NIK: Modernizacje linii kolejowych droższe o 500 mln zł

Wyniki kontroli modernizacji linii kolejowych w Sejmie

16 września 2026 r. sejmowa Komisja Infrastruktury rozpatrzyła informację NIK o wynikach kontroli „Modernizacja wybranych linii kolejowych”.

Kontrola objęła osiem inwestycji o dużym znaczeniu dla transportu kolejowego. Projekty realizowano w latach 2017–2024 i współfinansowano ze środków Unii Europejskiej.

NIK zbadała cały proces inwestycyjny: od planowania i przygotowania dokumentacji, przez realizację robót budowlanych, po nadzór nad przebiegiem przedsięwzięć.

Opóźnienia sięgnęły pięciu lat

Według NIK realizacja wszystkich ośmiu skontrolowanych inwestycji nie przebiegała prawidłowo. Izba stwierdziła nierzetelne przygotowanie dokumentacji, zaniedbania na etapie planowania oraz nieefektywny monitoring projektów.

W programach funkcjonalno-użytkowych pięciu inwestycji nie uwzględniono pełnego zakresu potrzebnych robót lub oparto się na nieaktualnych informacjach dotyczących stanu infrastruktury. Wprowadzanie zmian podczas projektowania i budowy prowadziło do robót dodatkowych, roszczeń wykonawców oraz aneksowania umów.

Opóźnienia powstawały również podczas uzyskiwania decyzji administracyjnych. W części projektów etap poprzedzający rozpoczęcie robót wydłużył się nawet o cztery lata. Łączne przesunięcia terminów realizacji skontrolowanych inwestycji sięgały pięciu lat.

Koszty wzrosły o 5,8 proc.

Łączny koszt skontrolowanych modernizacji wyniósł 8,49 mld zł. W stosunku do początkowych założeń nakłady zwiększyły się o niemal 500 mln zł, czyli o 5,8 proc.

Największą część tej kwoty, 397,9 mln zł, stanowiły wydatki wynikające z wydłużenia czasu realizacji projektów. Kolejne 98,6 mln zł przeznaczono na roboty dodatkowe. Według NIK prawie 30 mln zł z tej kwoty poniesiono wskutek nierzetelnego określenia przez PKP PLK zakresu robót na etapie przygotowawczym.

Kontrola wykazała również przypadki zaniechania naliczenia kar umownych na łączną kwotę 27,7 mln zł oraz opóźnienia w dochodzeniu roszczeń wynoszących 17,8 mln zł.

Nieskuteczny monitoring inwestycji

NIK oceniła, że stosowane przez PKP PLK procedury i narzędzia monitorowania nie umożliwiały odpowiednio wczesnego reagowania na zagrożenia techniczne, prawne i kontraktowe.

Dane w systemie wykorzystywanym do monitorowania projektów nie zawsze odpowiadały rzeczywistemu stanowi inwestycji, ponieważ nie były aktualizowane na bieżąco. Ryzyka rejestrowano natomiast dopiero w chwili ich wystąpienia.

W jednej z inwestycji niewłaściwe zabezpieczenie placu budowy przez wykonawcę doprowadziło do 31 kradzieży infrastruktury kolejowej o wartości około 12,5 mln zł. PKP PLK kontynuowały współpracę z tym wykonawcą przez ponad dwa lata, mimo niewywiązywania się przez niego z obowiązków kontraktowych.

NIK skierowała wniosek do PKP PLK

Najwyższa Izba Kontroli skierowała do Zarządu PKP PLK wniosek o wdrożenie działań organizacyjnych i zarządczych zapewniających rzetelne planowanie oraz przygotowanie projektów inwestycyjnych. Zmiany mają ograniczyć ryzyko kolejnych opóźnień i pomóc w optymalizacji kosztów.

Podczas posiedzenia Komisji Infrastruktury członek Zarządu PKP PLK i dyrektor ds. realizacji inwestycji Marcin Mochocki przedstawił inicjatywy wdrożone przez spółkę w celu poprawy zarządzania projektami. Podkreślił również wieloaspektowy charakter inwestycji kolejowych.