Fundusz Badawczy Węgla i Stali z większym budżetem. Do 2034 roku trafi 800 mln euro

Reforma wydłuża funkcjonowanie funduszu

Rada Unii Europejskiej zatwierdziła pod koniec czerwca reformę Funduszu Badawczego Węgla i Stali (Research Fund for Coal and Steel – RFCS), uzgodnioną wcześniej z Parlamentem Europejskim. Zmienione przepisy wydłużają funkcjonowanie instrumentu do 2034 roku. W pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej fundusz miał działać do 2030 roku.

Po reformie RFCS będzie dysponował finansowaniem sięgającym 120 mln euro rocznie, co ma przełożyć się na łączne inwestycje o wartości około 800 mln euro do końca obowiązywania programu. Instrument finansowany jest z odsetek od aktywów pozostałych po Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali i od 2002 roku wspiera projekty badawcze oraz innowacyjne związane z przemysłem węglowym i stalowym.

Borys Budka, przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) w Parlamencie Europejskim, podkreśla, że utrzymanie funduszu w formule instrumentu badawczego było istotne z punktu widzenia Polski i regionów przechodzących transformację energetyczną. Według niego połączenie nauki i przemysłu ma znaczenie dla rozwoju nowych technologii oraz utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki.

Wsparcie dla badań i technologii przemysłowych

Fundusz finansuje projekty dotyczące m.in. procesów produkcji stali, poprawy efektywności energetycznej, oszczędnego wykorzystania surowców, ochrony środowiska, bezpieczeństwa pracy oraz technologii wspierających transformację regionów górniczych. Zakres obejmuje również rozwiązania ograniczające emisje związane z produkcją stali i działalnością górniczą.

Od 2027 roku planowane są kolejne zmiany organizacyjne, które mają uprościć dostęp do finansowania oraz przygotować RFCS do przyszłej integracji z innymi unijnymi programami badań naukowych i innowacji oraz instrumentami wspierającymi inwestycje.

Jak wskazuje Borys Budka, fundusz badawczy stanowi jedynie jeden z elementów systemu wsparcia transformacji energetycznej. Finansowanie badań ma uzupełniać inne instrumenty przeznaczone bezpośrednio dla przedsiębiorstw i inwestycji przemysłowych.

RFCS ma uzupełniać nowe instrumenty unijne

Komisja Europejska zapowiedziała równocześnie utworzenie Europejskiego Funduszu Konkurencyjności w ramach projektowanych wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028–2034. Nowy instrument ma wspierać rozwój technologii strategicznych oraz uprościć finansowanie przedsięwzięć badawczych i inwestycyjnych.

Proponowany budżet funduszu wynosi 409 mld euro, z czego 175 mld euro ma zostać przeznaczone na program Horyzont Europa. Finansowanie będzie koncentrować się na obszarach związanych z transformacją energetyczną, cyfryzacją, zdrowiem, biotechnologią, rolnictwem, biogospodarką, obronnością oraz sektorem kosmicznym.