Nowy rezerwat Dolina Rzeki Małej chroni mokradła i retencję

Dolina Rzeki Małej 200. nowym rezerwatem

Nowy rezerwat znajduje się na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Obejmuje przede wszystkim dolinę rzeki Małej w jej środkowym odcinku, wypełnioną glebami organicznymi torfowisk niskich.

Teren został objęty ochroną ze względu na jego znaczenie przyrodnicze i hydrologiczne. Ustanowienie rezerwatu ma umożliwić zachowanie naturalnych procesów zachodzących w ekosystemach wodno-błotnych i leśnych oraz zabezpieczyć je przed niekorzystnym wpływem działalności człowieka.

Cały obszar rezerwatu znajduje się na gruntach Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Nadleśnictwa Chojnów oraz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie. Do rezerwatu włączono również rzekę Małą, której stan ma zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania okolicznych lasów bagiennych.

Ochrona lasów bagiennych i torfowisk

W kompleksach leśnych tworzących rezerwat dominują olsy oraz łęgi. Występują tam zbiorowiska z olszą czarną, łęg jesionowo-olszowy, a także niżowe świeże łąki użytkowane ekstensywnie.

Naturalność tych siedlisk wynika między innymi z trudnej dostępności podmokłego terenu. Podłoże tworzą pokłady torfów niskich i przejściowych, powstałe w wyniku długotrwałego nagromadzenia szczątków roślinności torfowiskowej i szuwarowej.

Charakterystycznym elementem olsów jest struktura kępkowo-dolinkowa. Kępy tworzą wielopniowe olsze odnawiające się z odrośli, natomiast pomiędzy nimi występują okresowo zalewane obniżenia. Zróżnicowanie warunków wodnych sprzyja rozwojowi roślin o różnych wymaganiach ekologicznych.

Rezerwat ważny dla retencji wody

Ochrona Doliny Rzeki Małej ma duże znaczenie dla zachowania lokalnych zasobów wodnych. Lasy bagienne, torfowiska i łęgi zatrzymują wodę, spowalniają jej odpływ oraz wspomagają zasilanie terenów położonych w sąsiedztwie doliny.

Kluczowym warunkiem utrzymania tych siedlisk jest zachowanie naturalnych stosunków wodnych. Stałe zabagnienie przy zmieniającym się poziomie zwierciadła wody wpływa na skład drzewostanu i runa, ograniczając jednocześnie rozwój gatunków obcych dla tego środowiska.

Retencyjna funkcja rezerwatu nabiera szczególnego znaczenia w warunkach coraz częstszych okresów suszy i intensywnych opadów. Podmokłe ekosystemy mogą przechwytywać część wody opadowej i zmniejszać tempo jej odpływu, a podczas suchych okresów dłużej utrzymywać wilgoć w krajobrazie.

Otulina o powierzchni 285,89 ha ma zabezpieczać stosunki wodne i przyrodę rezerwatu przed negatywnymi oddziaływaniami pochodzącymi z sąsiednich terenów.

Ostoja ptaków i naturalnych procesów

Dolina Rzeki Małej jest siedliskiem licznych gatunków ptaków. Występują tam między innymi myszołów, krogulec, błotniak stawowy, żuraw, puszczyk i kapturka.

Objęcie tego obszaru ochroną ma umożliwić zachowanie miejsc lęgowych, żerowisk oraz naturalnej struktury lasów. Istotne będzie również utrzymanie procesów odnawiania się olszy i ciągłości drzewostanów charakterystycznych dla lasów bagiennych.

Rezerwat znajduje się w granicach Chojnowskiego Parku Krajobrazowego. Nowa forma ochrony wzmacnia zabezpieczenie jednego z najcenniejszych kompleksów wodno-błotnych tego obszaru.

W Polsce powstało 200 nowych rezerwatów

Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska w Polsce istnieje obecnie 1718 rezerwatów przyrody. Dwieście z nich ustanowiono w latach 2024–2026. Jednocześnie ponad 100 wcześniej istniejących rezerwatów powiększono łącznie o 4765 ha.

Najwięcej nowych rezerwatów powstało w województwie pomorskim – 23. W województwie podlaskim utworzono ich 20, a w kujawsko-pomorskim 19. Na Mazowszu ustanowiono dziewięć nowych rezerwatów o łącznej powierzchni 702,76 ha.

Największą powierzchnię objęto nową ochroną rezerwatową w województwie świętokrzyskim – ponad 4 tys. ha.

Wśród 200 nowych obszarów 97 stanowią rezerwaty chroniące ekosystemy leśne i borowe, a 63 obejmują różne rodzaje ekosystemów. Utworzono również 26 rezerwatów torfowiskowych, dziewięć wodnych, po dwa wydmowe i łąkowe oraz jeden skalny.

Od 1,5 ha do niemal 3 tys. ha

Największym nowym rezerwatem ustanowionym w Polsce od ponad 20 lat są Bliżyńskie Lasy Naturalne w województwie świętokrzyskim. Obszar o powierzchni prawie 3 tys. ha chroni między innymi wyżynny bór jodłowy z dużą ilością martwego drewna. Jest siedliskiem wilka, sóweczki, włochatki, dzięcioła białogrzbietego i ponurka Schneidera.

Najmniejszym z nowych obiektów jest rezerwat Kurhany-Namule o powierzchni 1,51 ha. Został utworzony w celu ochrony wczesnośredniowiecznego cmentarzyska składającego się z około 50–54 kurhanów.

Ustanowienie Doliny Rzeki Małej jako 200. nowego rezerwatu podkreśla znaczenie ochrony niewielkich dolin rzecznych, torfowisk i lasów bagiennych. Ekosystemy te są ważne nie tylko dla roślin i zwierząt, lecz także dla retencji wody oraz ograniczania skutków suszy i gwałtownych opadów.