S1 Przybędza – Milówka mosty, estakady i tunele w Beskidzie Żywieckim

Obecnie ciąg DK1 oraz S1 pomiędzy autostradą A1 w Pyrzowicach i granicą ze Słowacją w Zwardoniu liczy 148 km długości. W części to droga klasy GP (główna ruchu przyspieszonego), a w części droga ekspresowa. Docelowo, po zrealizowaniu wszystkich inwestycji, kierowcy będą mieli do dyspozycji bezpieczną i wygodną drogę ekspresową o długości ponad 133 km.

Na trasie z Mysłowic do Bielska-Białej realizowane są cztery zadania:

• Mysłowice Kosztowy – Bieruń (9,9 km),
• Bieruń – Oświęcim wraz z obwodnicą Bierunia (5,2 km),
• Oświęcim – Dankowice (15,8 km); odcinek Oświęcim – Brzeszcze udostępniono do ruchu 25 sierpnia 2025 r.,
• Dankowice – Bielsko-Biała Hałcnów (11,8 km).

Otwarcie S1 Przybędza – Milówka (obejście Węgierskiej Górki)

Droga została oddana do użytku 23 października 2025 r., po sześciu latach realizacji. W ramach inwestycji zbudowano dwa tunele i pięć estakad oraz trzy mosty o łącznej długości ok. 2,3 km. Najdłuższa z estakad mierzy 942 m i rozciąga się nad ulicami Zieloną Górną i Zieloną w Węgierskiej Górce. Dzięki tunelom, estakadom i mostom droga wpisuje się w krajobraz, a kierowcy mogą podziwiać górskie widoki, podróżując jedną z najbardziej malowniczych tras w Polsce.

Dzień przed oddaniem drogi do ruchu inwestor zorganizował konferencję prasową, na której zgromadzili się zaproszeni goście, urzędnicy i pracownicy Ministerstwa Infrastruktury, GDDKiA, projektanci, nadzór, wykonawcy i podwykonawcy oraz media.

„Budowa drogi Przybędza – Milówka to inwestycja, na którą mieszkańcy regionu i kierowcy czekali od lat. Trasa ta przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa oraz usprawnienia komunikacji w kierunku granicy państwa ze Słowacją. Projekt zakładał maksymalne ograniczenie ingerencji w istniejącą zabudowę i środowisko naturalne, a trasa została wkomponowana w krajobraz górski, zachowując walory turystyczne regionu, wpisując się w długofalowy rozwój komunikacji w Beskidzie Żywieckim” – powiedział Dariusz Klimczak, minister infrastruktury. Przypomniał też, że inwestycja powstała dzięki kilkudziesięcioletnim staraniom przedstawicieli rządu, parlamentarzystów i samorządowców. Specjalne podziękowanie skierował do Jerzego Widzyka, ministra infrastruktury w rządzie Jerzego Buzka.

W nawiązaniu do podziękowania Jerzy Widzyk wspominał: „Już w 2000 r. w rozmowach z przedstawicielami Unii Europejskiej usłyszałem, że nie dostaniemy pieniędzy na budowę podstawowego korytarza transeuropejskiego nr VI, gdyż tam nie ma ruchu. Powiedziałem, że nie ma ruchu, bo nie ma drogi. Uznałem, że nie będziemy dłużej dyskutować, tylko robić swoją robotę. Dzięki pomocy Europejskiego Banku Inwestycyjnego udało nam się pozyskać pierwsze środki i tak krok po kroku od kilkudziesięciu lat staraliśmy się, aby ta droga powstała”.

Przemysław Koperski, wiceminister infrastruktury, dodał: „Dzisiaj mamy przepiękną trasę ekspresową S1, która łączy Słowację z Bielskiem-Białą. Ta droga to nie tylko estakady, mosty i tunele czy spektakularne widoki, ale również interes mieszkańców tej ziemi. Sam jestem mieszkańcem tego regionu. Konieczna jest odbudowa dróg lokalnych, które ucierpiały w trakcie realizacji tej inwestycji, odbudowa Traktu Cesarskiego w standardzie o szerokości 5 m, o którym mieszkańcy Węgierskiej Górki zawsze marzyli.  Cieszmy się z tej inwestycji. Zachęcam zarówno Polaków, jak i Słowaków do przejazdu tą piękną drogą i odwiedzenia wspaniałych miejscowości w rejonie Beskidu Żywieckiego”.

Co zrobiono?

Droga S1 na odcinku Przybędza – Milówka o łącznej długości 8,5 km ma dwa typy przekroju: jednojezdniowy o długości 3,7 km na odcinku przed i za tunelami, wyposażony w jedną jezdnię składającą się z dwóch pasów w obu kierunkach, oraz dwujezdniowy o długości 4,8 km na odcinku tunelowym oraz między tunelami, wyposażony w dwie jezdnie po dwa pasy ruchu w obu kierunkach.

Powstały dwa nowe węzły drogowe (Przybędza oraz Milówka), które łączą się z drogami lokalnymi. Na węźle Przybędza można wjechać na S1 w stronę Zwardonia lub Bielska-Białej bądź skorzystać z lokalnych dróg w stronę Węgierskiej Górki oraz Żywca. Węzeł Milówka oprócz możliwości zjazdu i wjazdu na S1 łączy się z drogą powiatową prowadzącą m.in do centrum miejscowości.

Wykonano szereg prac obejmujących budowę odwodnienia drogi, zbiorników retencyjnych, kanalizacji deszczowej oraz przebudowę i regulację cieków. Powstały zabezpieczenia przeciwhałasowe. Spośród 677 m ekranów akustycznych większość stanowią ekrany przejrzyste (585 m), zamontowane na estakadzie nad ulicami Zieloną Górną i Zieloną w Węgierskiej Górce. Pozostałe to panele akustyczne typu zielona ściana, zamontowane na trasie głównej (92 m).

W ramach kontraktu wykonano roboty drogowe w zakresie:

• budowy odcinka drogi S1 o długości 8,53 km,
• budowy węzłów drogowych (węzeł Przybędza, węzeł Milówka),
• wzmocnienia podłoża gruntowego dla uzyskania właściwych warunków posadowienia dróg i obiektów inżynieryjnych oraz zapewnienia stateczności skarp,
• przebudowy istniejącej sieci dróg publicznych i dróg wewnętrznych będących w kolizji z realizowaną drogą S1,
• budowy systemu odwodnienia drogowego,
• budowy chodników i zatok autobusowych,
• budowy wzdłuż drogi S1 dróg dojazdowych obsługujących przyległy teren wraz ze zjazdami na przyległe działki,
• budowy wjazdów, zjazdów i przejazdów awaryjnych,
• organizacji ruchu i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W ramach inwestycji w ciągu drogi S1 wykonano obiekty inżynieryjne:

• P-1 – przejazd pod drogą S1 i łącznica L1, ul. Wajdowa,
• EST-1 – estakada nad ul. Zieloną Górną,
• EST-2 – estakada nad ul. Turystyczną,
• EST-3 – estakada nad ul. Za Groniem,
• EST-4 – estakada nad ul. Nad Potokiem,
• EST-5 – estakada nad kotliną,
• MD-1 – most,
• MD-2 – most nad ul. Stromą,
• MD-3 – most nad kotliną,
• TD-1 – tunel przez masyw Baraniej Góry,
• TD-2 – tunel przez masyw Białożyńskiego Gronia,
• przepusty drogowe o funkcji hydrologicznej, ekologicznej i mieszanej.

Tunele drogowe

Tunele w ciągu S1 obejście Węgierskiej Górki mają długość: TD1.1 – 834 m, TD1.2 – 807,08 m oraz TD2.1 – 984 m, TD2.2 – 974,96 m. Oba tunele wykonano technologią górniczą NATM, czyli nową austriacką metodą górniczą. W górskich partiach Beskidów, gdzie górotwór jest niejednorodny i narażony na zmienne naprężenia, metoda ta gwarantuje wysoką stabilność konstrukcji i bezpieczeństwo prowadzenia prac.

Parametry jezdni to dwa pasy po 3,5 m każdy. Łączna szerokość́ użytkowa każdego z tuneli sięga 10,8 m. Koszt zbudowania 1 km jednej nawy tunelu TD1 razem z wyposażeniem wyniósł ok. 117,3 mln zł. W przypadku TD2 jest to ok. 120 mln zł.

W technologii NATM drążenie nie jest wykonywane całym przekrojem tunelu, aby nie osłabić górotworu. W zależności od odkształceń górotworu, który jest nieustannie drobiazgowo monitorowany, i związanych z nimi naprężeń musi być na bieżąco dopasowywany typ zabezpieczeń drążonego otworu. Metoda NATM służy do wykonania wstępnej obudowy z betonu zbrojonego, a w przypadku słabszej części górotworu dodatkowo wzmacnianej gwoździami i kotwami. Docelowy kształt tunelu uzyskano po wykonaniu obudowy stałej z betonu zbrojonego.

Technologie, które stosuje się w drążeniu tuneli metodą tradycyjną, czyli taką, jaką zastosowano w tunelu w ciągu drogi S1 w Węgierskiej Górce, to m.in. drążenie z wykorzystaniem koparek wyposażonych w młoty hydrauliczne, młoty typu ripper, urządzenia typu freza uruchamiane przez wysięgnik teleskopowy, drążenie z zastosowaniem materiałów wybuchowych z zapalnikami z opóźnionym zapłonem. Wybór technologii uzależniony był od występujących warunków geologicznych na danym obszarze gruntów.

Oba tunele mają przekrój o szerokości 12 m i wysokości blisko 9,5 m. Wnętrza wyposażono w chodniki ewakuacyjne i opaski awaryjne, a całość konstrukcji wykonano w technologii monolitycznej obudowy betonowej o grubości dochodzącej do 60 cm. Zastosowano m.in. kotwy, siatki stalowe oraz beton natryskowy, aby zapewnić pełne zabezpieczenie górotworu i ograniczyć deformacje stropu.

Przy portalach tuneli wykonano wzmocnienia skarp i półki terenowe, które stabilizują masywy górskie nad wlotami. Całość uzupełnia system odwodnienia i wentylacji, a także kompleksowe wyposażenie techniczne: oświetlenie, monitoring, czujniki pomiarowe, systemy przeciwpożarowe i komunikacja alarmowa. Ruch w tunelach jest nadzorowany z nowoczesnego Centrum Zarządzania Tunelami w Milówce, które wykorzystuje sieć kamer i czujników do bieżącej kontroli warunków wewnątrz obiektów. Dzięki połączeniu nowoczesnej technologii budowy i systemów bezpieczeństwa tunele w Węgierskiej Górce należą dziś do najnowocześniejszych obiektów tego typu w Polsce.

W obu tunelach została ułożona nawierzchnia betonowa. To bezpieczne i trwałe rozwiązanie stosowane w tunelach.

Film z przejazdu przez tunele jest dostępny pod linkiem.

Realizacja i budżet

Na zlecenie GDDKiA wykonawcą odcinka S1 Przybędza – Milówka (obejście Węgierskiej Górki) było konsorcjum firm Mirbud SA (lider), Kobylarnia SA (partner) oraz Prywatna Spółka Akcyjna Zrzeszenie Budowlane INTERBUDMONTAŻ (partner). Inżynierami kontraktu byli DTŚ SA z Katowic (lider) oraz INKO Consulting Sp. z o.o. z Krakowa (partner). Budżet budowy inwestycji wyniósł blisko 1,38 mld zł.

Oprac. Redakcja na podstawie materiałów GDDKiA, zdjęcia i film: nbi med!a, mapy: GDDKiA

https://nbi.com.pl/branze/drogi