Rewitalizacja szybu „Pułaski”. Podbito fundamenty wieży

Rewitalizacja szybu „Pułaski” w ramach projektu Shaft K

Pierwszy etap Katowickiego Hubu Gamingowo-Technologicznego obejmuje rewitalizację i adaptację historycznego zespołu obiektów szybu „Pułaski” dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Wieczorek”. Obiekty, w tym łaźnia, lampownia, cechownia i stolarnia, są wpisane do rejestru zabytków.

Umowę z wykonawcą, firmą Strabag, Katowice podpisały 1 sierpnia 2025 r. W zrewitalizowanych budynkach mają powstać przestrzenie przeznaczone dla przedsiębiorstw z sektorów gamingu, e-sportu, sztucznej inteligencji i technologii cyfrowych.

Projekt przewiduje również wykonanie podziemnego pasażu łączącego zabudowania oraz urządzenie ogólnodostępnego parku z ogrodami tematycznymi. Wartość pierwszego etapu przekracza 640 mln zł, a przyznane dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej wynosi około 308 mln zł.

– Katowice udowodniły już, że potrafią z sukcesem rewitalizować tereny poprzemysłowe, czego przykładem jest Strefa Kultury. Jednak budowa przestrzeni Shaft K na terenie dawnej kopalni „Wieczorek” to projekt o zupełnie innej skali skomplikowania inżynieryjnego. Zdecydowaliśmy się na tę trudną i kosztowną drogę, ponieważ zależy nam na bezwzględnym zachowaniu i zabezpieczeniu historycznej tkanki szybu „Pułaski”. Zastosowanie tak zaawansowanych rozwiązań geotechnicznych pokazuje, że z najwyższym szacunkiem dla naszego górniczego dziedzictwa budujemy najnowocześniejszą Dzielnicę Nowych Technologii – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.

Pasaż podziemny obok zabytkowej wieży

Jednym z głównych elementów pierwszego etapu jest budowa części podziemnej. Pasaż połączy budynek nadszybia i sortowni z projektowanymi przestrzeniami wspólnymi, przeznaczonymi między innymi do organizacji sympozjów, pokazów i wystaw.

Bezpośrednio przy planowanym pasażu znajduje się zabytkowa stalowa wieża wyciągowa o wysokości 45,93 m. Jej fundamenty są posadowione około 4 m powyżej poziomu posadowienia nowej części podziemnej.

Różnica poziomów oraz prowadzenie robót w sąsiedztwie ponadstuletniej konstrukcji wymagały specjalnego zabezpieczenia wieży i podbicia jej fundamentów.

Fundamenty zabezpieczono palami i mikropalami

Wieża wyciągowa opiera się na dwóch parach podpór. Jedna para znajduje się w obrębie budynku nadszybia, natomiast druga jest zakotwiona w zewnętrznych blokach fundamentowych.

Przed rozpoczęciem prac konstrukcję przeanalizowano, a jej fundamenty stopniowo odkrywano do głębokości 1,85 m. Pozwoliło to ocenić ich stan techniczny i przyjąć sposób wzmocnienia.

– Przy opracowywaniu planu podbicia wieży nie tylko analizowano konstrukcję, ale także stopniowo odkrywano fundamenty aż do głębokości 1,85 m, co pozwoliło ocenić ich aktualny stan techniczny. Finalnie zdecydowano o zabezpieczeniu fundamentów z wykorzystaniem siedmiu pali wierconych o długości 9 m i średnicy 520 mm, zbrojonych stalowymi kształtownikami HEB 200, oraz dziewięciu mikropali o średnicach 350 mm i 216 mm, zbrojonych kształtownikami HEB 200 i HEB 120 – wyjaśnia Anna Piechaczek-Bielecka, zastępca dyrektora ds. realizacji inwestycji oraz dyrektor Projektu HUB w Katowickich Inwestycjach S.A.

Dwie palownice w ograniczonej przestrzeni

Ze względu na ścisłą zabudowę i bezpośrednie sąsiedztwo wieży podczas prac wykorzystywano dwie palownice o wysokości 29 i 12 m. Roboty wymagały koordynacji z wykonawcami konstrukcji stalowych oraz prac ziemnych i geotechnicznych.

Harmonogram musiał uwzględniać także technologiczne warunki dojrzewania betonu. Podczas wykonywania jednego z pali natrafiono na wcześniej niezidentyfikowaną kolizję podziemną. Konieczna była modyfikacja projektu i zmiana lokalizacji pala.

– Prace przy szybie „Pułaski” należą do najbardziej wymagających etapów całej inwestycji. Musimy pamiętać, że konstrukcja wieży przez ponad 100 lat przenosiła potężne obciążenia dynamiczne. Jednocześnie obok niej prowadzone są obecnie prace z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu. Każdy etap robót fundamentowych i ziemnych musiał być szczegółowo przemyślany i realizowany z bezwzględnym przestrzeganiem planu, uwzględnieniem kontroli naprężeń i statyki obiektu – mówi Jarosław Łuczyński, dyrektor ds. realizacji inwestycji w Katowickich Inwestycjach S.A.

Pierwszy etap Shaft K do wiosny 2028 r.

Zabezpieczona wieża wyciągowa ma stać się centralnym elementem przestrzeni Shaft K. Konstrukcja zostanie zintegrowana z częścią podziemną, której dach będzie pełnił funkcję publicznego parku z ogrodami tematycznymi.

Zakończenie pierwszego etapu inwestycji zaplanowano na wiosnę 2028 r. Kolejne prace obejmą między innymi renowację elewacji zabytkowych budynków oraz ślusarki okiennej.

Zakres robót przy ceglanych elewacjach zostanie dostosowany do stanu technicznego istniejącej substancji. Przewidziano zachowanie oryginalnego lica ceglanego, oczyszczenie powierzchni, uzupełnienie ubytków, wymianę i odtworzenie kształtek szkliwionych oraz naprawę spoin.