Szersze szczeliny umożliwią swobodne rozszerzanie płyt

Zmiany klimatyczne wywołują ekstremalne zjawiska pogodowe. Ulewne deszcze są przyczyną podtopień i powodzi. Wysokie temperatury powodują wypaczenia szyn kolejowych i uszkodzenia sztywnych nawierzchni drogowych. Można wymieniać kolejne niedogodności życia codziennego związane ze zmianami klimatu, ale czy jesteśmy zupełnie bezradni? Oczywiście nie, ale musimy zmienić zasady projektowania, budowy i eksploatacji infrastruktury technicznej: wodnej, kolejowej, drogowej i innych.

W przypadku sztywnych nawierzchni drogowych musimy uwzględnić zwiększenie szczelin dylatacyjnych na etapie projektowania i wykonawstwa. I uszkodzeń związanych z wypiętrzeniem płyt nie będzie!

Wzrost długości o 2 mm na każdych 5 m

Przykładem betonowej nawierzchni drogowej, która uległa uszkodzeniu pod wpływem wysokich temperatur, jest droga w województwie opolskim, łącząca miejscowości Ujazd i Zimna Wódka. Droga o długości 5 km i szerokości 4 m została oddana do użytku w 2006 r. Po 18 latach eksploatacji w 2024 r. pojawiło się na niej pierwsze uszkodzenie płyt betonowych – wypiętrzenie spowodowane wysoką temperaturą. Pod koniec czerwca 2026 r., gdy temperatura osiągnęła ok. 40 ºC, nastąpiły kolejne uszkodzenia. Wypiętrzenia pojawiły się tym razem w trzech miejscach.

Wysoka temperatura powoduje rozszerzenie płyt betonowych. Kiedy beton nie ma miejsca na rozszerzenie się ze względu na brak odpowiednich przerw (dylatacji) między płytami nawierzchni, te unoszą się do góry. Tak powstaje wypiętrzenie nawierzchni.

Należy podkreślić, że 18 lat bezawaryjnej eksploatacji jest dowodem, że droga została prawidłowo zaprojektowana, zbudowana i utrzymywana, a przyczyną uszkodzeń była wysoka temperatura utrzymująca się przez kilka dni – zarówno w dzień, jak i w nocy.

Niestety ekstremalne temperatury mogą się powtarzać. Aby zapobiec podobnym uszkodzeniom, należy wykonać nacięcia dylatacyjne przez całą grubość płyt betonowych. Umożliwi to rozszerzenie się płyt i uchroni przed ich wypiętrzeniem. Dbałość o szczeliny dylatacyjne – uzupełnianie i wymiana wypełnień – powinna być stałym zabiegiem utrzymaniowym na drogach betonowych.

Każdy materiał: beton, stal, drewno i inne materiały budowlane, zwiększają swoją objętość wraz ze wzrostem temperatury. Współczynniki rozszerzalności termicznej wybranych materiałów budowlanych przedstawiono w tabeli.

Co możemy zrobić, aby w kolejnych latach uniknąć wypiętrzeń? Płyty betonowe na drodze Ujazd – Zimna Wódka mają długość 5 m i podczas wzrostu temperatury zwiększają swoją długość. Poniżej przedstawiono obliczenia, o ile wydłuży się płyta betonowa przy następujących założeniach:

α – współczynnik rozszerzalności termicznej betonu v(średnia wartość) 0,01 mm/m ºC
ΔT – wzrost temperatury o 40 ºC
L – długość płyty betonowej 5 m
ΔL = α × L × ΔT
ΔL = 0,01 mm/m ºC × 5 m × 40 ºC
ΔL = 2 mm.

Płyta betonowa osiągnie długość 5 m i 2 mm, co oznacza, że wykonanie szczelin dylatacyjnych o szerokości 10 mm w co piątej płycie zabezpieczy nawierzchnię betonową przed uszkodzeniami.

Powyższe rozwiązanie jest propozycją rozwiązania technicznego, można zastosować inne rozwiązania, np. węższe szczeliny, ale wykonane w co drugiej lub trzeciej płycie. Najważniejsze jest, aby wykonać dodatkowe nacięcia w istniejącej nawierzchni lub powiększyć istniejące, tak aby umożliwić swobodne rozszerzenie się płyt betonowych podczas upałów.

Zabieg nacięcia pełnych szczelin na drodze w Ujeździe

Idąc za tymi wskazówkami, władze miasta i gminy Ujazd postanowiły rozwiązać problem wypiętrzających się płyt na ul. Starostrzeleckiej. Jak poinformował 31 sierpnia 2026 r. podczas sesji Rady Miasta w Ujeździe burmistrz Hubert Ibrom, podpisano umowę na naprawę ul. Starostrzeleckiej z wybranym wykonawcą na kwotę ok. 79 tys. zł brutto. Pod koniec sierpnia 2026 r. firma Batarus nacinała pełne szczeliny w nawierzchni betonowej, a następnie wypełniała je masą zalewową.

„Mamy ekspertyzę specjalistów, którzy twierdzą, że po takim zabiegu już nie będą się pojawiać takie problemy z nawierzchnią, jakie mieliśmy w tym roku, że kiedy było bardzo gorąco, to ul. Starostrzelecka wybrzuszała się. Mam nadzieję, że po tym zabiegu już będzie dobrze” – powiedział burmistrz Ujazdu.

Czytaj więcej na: www.polskicement.pl

>>> Artykuł ukazał się w wydaniu 5 (128) wrzesień – październik 2026