7 na odcinku Widoma – Mistrzejowice. Wycieczka ciekawa, miejsce spektakularne – jeden z największych węzłów drogowych w Polsce. Węzeł Mistrzejowice jest ostatnim elementem drogi ekspresowej S7 w okolicach Krakowa, który połączy ring obwodnicy wokół miasta i pozwoli na zmianę natężenia ruchu tranzytowego na dotychczasowych trasach. Oddanie do użytku tego odcinka planowane jest pod koniec października tego roku. Uczestnicy wycieczki mieli okazję zobaczyć i przejść fragmentami gotowych konstrukcji drogi głównej i niezliczonej liczby łącznic zapewniających możliwość bezkolizyjnej zmiany kierunku jazdy. Z podziwem oglądali, z dołu i z góry, z wysokości ponad 15 m, potężne konstrukcje filarów estakad, budowanych na bardzo trudnym i zmiennym geologicznie gruncie, wymagającym zastosowania zróżnicowanych technologicznie posadowień i zabezpieczeń. Obecnie brakuje jeszcze asfaltowych nawierzchni, ale każdego dnia pracuje w tym miejscu ponad 200 osób. Po trudnym okresie zimowym 2025/2026 prace nabierają rozpędu i widać, że koniec jest już blisko. Wszyscy mieszkańcy i kierowcy czekają na ten moment z niecierpliwością.

Wycieczka była doskonałą okazją do wymiany doświadczeń oraz nawiązania kontaktów pomiędzy specjalistami z branży. Oprócz części merytorycznej konferencji organizatorzy zadbali również o wypoczynek uczestników. Pierwszy dzień konferencji zakończył się uroczystą kolacją na Zamku Królewskim w Niepołomicach.

Konferencję wspierało dziewięciu partnerów biznesowych. Firmy zaprezentowały swoje osiągnięcia i produkty w formie prelekcji oraz stoisk wystawowych.

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu NBI 4 (127) lipiec – sierpień

Na walnym zgromadzeniu podjęto też wiele ważnych uchwał, m.in. zatwierdzono sprawozdanie z działalności OIGD oraz sprawozdanie finansowe za 2025 r., udzielono absolutorium Radzie Izby, uchwalono plan finansowy na 2026 r., a także wybrano – w wyniku wyborów uzupełniających – Iwonę Zielińską (Mosty-Łódź SA) na członka Komisji Rewizyjnej w kadencji 2024–2027. Uchwalono również nowy Kodeks Etyki Członków Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa.

Poniżej przedstawiono najważniejsze zagadnienia poruszone na walnym zgromadzeniu OIGD.

Waloryzacja kontraktów

OIGD przez kilka miesięcy prowadziła aktywne działania dotyczące zmiany limitu waloryzacji kontraktów drogowych. Organizacja występowała w tej sprawie do premiera RP, ministra finansów oraz ministra infrastruktury. 1 czerwca 2026 r. wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec poinformował o podniesieniu limitów waloryzacji dla kontraktów drogowych zawartych przed wybuchem wojny w Ukrainie do poziomu +/- 25%.

W briefingu prasowym w Ministerstwie Infrastruktury uczestniczyła m.in. Barbara Dzieciuchowicz, prezes zarządu OIGD, oraz Katarzyna Łazarz-Brzezińska, wiceprezes zarządu (PRD Nowogard SA). Jak podała GDDKiA, obecna waloryzacja ma objąć 67 inwestycji z Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych i Programu Budowy 100 Obwodnic (łącznie to 855 km). Dodatkowe środki trafią do 21 firm lub konsorcjów, w sumie będzie to ok. 2 mld zł.

Pierwsze aneksy waloryzacyjne zostały już podpisane, natomiast wszystkie powinny zostać zawarte do końca sierpnia 2026 r. Zwiększenie limitu waloryzacji obejmie w pierwszej kolejności wykonawców prac drogowych, a następnie firmy projektowe i sprawujące nadzór inwestorski.

Ochrona rynku

Obowiązująca od września 2025 r. nowelizacja Prawa zamówień publicznych zakłada wyraźny podział na wykonawców z UE/GPA oraz pozostałych (art. 16a i 16b PZP). Pełne prawo do równego traktowania i dostępu do rynku mają tylko firmy z UE oraz państw sygnatariuszy porozumienia GPA (np. USA, Wielka Brytania, Japonia, Kanada). Pozostałe kraje (np. Chiny, Turcja) utraciły automatyczne prawo do udziału w polskich przetargach.

Udział wykonawców z nieobjętych umowami państw trzecich jest teraz opcjonalny – zamawiający musi wyraźnie dopuścić ich w dokumentacji (SWZ), aby mogli złożyć ofertę. Co więcej, ustawa pozwala na określenie wobec nich mniej korzystnych warunków udziału, bardziej restrykcyjnych kryteriów oceny ofert lub dodatkowych obowiązków dokumentacyjnych.

Wykonawcy z państw trzecich, z którymi UE nie zawarła umów o wzajemnym dostępie do rynku, zostali całkowicie pozbawieni prawa do korzystania ze środków ochrony prawnej. Nie przysługuje im prawo do wnoszenia odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej ani skarg do sądu zamówień publicznych, co drastycznie ogranicza ich możliwości kwestionowania decyzji zamawiających.

Nowe przepisy uderzają w próby obchodzenia ograniczeń przez konsorcja czy podwykonawstwo. Zamawiający mogą zakazać powierzania części zamówienia podwykonawcom z niedopuszczonych państw trzecich. Oferta wykonawcy unijnego może zostać odrzucona, jeśli opiera się on na zasobach lub produktach pochodzących z krajów spoza listy uprawnionych, a zamawiający nie przewidział ich udziału.

Rząd zapowiedział przejście od teorii do praktyki w zakresie zasady „najpierw polskie” (local content). Celem jest wzmocnienie suwerenności gospodarczej przez premiowanie w przetargach (zwłaszcza w sektorze zbrojeniowym, energetycznym i technologicznym) wykonawców budujących wartość dodaną w Polsce i UE, co ma być realizowane przez specyficzne kryteria pozacenowe oraz analizę potrzeb i wymagań promującą lokalne łańcuchy dostaw.

Ministerstwo Aktywów Państwowych opublikowało Dobre praktyki w zakresie zwiększenia przez spółki z udziałem Skarbu Państwa udziału komponentu krajowego w kluczowych procesach inwestycyjnych.

Polityka zakupowa państwa na lata 2026–2029

W polityce zakupowej kontynuuje się dotychczasowe kierunki działań, kładąc nacisk na budowanie konkurencyjności i potencjału polskiej gospodarki oraz wzmacnianie innowacyjności, zrównoważonego rozwoju i potencjału sektora MŚP. To nie przepisy ustawy, ale sposób formułowania warunków zamówienia często stanowi dla MŚP największą barierę. W katalogu instrumentów wspierających mniejsze podmioty powinny się znaleźć m.in. obowiązek badania rynku, analizy potrzeb i wstępnych konsultacji rynkowych, a także wprowadzenie praktycznego testu MŚP, który pozwala systematycznie oceniać proporcjonalność warunków udziału.

Rekomendowane są krótkie terminy płatności, płatności częściowe i zaliczki w kontraktach długoterminowych oraz zapewnienie waloryzacji opartej na faktycznych zmianach kosztów. Niezbędne są działania informacyjne skierowane do przedsiębiorców, w tym kontynuacja bezpłatnych szkoleń dla MŚP oraz zapowiadana kampania promująca ich udział w systemie zamówień publicznych.

Dobrymi sygnałami są zapowiedź stosowania prostego i przyjaznego języka w komunikacji oraz rozwój narzędzi IT, w tym bazy przedsiębiorców na platformie pzp.gov.pl, promowanie aspektów społecznych oraz działań wspierających włączenie zawodowe, a także rozwój zielonych zamówień publicznych, obejmujących m.in. wykorzystanie rachunku kosztów cyklu życia, wprowadzenie wymagań dotyczących efektywności energetycznej, niskiego śladu węglowego oraz gospodarki o obiegu zamkniętym.

Rozwój innowacyjnych zamówień publicznych oraz narzędzi opartych na sztucznej inteligencji mają ograniczyć zjawisko bezrefleksyjnego powielania dokumentacji i wspierać zamawiających w tworzeniu kryteriów zrównoważonych i proinnowacyjnych. Barierami hamującymi ten rozwój są skomplikowane procedury, wysoki poziom formalizmu oraz niska czytelność dokumentów, wysokie wymagania finansowe, asymetria pozycji kontraktowej, przerzucanie ryzyka, łączenie zamówień w duże pakiety, ograniczona konkurencyjność, niewystarczające przygotowanie postępowań po stronie zamawiających oraz rzadkie stosowanie kryteriów pozacenowych.

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu NBI 4 (127) lipiec – sierpień