Hydrotechnika – inwestycje w toku

W całym kraju prowadzone są roboty obejmujące zarówno nowe obiekty hydrotechniczne, jak i modernizację oraz przebudowę istniejącej infrastruktury. Działania te mają charakter wieloetapowy i obejmują różne funkcje – od ochrony terenów zurbanizowanych i infrastruktury krytycznej, przez poprawę warunków retencji, po rozwój hydrotechniki morskiej i śródlądowej. Jednocześnie część inwestycji pozostaje na etapie przygotowania dokumentacyjnego i planistycznego, co wskazuje na utrzymującą się ciągłość procesu inwestycyjnego w perspektywie kolejnych lat.

Hydrotechnika w Polsce – punkt wyjścia inwestycji

Dlaczego inwestycje hydrotechniczne są dziś nieuniknione 

Inwestycje hydrotechniczne w Polsce nie wynikają z jednorazowych impulsów ani doraźnych decyzji, lecz są konsekwencją długotrwałego procesu kumulowania się potrzeb infrastrukturalnych w obszarze gospodarki wodnej. Hydrotechnika odgrywa dziś znacznie większą rolę niż tradycyjnie przypisywana jej funkcja regulacyjna, stając się elementem infrastruktury warunkującej bezpieczeństwo przestrzenne, stabilność funkcjonowania miast i obszarów uprzemysłowionych oraz ciągłość działania systemów transportowych i energetycznych.

Istotnym czynnikiem determinującym skalę i charakter inwestycji jest stan istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej, w dużej części projektowanej i realizowanej w innych realiach hydrologicznych, technicznych i środowiskowych. Wiele obiektów mimo zachowanej sprawności użytkowej nie odpowiada w pełni współczesnym wymaganiom w zakresie odporności na zmienność przepływów, zdarzenia ekstremalne czy wielofunkcyjne użytkowanie. W rezultacie nowe przedsięwzięcia coraz częściej obejmują nie tylko budowę obiektów od podstaw, lecz także przebudowy, modernizacje i działania zwiększające efektywność istniejących rozwiązań.

Na konieczność prowadzenia inwestycji hydrotechnicznych wpływa również sposób zagospodarowania przestrzeni, w szczególności postępująca urbanizacja dolin rzecznych oraz rozwój infrastruktury transportowej i logistycznej. W takich warunkach gospodarka wodna przestaje być obszarem autonomicznym, a staje się integralnym elementem planowania i realizacji inwestycji infrastrukturalnych o szerszym znaczeniu. Hydrotechnika funkcjonuje więc jako narzędzie porządkujące relacje pomiędzy środowiskiem wodnym a intensywnie użytkowaną przestrzenią.

Współczesne inwestycje hydrotechniczne są zatem nie tyle odpowiedzią na pojedyncze zdarzenia, ile elementem procesu dostosowawczego, którego celem jest zapewnienie przewidywalnych warunków funkcjonowania infrastruktury i terenów zurbanizowanych w dłuższej perspektywie.

Główne obszary koncentracji inwestycyjnej 

Rozmieszczenie i charakter inwestycji hydrotechnicznych w Polsce wykazują wyraźną zależność od funkcji, jakie infrastruktura wodna pełni na danym obszarze. Największa koncentracja przedsięwzięć dotyczy regionów, w których występuje jednoczesna potrzeba ochrony przeciwpowodziowej, retencjonowania wód oraz zabezpieczenia terenów o wysokiej intensywności zagospodarowania. W takich lokalizacjach inwestycje obejmują zarówno obiekty liniowe, jak i punktowe, często realizowane w ramach większych układów hydrotechnicznych.

Istotnym obszarem aktywności inwestycyjnej pozostaje hydrotechnika morska i portowa, gdzie zakres robót determinowany jest wymaganiami żeglugowymi, logistycznymi i eksploatacyjnymi. Inwestycje te mają z reguły charakter etapowy i obejmują nowe obiekty, a także rozbudowę i modernizację istniejącej infrastruktury, prowadzonej w warunkach czynnych akwenów portowych.

Kolejną grupę stanowią inwestycje związane z regulacją rzek, modernizacją obiektów piętrzących oraz utrzymaniem drożności cieków, realizowane w celu zapewnienia stabilnych warunków przepływu i użytkowania wód. Coraz częściej działania te łączone są z rozwiązaniami zwiększającymi zdolność retencyjną oraz poprawiającymi funkcjonowanie ekosystemów wodnych, co wpływa na złożoność projektów i zakres prowadzonych robót.

Wspólną cechą tych obszarów jest odejście od inwestycji o charakterze jednofunkcyjnym na rzecz rozwiązań, które odpowiadają na kilka potrzeb równocześnie. Taki kierunek powoduje, że koncentracja inwestycji nie wynika wyłącznie z lokalnych uwarunkowań hydrologicznych, lecz także z roli, jaką dany obszar odgrywa w szerszym systemie gospodarczym i infrastrukturalnym.

Inwestycje realizowane – aktualny front robót hydrotechnicznych

Realizowane obecnie inwestycje hydrotechniczne tworzą wielowątkowy front robót, obejmujący zarówno działania o charakterze ochronnym i odbudowującym, jak i przedsięwzięcia rozwojowe związane z infrastrukturą transportową i portową. Skala i zróżnicowanie tych zadań wynikają z równoczesnego prowadzenia inwestycji w zlewniach rzecznych, obiektach piętrzących oraz portach morskich, przy czym istotną część robót wykonuje się w warunkach czynnych systemów wodnych. Oznacza to konieczność etapowania prac, utrzymania podstawowych funkcji obiektów oraz dostosowywania harmonogramów do zmiennych warunków hydrologicznych.

Rzeki, zbiorniki i infrastruktura hydrotechniczna – odbudowa, modernizacja i zabezpieczenia 

Jak podaje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, rok 2025 w obszarze inwestycji hydrotechnicznych upłynął w dużej mierze pod znakiem odbudowy infrastruktury zniszczonej podczas powodzi w południowo-zachodniej Polsce. Od września 2024 r. na likwidację skutków tego zdarzenia przeznaczono 602,4 mln zł, realizując 610 pilnych zadań interwencyjnych na terenie województw dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego. Zakres robót obejmował m.in. odbudowę i zabezpieczenie koryt rzek, wałów przeciwpowodziowych oraz urządzeń hydrotechnicznych. Realizacja działań była prowadzona we współpracy z samorządami na podstawie 96 porozumień zawartych z jednostkami samorządu terytorialnego.

Równocześnie prowadzono prace przygotowawcze o charakterze systemowym. We współpracy z IMGW-PIB opracowano 10 programów redukcji ryzyka powodziowego dla najbardziej zagrożonych zlewni. Programy te obejmują łącznie 150 inwestycji o wartości blisko 8 mld zł, które znajdują się na etapie konsultacji społecznych i stanowią podstawę dalszych działań inwestycyjnych.

Wśród kluczowych inwestycji realizowanych i planowanych w latach 2025–2026 są zadania związane z budową, odbudową i rozbudową obiektów pełniących funkcje przeciwpowodziowe. Rozpoczęto odbudowę zbiornika Stronie Śląskie oraz budowę zbiornika Kamieniec Ząbkowicki, który ma wzmocnić ochronę przeciwpowodziową miasta Nysa. Uzupełnieniem tych działań był wykup nieruchomości położonych na terenach szczególnie zagrożonych zalaniem – podpisano 100 aktów notarialnych o łącznej wartości ponad 105 mln zł.

Na 2026 r. zaplanowano realizację pięciu dużych inwestycji przeciwpowodziowych, finansowanych m.in. ze środków programu FEnIKS. Obejmują one budowę zbiornika Rzymówka koło Legnicy, modernizację obwałowań w Tychach i powiecie bieruńsko-lędzińskim, kompleksową odbudowę koryt rzek Miedzianka i Witka, rozbudowę wału Sanu w powiecie stalowowolskim oraz drugi etap przebudowy polderu Żelazna w Opolu. Szacuje się, że realizacja tych zadań zwiększy bezpieczeństwo ok. 70 tys. mieszkańców 

Istotną grupę inwestycji stanowią zadania ukierunkowane na poprawę retencji oraz modernizację istniejących urządzeń wodnych. W Borach Tucholskich zakończono odbudowę dwóch jazów na rzece Niechwaszcz w miejscowościach Mniszek i Mokre, co umożliwiło retencjonowanie dodatkowych 52 tys. m³ wody. Kompleksową modernizację przeszły również jazy narwiańskie w Rzędzianach i Tykocinie, będące częścią większego programu obejmującego wszystkie sześć jazów na Narwi.

W województwie zachodniopomorskim przebudowano jaz na Małej Inie w Kluczewie, włączając go do systemu lokalnej retencji. Na Wyspie Wolin odbudowano urządzenia wodne na kanałach Płocińskim, Darzowickim i Mokrzyckim, stabilizując poziom wód w jeziorach Domysłowskim, Żółwińskim i Kołczewskim. Dodatkowo region wyposażono w siedem nowych agregatów pompowych zwiększających wydajność pompowni chroniących przed podtopieniami.

W ramach działań zwiększających odporność zlewni realizowane były również inwestycje polegające na regulacji i odbudowie koryt rzek. W październiku 2025 r. zakończono inwestycję na rzece Moszczenicy w województwie łódzkim, obejmującą regulację koryta, wykonanie urządzeń redukujących spadek dna oraz umocnienie brzegów. Projekt uzupełniono o rozwiązania ograniczające eutrofizację, takie jak złoża denitryfikacyjne i bariery biogeochemiczne, a także system monitorowania stanu wody i wilgotności gleby.

Podobny charakter miała odbudowa rzeki Gulczanki w województwie wielkopolskim. Zakres prac obejmował odbudowę koryta, budowę jazu przejezdnego, remont pięciu zastawek oraz wykonanie progów hamujących odpływ wód. Realizacja zadania umożliwi retencjonowanie ok. 260 tys. m³ wody i została wpisana w Plan Przeciwdziałania Skutkom Suszy.

Oprócz dużych inwestycji realizowano szeroki zakres prac remontowych i konserwacyjnych na istniejących urządzeniach wodnych. W ostatnich miesiącach 2025 r. przeprowadzono m.in. generalny remont budowli piętrzącej na początku Kanału Wieprz – Krzna w miejscowości Borowica, kluczowej dla prawidłowego rozrządu wód na zasilane zbiorniki i stawy rybne. Remonty objęły również jazy na rzece Tuchełce, stopnie wodne na Kanale Nieskórz – Kalinowo, a także urządzenia na rzekach Czeczotka, Orz, Szkwa, Piasecznica i Cienka.

Większość tych prac prowadzona była w ramach Programu Kształtowania Zasobów Wodnych, realizowanego od 2020 r., którego celem jest zwiększenie zdolności retencyjnych cieków i poprawa bilansu wodnego w zlewniach rolniczych.

Hydrotechnika morska i portowa – rozbudowa i dostosowanie infrastruktury portowej

Wraz z inwestycjami realizowanymi w zlewniach rzecznych prowadzone są intensywne roboty hydrotechniczne w portach morskich. Zakres przedsięwzięć obejmuje zarówno przygotowanie nowych obiektów portowych, jak i rozbudowę oraz modernizację istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej. Działania te koncentrują się na poprawie dostępności portów od strony morza, zwiększaniu ich zdolności operacyjnych oraz dostosowaniu parametrów technicznych akwenów, torów wodnych i nabrzeży do aktualnych i planowanych potrzeb eksploatacyjnych.

Port w Świnoujściu – przygotowanie nowego terminala kontenerowego

Największym przedsięwzięciem realizowanym obecnie na polskim wybrzeżu jest przygotowanie inwestycji związanej z budową terminala kontenerowego w Świnoujściu. Projekt zakłada powstanie nowego obszaru portowego o powierzchni ok. 186 ha, a jego łączna wartość szacowana jest na ok. 10 mld zł. Kluczowym elementem inwestycji są roboty hydrotechniczne związane z przygotowaniem toru wodnego o długości ok. 70 km, których koszt oceniany jest na ok. 7 mld zł. Zakres prac obejmuje pogłębienie i dostosowanie parametrów toru podejściowego oraz budowę elementów osłonowych, w tym pirsu i falochronów. Budowa właściwej infrastruktury terminalowej planowana jest na lata 2027–2029, przy czym prace przygotowawcze i projektowe prowadzone są już obecnie, a inwestycja posiada prawomocną decyzję środowiskową.

Porty Trójmiasta – rozbudowa nabrzeży i zaplecza portowego

Istotne inwestycje realizowane są także w portach Trójmiasta. W Porcie Gdynia prowadzona jest rozbudowa stanowiska przeładunku paliw płynnych o wartości 174 mln zł. Zakończenie prac planowane jest na 2028 r., a ich efektem ma być zwiększenie zdolności przeładunkowych oraz rozbudowa infrastruktury hydrotechnicznej i magazynowej. Zwiększono już pojemność zaplecza magazynowego w Dębogórzu do poziomu 0,5 mln m³, co stanowi uzupełnienie inwestycji nabrzeżowych.

W Porcie Gdańsk do 2028 r. realizowana będzie rozbudowa Nabrzeża Wiślanego w Porcie Wewnętrznym. Inwestycja o wartości 351 mln zł obejmuje przebudowę konstrukcji nabrzeża oraz dostosowanie akwenu portowego, co spowoduje zwiększenie mocy operacyjnych portu i poprawę warunków prowadzenia robót przeładunkowych.

Elbląg – modernizacja dostępu wodnego do portu

Kolejnym istotnym przedsięwzięciem jest kontynuacja inwestycji związanej z budową toru wodnego do portu w Elblągu. Obecnie realizowany jest piąty etap projektu, obejmujący prace na rzece Elbląg. Zakres inwestycji przewiduje wykonanie toru wodnego o szerokości 36 m i głębokości 5 m, pogłębienie basenu portowego oraz budowę obrotnicy o średnicy 160 m na odcinku od rozwidlenia z Kanałem Jagiellońskim do Mostu Unii Europejskiej. Trwają postępowania związane z przygotowaniem dokumentacji projektowej i analiz technicznych.

Port w Szczecinie – poprawa parametrów toru wodnego 

W Porcie Szczecin realizowana jest inwestycja polegająca na budowie tzw. mijanki na torze wodnym. Zadanie to ma na celu zwiększenie przepustowości i poprawę organizacji ruchu w obrębie toru podejściowego przez stworzenie możliwości prowadzenia ruchu dwukierunkowego. Prace obejmują roboty hydrotechniczne związane z pogłębieniem i poszerzeniem toru wodnego oraz dostosowaniem jego parametrów geometrycznych.

Zatoka Gdańska – infrastruktura hydrotechniczna dla terminala FSRU 

Ważnym przedsięwzięciem realizowanym w obszarze hydrotechniki morskiej jest budowa infrastruktury dostępowej do planowanego terminala FSRU w Zatoce Gdańskiej. Zakres inwestycji obejmuje roboty hydrotechniczne związane z przygotowaniem akwenu, budową falochronu oraz nabrzeża technicznego, stanowiących podstawę funkcjonowania obiektu od strony morskiej. Prace prowadzone są etapowo i znajdują się obecnie w fazie przygotowawczej oraz realizacyjnej w części morskiej.

Skala i finansowanie inwestycji portowych

Zakres prowadzonych i planowanych inwestycji portowych znajduje odzwierciedlenie w przyjętym projekcie budżetu państwa na 2026 r., w którym na obszar gospodarki morskiej zaplanowano wydatki w wysokości 2,4 mld zł. Środki te przeznaczone są na realizację kluczowych przedsięwzięć infrastrukturalnych, w tym robót hydrotechnicznych w portach morskich oraz inwestycji poprawiających dostępność i bezpieczeństwo infrastruktury portowej. Skala finansowania oraz stopień zaawansowania przygotowań projektowych wskazują, że hydrotechnika morska i portowa pozostaje jednym z najaktywniejszych obszarów inwestycyjnych w sektorze.

Technologie i materiały w realizacji inwestycji hydrotechnicznych

Postęp technologiczny w hydrotechnice ma dziś przede wszystkim charakter praktyczny i wykonawczy. Stosowane rozwiązania są odpowiedzią na konkretne warunki realizacji inwestycji, takie jak prowadzenie robót w czynnych korytach rzek, konieczność etapowania prac, ograniczenia środowiskowe oraz wymóg utrzymania funkcji obiektów w trakcie przebudowy. Technologie i materiały nie stanowią celu samego w sobie, lecz narzędzie umożliwiające realizację coraz bardziej złożonych inwestycji w wymagających warunkach technicznych i organizacyjnych.

Technologie robót hydrotechnicznych w warunkach czynnych obiektów

Znaczna część inwestycji hydrotechnicznych realizowana jest w obiektach funkcjonujących w sposób ciągły, co wymusza stosowanie technologii pozwalających na prowadzenie robót przy zachowaniu przepływu wód lub podstawowych funkcji użytkowych. Dotyczy to m.in. modernizacji stopni wodnych i jazów, prac regulacyjnych w korytach rzek oraz robót prowadzonych w akwenach portowych. W praktyce stosowane są rozwiązania umożliwiające lokalne odcięcia frontów robót, tymczasowe obejścia przepływu oraz precyzyjne etapowanie prac, ograniczające ingerencję w reżim hydrologiczny i eksploatację obiektów.

Materiały o podwyższonej trwałości i odporności eksploatacyjnej

W realizacjach hydrotechnicznych rośnie znaczenie materiałów projektowanych z myślą o długim okresie użytkowania i odporności na zmienne oddziaływania hydrauliczne oraz środowiskowe. Dotyczy to w szczególności betonów stosowanych w obiektach narażonych na erozję hydrauliczną, cykliczne zamrażanie i rozmrażanie oraz kontakt z wodą o zmiennym składzie fizykochemicznym. W konstrukcjach ziemnych i umocnieniach brzegowych coraz częściej wykorzystywane są rozwiązania łączące funkcje nośne i filtracyjne, co pozwala na zwiększenie trwałości obiektów przy jednoczesnym ograniczeniu zakresu przyszłych prac utrzymaniowych.

Cyfryzacja projektowania i realizacji inwestycji hydrotechnicznych

Coraz istotniejszym elementem procesu inwestycyjnego staje się wykorzystanie narzędzi cyfrowych integrujących dane projektowe, przestrzenne i środowiskowe. W hydrotechnice coraz częściej stosowana jest integracja modeli BIM i GIS, umożliwiająca tworzenie trójwymiarowych modeli inwestycji uwzględniających rzeczywiste warunki terenowe i hydrologiczne. Takie podejście pozwala na dokładniejszą analizę wpływu planowanych obiektów na środowisko oraz wariantowanie rozwiązań projektowych z wykorzystaniem modeli hydrodynamicznych zarówno pod kątem ochrony przeciwpowodziowej, jak i gospodarowania zasobami wodnymi w okresach suszy.

Cyfrowe modele inwestycji wspierają również etap konsultacji społecznych i uzgodnień formalnych. Prezentacja wariantów projektowych w formie trójwymiarowej ułatwia zrozumienie zakresu i skali planowanych robót, co w praktyce może skracać procedury przygotowawcze i ograniczać ryzyko nieporozumień na etapie uzgodnień.

Monitoring i wsparcie eksploatacji obiektów

Uzupełnieniem rozwiązań technologicznych są systemy monitoringu i narzędzia wspierające zarządzanie obiektami hydrotechnicznymi w trakcie realizacji i eksploatacji. Pomiary przemieszczeń, filtracji oraz parametrów hydraulicznych umożliwiają bieżącą ocenę zachowania konstrukcji i wczesne wykrywanie nieprawidłowości. Dane pozyskiwane w trakcie realizacji inwestycji coraz częściej zasilają modele cyfrowe, wspierając zarówno nadzór nad robotami, jak i późniejsze utrzymanie infrastruktury.

Trendy i nowe kierunki rozwoju hydrotechniki

Od inwestycji punktowych do podejścia zlewniowego

Zakres i charakter inwestycji realizowanych w ostatnich latach wskazują na wyraźne przesunięcie akcentów z działań punktowych na rozwiązania obejmujące całe układy hydrologiczne. Odbudowa infrastruktury po powodzi z 2024 r. równocześnie z przygotowaniem dużych pakietów inwestycji przeciwpowodziowych i retencyjnych coraz częściej prowadzona jest w skali zlewni, a nie pojedynczych obiektów. Zwiększa to znaczenie analiz powiązań pomiędzy rzekami, zbiornikami i urządzeniami piętrzącymi oraz ocenę ich łącznego wpływu na bezpieczeństwo hydrologiczne. Takie podejście wpływa bezpośrednio na sposób przygotowania inwestycji, ich etapowanie oraz kolejność realizacji, a także na konieczność koordynacji działań w obrębie większych obszarów hydrograficznych.

Susza i retencja jako równorzędne wyzwania inwestycyjne 

Obok zagrożenia powodziowego coraz silniej na kierunki rozwoju hydrotechniki wpływa problem deficytu wody i potrzeba zwiększania retencji. Inwestycje obejmujące modernizację jazów, odbudowę zbiorników, przebudowę koryt rzek oraz działania spowalniające odpływ wód stają się stałym elementem portfela inwestycyjnego. Retencja traktowana jest nie tylko jako narzędzie przeciwdziałania suszy, lecz także jako element stabilizujący warunki przepływu w okresach wezbrań. W praktyce oznacza to łączenie funkcji ochronnych i retencyjnych w ramach tych samych obiektów oraz większą rolę istniejącej infrastruktury w kształtowaniu bilansu wodnego.

Odporność infrastruktury na zmienność hydrologiczną

Zmienność warunków hydrologicznych, obejmująca zarówno gwałtowne wezbrania, jak i długotrwałe okresy niskich stanów wód, coraz silniej wpływa na parametry techniczne projektowanych i modernizowanych obiektów. Odporność infrastruktury hydrotechnicznej na skrajne warunki eksploatacyjne staje się jednym z kluczowych kryteriów inwestycyjnych. Dotyczy to zarówno konstrukcji obiektów, jak i ich zdolności do pracy w szerokim zakresie stanów wody bez utraty funkcjonalności.

Porty morskie jako trwały obszar inwestycyjny

Istotnym kierunkiem rozwoju pozostaje hydrotechnika morska i portowa. Skala prowadzonych i przygotowywanych inwestycji w portach wskazuje na utrzymujące się zapotrzebowanie na roboty hydrotechniczne związane z rozbudową nabrzeży, torów wodnych i infrastruktury osłonowej. Inwestycje portowe, realizowane w długich horyzontach czasowych, wymagają stabilnego finansowania oraz zaawansowanych rozwiązań technicznych, co czyni je jednym z najbardziej kapitałochłonnych i technologicznie wymagających segmentów hydrotechniki.

Wielofunkcyjność jako dominujący kierunek projektowy 

Coraz wyraźniej widoczny jest kierunek polegający na projektowaniu obiektów hydrotechnicznych jako rozwiązań wielofunkcyjnych. Zbiorniki, regulacje rzek i urządzenia piętrzące łączą funkcje ochrony przeciwpowodziowej, retencji, stabilizacji przepływów oraz – w coraz większym stopniu – komponenty środowiskowe. Wielofunkcyjność wpływa na sposób projektowania, eksploatacji i utrzymania infrastruktury, przesuwając ciężar decyzji inwestycyjnych w stronę trwałości i elastyczności rozwiązań.

Podsumowanie – hydrotechnika jako infrastruktura bezpieczeństwa i odporności

Hydrotechnika pozostaje jednym z kluczowych obszarów inwestycyjnych infrastruktury, w którym skala realizowanych zadań wynika bezpośrednio z warunków hydrologicznych, potrzeb bezpieczeństwa oraz długofalowego zarządzania zasobami wodnymi. Zarówno odbudowa po zdarzeniach ekstremalnych, jak i inwestycje portowe, retencyjne oraz modernizacyjne pokazują, że sektor ten rozwija się w odpowiedzi na długofalowe wyzwania, a nie doraźne potrzeby. W najbliższych latach o kierunkach rozwoju hydrotechniki decydować będą przede wszystkim zmienność hydrologiczna, dostępność wody, odporność infrastruktury oraz zdolność do realizacji inwestycji w skali systemowej. To te czynniki, a nie pojedyncze projekty będą kształtować tempo i zakres dalszych działań inwestycyjnych.

Oprac. Redakcja 

www.NBI.com.pl/kategoria/raporty