Budownictwo
Drogi
Energetyka
Geoinżynieria
Hydrotechnika
Inż. Bezwykopowa
Kolej
Mosty
Motoryzacja
Tunele
Wod-Kan
Do katastrofy doszło przed godz. 9 na 118. kilometrze linii dużych prędkości Madryt–Sewilla, między Mora y Orgaz a Urda. Pociąg AVE operatora Renfe uderzył w tył zatrzymanego na tym samym torze składu Iryo. W następstwie zderzenia część pojazdów wykoleiła się i spadła ze skarpy nasypu kolejowego. Na nagraniu z drona udostępnionym przez Guardia Civil widać wykolejone pojazdy zarówno przy torach, jak i u podnóża nasypu. Oba pociągi obsługiwały połączenia z Madrytu do Sewilli.
Na miejscu pracowały służby ratownicze, straż pożarna, Guardia Civil i zespoły medyczne. Rannych przewożono do szpitali w Kastylii-La Manchy oraz w Madrycie. Uruchomiono również pomoc psychologiczną dla poszkodowanych i ich rodzin. Renfe wdrożyło plan wsparcia ofiar wypadków kolejowych i ich bliskich. W Hiszpanii ogłoszono żałobę narodową od 29 do 31 października.
Co wiadomo o przebiegu zdarzenia
Według wstępnej relacji ministra transportu Óscara Puente około godz. 8.30 wystąpiła awaria informatyczna systemu LZB, która spowodowała zatrzymanie pociągów na objętym nią odcinku. Około godz. 8.36 centrum sterowania Adif miało zezwolić składowi Renfe na wznowienie jazdy w normalnym trybie, mimo sygnału zabraniającego dalszego ruchu. Pociąg Iryo pozostawał w tym czasie zatrzymany na tym samym torze.
Z chronologii przedstawionej przez ministra wynika, że AVE przejechał następnie około 25 km i po około 17 minutach uderzył w stojący skład. Ustalenia te nie zastępują wyników dochodzenia. Wyjaśnienia wymagają zarówno przyczyna awarii, jak i przebieg komunikacji między centrum sterowania a maszynistami oraz warunki, na jakich dopuszczono dalszą jazdę.
Systemy ochrony pociągów i ruch w warunkach awarii
LZB jest systemem ochrony pociągu, który w sposób ciągły nadzoruje jego prędkość i przekazuje wskazania dotyczące prowadzenia ruchu do kabiny maszynisty. Jak opisano w dokumentacji Adif, system kontroluje jazdę za pośrednictwem sygnalizacji kabinowej.
Według informacji przekazanych RTVE przez Adif w chwili katastrofy, w związku z awarią LZB, ruch prowadzono z wykorzystaniem zastępczego sposobu organizacji, opartego na sygnalizacji przytorowej, określanego jako Bloqueo de Señalización Lateral (BSL). Rozwiązanie to zachowuje wykrywanie obecności pociągów na torach, ale nie zapewnia takiego samego ciągłego nadzoru jak LZB.
Istotną rolę pełni wówczas system ASFA. Zgodnie z dokumentacją zarządcy odbiera on informacje z urządzeń torowych punktowo, przekazuje wskazania do kabiny i kontroluje prędkość w określonych miejscach. W przewidzianych sytuacjach może również automatycznie zatrzymać pojazd.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa eksploatacji wyjaśnienia wymaga więc cała sekwencja zdarzeń po utracie ciągłego nadzoru LZB. Dotyczy to wskazań sygnalizacji, informacji o zajętości toru, działania zabezpieczeń oraz poleceń przekazywanych obsłudze pociągów. Sama informacja o awarii nie rozstrzyga, dlaczego doszło do zderzenia.
Modernizacja linii Madryt–Sewilla
Linia, na której wydarzyła się katastrofa, jest objęta programem odnowy instalacji bezpieczeństwa. Zakres przedsięwzięcia zatwierdzonego przez hiszpański rząd w 2020 r. obejmował m.in. sygnalizację, systemy ochrony pociągów, detektory spadających obiektów oraz telekomunikację stacjonarną. Jednym z głównych elementów inwestycji było wdrożenie europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym ERTMS. Celem prac była poprawa dostępności i niezawodności urządzeń oraz zwiększenie przepustowości linii.
W dokumentacji sieciowej Adif Alta Velocidad z marca 2026 r. dla tej inwestycji przewidziano testy w 2026 r., a procedurę dopuszczenia do eksploatacji lub uruchomienie w 2027 r. Harmonogram ten nie przesądza o stanie poszczególnych instalacji w dniu katastrofy ani o związku prowadzonych prac ze zdarzeniem.
Wstrzymanie ruchu i pomoc pasażerom
Po katastrofie wstrzymano ruch na linii dużych prędkości łączącej Madryt z Ciudad Real i Andaluzją. Adif poinformował o zatrzymaniu pociągów na stacjach wzdłuż trasy oraz uruchomieniu punktów pomocy dla poszkodowanych na dworcach w Madrycie, Sewilli, Kordobie i Maladze. Renfe zadeklarowało współpracę ze służbami ratowniczymi, zarządcą infrastruktury i resortem transportu.
