Polska rozwija technologie wynoszenia satelitów na orbitę

Polskie technologie kosmiczne i ich znaczenie dla gospodarki

Polskie ośrodki badawcze rozwijają kompetencje w zakresie budowy satelitów, rakiet oraz systemów umożliwiających wynoszenie ładunków na niską orbitę okołoziemską. Technologie te mają zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe, wspierając rozwój gospodarki, administracji publicznej i infrastruktury bezpieczeństwa.

Satelity wykorzystywane są m.in. do obserwacji Ziemi, nawigacji i łączności. Dostarczają informacji o stanie lasów, upraw, infrastruktury oraz jakości wód. Umożliwiają również monitorowanie skutków katastrof naturalnych, w tym powodzi, a także wspierają działania ratownicze i operacje wojskowe.

Znaczenie sektora kosmicznego znajduje odzwierciedlenie w prognozach rynkowych. Według raportu „EU Space Market Report 2026” Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego (EUSPA) globalne przychody rynku systemów nawigacji satelitarnej GNSS mają wzrosnąć z 300 mld euro w 2024 r. do 580 mld euro w 2034 r.

W przypadku systemów obserwacji Ziemi prognozowany jest wzrost przychodów z 3,5 do 7,9 mld euro, przy czym największy udział w tym rynku ma przypadać na rolnictwo. Do 2034 r. liczba urządzeń wykorzystujących GNSS na świecie może osiągnąć niemal 10 mld.

Program Badań Kosmicznych Łukasiewicza za 2,4 mld zł

W marcu 2026 r. Sieć Badawcza Łukasiewicz ogłosiła Program Badań Kosmicznych, którego celem jest zwiększenie niezależności Polski w dostępie do technologii kosmicznych.

Program obejmuje kilkadziesiąt projektów zaplanowanych do 2035 r., dotyczących rozwoju platform satelitarnych, technologii wynoszenia satelitów na orbitę oraz ładunków użytecznych. Łączne nakłady oszacowano na 2,4 mld zł w ciągu 10 lat.

Finansowanie przedsięwzięcia ma pochodzić ze środków własnych Sieci Badawczej Łukasiewicz, funduszy przeznaczonych na obronność i rozwój technologii kosmicznych oraz współpracy z sektorem prywatnym.

W realizację programu zaangażowane są 22 instytuty sieci, a jego koordynatorem jest Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa. Instytuty prowadzą obecnie ponad 50 projektów we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA).

Jednym z założeń programu jest rozwój technologii umożliwiających wynoszenie satelitów na niskie orbity z wykorzystaniem mobilnych wyrzutni i samolotów. Przewidziano także prace nad wyspecjalizowanymi zastosowaniami sztucznej inteligencji i zaawansowanymi materiałami.

W ciągu pierwszych dwóch lat realizacji programu na orbitę ma trafić satelita SPARK, opracowywany wspólnie przez grupę instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz.

Polskie rakiety do wynoszenia satelitów

Rozwój krajowych technologii rakietowych ma umożliwić wynoszenie niewielkich satelitów o masie do 200 kg na niską orbitę okołoziemską.

Jak wskazuje dr hab. inż. Cezary Szczepański, prof. ILOT, dyrektor Łukasiewicza – Instytutu Lotnictwa, możliwość samodzielnego wynoszenia satelitów ma znaczenie nie tylko gospodarcze, lecz także strategiczne. Pozwala ograniczyć zależność od zagranicznych operatorów i skrócić czas oczekiwania na umieszczenie nowych urządzeń na orbicie.

Obecnie zastąpienie uszkodzonego satelity może wymagać oczekiwania od roku do półtora. Konieczne jest również przekazanie operatorowi szczegółowych informacji technicznych dotyczących wynoszonego ładunku.

Zgodnie z założeniami Programu Badań Kosmicznych pierwsze rakiety po zakończeniu procesu weryfikacji mogłyby być dostępne w perspektywie około ośmiu lat. Mają to być konstrukcje wykraczające poza etap lotów demonstracyjnych, przygotowane do seryjnego wynoszenia satelitów na orbitę.

Rakieta ILR-33 Bursztyn 2K i projekt SUBCOM

Jednym z projektów rozwijanych przez Łukasiewicza – Instytut Lotnictwa jest rakieta suborbitalna ILR-33 Bursztyn 2K.

W lipcu 2024 r. rakieta osiągnęła wysokość 101 km podczas lotu przeprowadzonego z norweskiego centrum Andøya.

W lipcu 2026 r. zakończono testy kwalifikacyjne przedziału awioniki rakiety przygotowywanej do misji w ramach projektu SUBCOM. Badania potwierdziły odporność zastosowanych rozwiązań na obciążenia mechaniczne występujące podczas startu. Kolejne etapy obejmują dalsze przygotowania oraz próby poligonowe.

Projekt SUBCOM faza II zakłada rozwój zaawansowanych systemów łączności i nawigacji przeznaczonych do zastosowań kosmicznych i rakietowych. Jest realizowany w ramach środków przewidzianych na dofinansowanie projektów w konkursie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, a jego liderem jest Thorium Space.

Opracowywane technologie mają znaleźć zastosowanie w satelitach, rakietach suborbitalnych oraz rakietach wojskowych.

Współpraca przemysłu i ośrodków badawczych

Program Badań Kosmicznych zakłada współpracę instytutów naukowych, uczelni i przedsiębiorstw, również spoza sektora lotniczego i kosmicznego.

Przykładem takiego podejścia jest projekt rakiety Bursztyn, w którego realizację zaangażowano około 500 dostawców. Większość z nich reprezentowała branże niezwiązane bezpośrednio z lotnictwem i technologiami kosmicznymi.

Rozwijane rozwiązania mają mieć charakter podwójnego zastosowania (dual-use), umożliwiając wykorzystanie technologii cywilnych również na potrzeby obronności.

Istotnym wyzwaniem pozostaje dostęp do komponentów elektronicznych, których znaczna część produkowana jest poza Europą.

– Wąskim gardłem są elementy elektroniczne, które niestety są w znacznej części produkowane poza Europą – wskazuje prof. Cezary Szczepański.

Założenia programu przewidują wykorzystywanie rozwiązań opracowywanych przez partnerów polskich i europejskich. Rozwój krajowych kompetencji ma zwiększyć możliwości samodzielnego projektowania, budowy i wynoszenia satelitów oraz ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców technologii.