Budownictwo
Drogi
Energetyka
Geoinżynieria
Hydrotechnika
Inż. Bezwykopowa
Kolej
Mosty
Motoryzacja
Tunele
Wod-Kan
W poniższym tekście przedstawiono podstawy techniczne ściągów szalunkowych, podstawowe zasady zapewnienia jakości, właściwości materiałowe, a także ich klasyfikację normatywną. Na zakończenie uzasadniono, dlaczego kompletne i przebadane systemy są dziś niezbędne.
Ściągi to kluczowy element bezpieczeństwa, a nie akcesorium
Podczas betonowania pod wpływem parcia świeżej mieszanki betonowej – z uwzględnieniem jej konsystencji oraz prędkości betonowania – na deskowanie działają znaczne obciążenia. Pręty ściągowe przenoszą te siły, a tym samym w decydujący sposób wpływają na geometrię, sztywność i stabilność deskowania. Nieprawidłowe łączenie elementów lub zastosowanie niekompletnego systemu jednego producenta może prowadzić do wycieków betonu, lokalnych deformacji deskowania lub całkowitej utraty stateczności. W praktyce nawet niewielka różnica w geometrii lub jakości elementów może spowodować utratę nośności całego układu, co grozi awarią szalunku, a jest to jedno z najpoważniejszych zagrożeń podczas robót żelbetowych. Konsekwencje są oczywiste: od konieczności przerwania prac i kosztownych napraw po realne zagrożenie dla pracowników znajdujących się w strefie betonowania. Dlatego o ściągach nie można myśleć jak o akcesoriach. To jeden z zasadniczych komponentów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo procesu betonowania i finalną jakość konstrukcji.
Wpływ geometrii gwintu i tolerancji produkcyjnych
W systemach szalunkowych renomowanych producentów geometria gwintu pręta i akcesoriów jest precyzyjnie dopasowana do siebie, zaprojektowana jako układ współpracujący. Tolerancje wykonania gwintu są kluczowe, ponieważ odpowiadają za pełny kontakt metal – metal i równomierne przenoszenie naprężeń. Tolerancje produkcyjne w systemach DYWIDAG mieszczą się w zakresie kilku dziesiątych milimetra, co zapewnia pewne i skuteczne przenoszenie obciążeń w całym systemie.
Już niewielkie odchyłki mogą prowadzić do:
- braku prawidłowego pasowania gwintu,
- mikropoślizgów pod obciążeniem,
- redukcji nośności,
- nierównego rozkładu sił,
- zwiększenia nakładu pracy.
Przy betonowaniu ścian o wysokości 3–6 m takie mikrobłędy mogą doprowadzić do gwałtownego zniszczenia ściągu, deformacji szalunku, a w najgorszym przypadku do przewrócenia się szalunku.
Wymagania materiałowe i potwierdzenia jakości
Oryginalne systemy ściągów mają potwierdzoną badaniami powtarzalność parametrów stali, kontrolę procesu hartowania, testy nośności, dokumentację partii. Producenci markowych systemów przeprowadzają badania całych układów jako kompletnego zestawu. W wyniku takiej weryfikacji dopuszczane są wyłącznie surowce i produkty o odpowiedniej, potwierdzonej jakości. Chcę przy tym zaznaczyć, że deklarowana nośność dotyczy wyłącznie systemu składającego się z elementów tego samego producenta. Mieszanie komponentów całkowicie unieważnia parametry nośności, ponieważ nikt nie bada układów składanych z przypadkowych części. Spełnienie wymagań normy ISO 9001 nie jest również gwarancją jakości, jeśli produkcja nie podlega zewnętrznemu nadzorowi akredytowanego instytutu badawczego oraz wewnętrznym procedurom kontrolnym. Dopiero to zapewnia najwyższy poziom jakości. Na życzenie klienta producent może wystawić certyfikat 3.1, zgodny z PN-EN 10204, potwierdzający właściwości materiałowe zastosowanych elementów. Zamienniki lub mieszane systemy nie podlegają takim procedurom. W przypadku „zamienników” często brakuje dokumentacji materiałowej lub kontroli jakości partii. Oznacza to, że wykonawca nie ma realnej wiedzy o nośności używanego zestawu. Różnice w gatunku stali czy procesie hartowania są jedną z najczęściej identyfikowanych przyczyn uszkodzeń ściągów na budowach. Dla wykonawcy oznacza to brak możliwości oceny realnej nośności, a tym samym brak odpowiedzialności producentów.
W przypadku awarii pełna odpowiedzialność spoczywa na wykonawcy robót, ponieważ żaden producent nie obejmuje gwarancją komponentów pochodzących od innych dostawców.
Ryzyka i konsekwencje niesystemowego doboru komponentów
Firmy wykonawcze stosujące niekompletne lub niekompatybilne konfiguracje systemów muszą liczyć się z następującymi zagrożeniami:
- Utrata nośności i awarie szalunku. Łączenie elementów różnych producentów prowadzi do nieprzewidywalnej nośności, wycieków betonu oraz deformacji.
- Ryzyko wypadków. Pracownicy znajdują się bezpośrednio w strefie zagrożenia podczas betonowania. Utrata nośności ściągu może doprowadzić do przewrócenia się szalunku, jednego z najgroźniejszych zdarzeń na budowie.
- Odmowa odbioru robót. Nadzór budowlany może odmówić odbioru, jeżeli zostanie stwierdzony montaż niezgodny z systemem lub jeśli system był niewłaściwie dobrany lub niekompletny.
- Prace naprawcze i opóźnienia terminowe. Deformacje szalunku generują dodatkowe roboty, korekty geometrii i wydłużają harmonogram.
- Utratę reputacji firmy wykonawczej. Każda reklamacja lub incydent obniża zaufanie inwestora i utrudnia pozyskanie kolejnych kontraktów przez firmę wykonawczą.
Dlaczego temat jest dziś szczególnie ważny?
Wraz ze wzrostem wymagań jakościowych, cyfryzacją procesów i standaryzacją praktyk rynkowych wśród generalnych wykonawców oczekiwania dotyczące powtarzalności i pełnej odpowiedzialności za stosowane systemy będą rosły. Dlatego wykonawcy powinni traktować system ściągów z taką samą powagą, jak każdy inny element konstrukcyjny.
Kompletność systemu ściągów szalunkowych nie jest aspektem opcjonalnym, lecz integralnym elementem bezpieczeństwa konstrukcyjnego podczas betonowania ścian. Siły działające na te elementy są znaczne i w praktyce często niedoceniane, a jakość oraz kompatybilność komponentów bezpośrednio wpływają na stabilność i geometrię konstrukcji, a tym samym na bezpieczeństwo.
W warunkach rosnącej presji kosztowej pokusa stosowania niekompletnych lub mieszanych systemów jest realna. Z technicznego punktu widzenia nie istnieje jednak podział na tańsze i droższe ściągi – istnieją wyłącznie systemy kompletne i przebadane albo konfiguracje obarczone niekontrolowanym ryzykiem.
Każde odstępstwo od systemowego rozwiązania zwiększa odpowiedzialność wykonawcy i może generować koszty wielokrotnie przewyższające pozorne oszczędności materiałowe.
Czytaj więcej na https://concrete.dywidag.com/pl
>>> Artykuł ukazał się w wydaniu NBI 4 (127) lipiec – sierpień
